Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 4-8, Quốc hội thảo luận ở tổ về Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng và Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về nội dung Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, nhằm luật hóa các quy định hiện hành, khắc phục sự phân tán của Nghị định số 81/2019/NĐ-CP, đồng thời đảm bảo tốt quốc phòng, an ninh trong bối cảnh xuất hiện nhiều nguy cơ mới từ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và tài sản số. Để tiếp tục hoàn thiện dự án luật, đại biểu góp ý 3 nội dung:

Thứ nhất, đối với Điều 4 về nguyên tắc phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, khoản 2, Điều 4 quy định: “Quản lý, kiểm soát trên cơ sở đánh giá rủi ro”. Đây là điểm rất tiến bộ. Tuy nhiên dự luật chưa quy định rõ tiêu chí đánh giá rủi ro, cơ quan nào ban hành, cập nhật và chia sẻ dữ liệu đánh giá. Nếu thiếu quy định này thì mỗi bộ, ngành có thể áp dụng một cách hiểu khác nhau, dẫn đến: chồng chéo trong quản lý, phát sinh thủ tục hành chính. Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 4 nội dung giao Chính phủ quy định bộ tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia; phân loại mức độ rủi ro; cơ chế cập nhật cảnh báo; cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành. Như vậy sẽ thống nhất trong tổ chức thực hiện khi Luật ban hành.

Thứ hai, đối với chính sách về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đại biểu đánh giá rất cao Điều 6 khi dự thảo chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên nội dung hỗ trợ hiện nay mới dừng ở định hướng chung. Theo Báo cáo tổng kết thi hành pháp luật, một trong những khó khăn lớn là nhiều doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa hiểu đầy đủ nghĩa vụ tuân thủ về hàng hóa lưỡng dụng, chưa có hướng dẫn kỹ thuật thống nhất. Đề nghị bổ sung một khoản quy định về việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử đối với hàng hóa kiểm soát, công khai danh mục cảnh báo, hỗ trợ doanh nghiệp tự đánh giá mức độ tuân thủ, xây dựng chương trình hướng dẫn tuân thủ nội bộ theo từng lĩnh vực. Đây là giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Thứ ba, Điều 7 về các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu nhận thấy hiện nay các hình thức tài trợ thông qua tài sản số, tiền mã hóa, ví điện tử xuyên biên giới, nền tảng tài chính phi tập trung đang phát triển rất nhanh; xu hướng các hoạt động tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ngày càng tinh vi thông qua tài sản số và công nghệ tài chính mới. Trong khi đó Điều 7 chủ yếu mới quy định theo phương thức truyền thống. Đề nghị bổ sung vào khoản 2, Điều 7 nội dung: “… liên quan việc sử dụng tài sản số, tài sản mã hóa hoặc các phương thức thanh toán mới theo quy định của pháp luật”. Việc quy định ngay trong Luật sẽ tạo cơ sở pháp lý chủ động ứng phó với các hình thức tài trợ mới, đồng thời bảo đảm thống nhất với pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

P.V