Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump (ảnh) về khả năng “cắt đứt” tất cả quan hệ với Trung Quốc phản ánh mối bang giao ngày càng xấu đi giữa hai cường quốc trong đại dịch COVID-19.

 Ảnh: Reuters

Mỹ hiện là quốc gia bị thiệt hại nặng nề nhất bởi COVID-19 khi có gần 1,5 triệu trường hợp nhiễm và 87 ngàn ca tử vong. Bất chấp phủ nhận từ Trung Quốc, Tổng thống Trump và phe Cộng hòa liên tục đổ lỗi cho Bắc Kinh ém thông tin dịch bệnh nên mới gây ra thiệt hại to lớn về nhân mạng và tàn phá nền kinh tế toàn cầu.

Hôm 14-5, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tiếp tục lên án Trung Quốc buộc giới chuyên gia trong nước im lặng lại vừa tung tin sai lệch khiến cuộc khủng hoảng y tế càng trở nên nguy hiểm. Cùng ngày, Tổng thống Trump trong buổi phỏng vấn với Fox News cho biết rất thất vọng trước “thất bại” của Bắc Kinh khi để COVID-19 bùng phát thành đại dịch toàn cầu. Tuy không bác bỏ “quan hệ hữu hảo” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng Tổng thống Trump nói rằng ông hiện không muốn có bất kỳ thảo luận nào với nhà lãnh đạo này.

Tuyên bố đưa ra giữa lúc giới chức Mỹ đang tìm cách trừng phạt Trung Quốc và yêu cầu họ bồi thường thiệt hại do COVID-19. Hồi đầu tuần, phe Cộng hòa tại Thượng viện đã giới thiệu dự luật cho phép tổng thống áp trừng phạt nếu Bắc Kinh không cung cấp đầy đủ chi tiết những sự kiện dẫn đến bùng phát dịch bệnh. Các biện pháp bao gồm đóng băng tài sản, cấm đi lại và hủy bỏ thị thực; hạn chế cho vay giữa tổ chức Mỹ đối với doanh nghiệp Trung Quốc, cấm chứng khoán của các công ty đại lục niêm yết trên sàn giao dịch Mỹ. Trước đó, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Tom Cotton còn đề nghị không cấp thị thực cho sinh viên Trung Quốc tới Mỹ học các ngành liên quan an ninh quốc gia.

Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin, Tổng thống Trump đang xem xét tất cả lựa chọn để bảo vệ nền kinh tế, công việc và sức khỏe người dân. Ông cũng đề nghị Trung Quốc cung cấp nhiều thông tin hơn về COVID-19. Hôm 14-5, Tổng thống Trump không phủ nhận Washington có nhiều việc phải làm và có thể làm, kể cả cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Bắc Kinh. Ông còn nói rằng giải pháp trên sẽ giúp Mỹ “tiết kiệm” 500 tỉ USD, tương đương khoản thâm hụt thương mại của nước này với Trung Quốc.

Theo Scott Kennedy thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), bình luận của ông Trump phản ánh sự “liều lĩnh nguy hiểm” và không phải chiến lược hiệu quả để giải quyết cuộc khủng hoảng đòi hỏi sự hợp tác toàn cầu. Trong đó, cắt đứt quan hệ đặt ra câu hỏi về số phận thỏa thuận thương mại sơ bộ vốn được kỳ vọng giúp hóa giải mâu thuẫn giữa siêu cường Mỹ với một Trung Quốc đang trỗi dậy. Cách đây vài ngày, Tổng thống Trump đã bác khả năng tái đàm phán thương mại với Bắc Kinh. Hôm 14-5, chủ nhân Nhà Trắng còn dọa áp thuế mới đối với các công ty Mỹ sản xuất hàng hóa ở nước ngoài - hành động cho thấy chính quyền Trump có thể thúc đẩy dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc.

Không chỉ thương chiến, giới quan sát cho rằng đại dịch COVD-19 đang khơi lên những tranh chấp cũ giữa hai cường quốc, nguy cơ đẩy quan hệ song phương đến bờ đổ vỡ. Theo Giáo sư Shi Yinhong thuộc Đại học Nhân dân Bắc Kinh, quan hệ Mỹ-Trung đang rơi vào tình trạng tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ. 

MAI QUYÊN (Theo Reuters, AFP)