Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 11-8, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa thống nhất với báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Tư pháp đối với dự thảo Luật Phát triển đô thị. Để hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu góp ý 3 vấn đề cụ thể sau:

Thứ nhất, về thu hồi đất vùng phụ cận để thực hiện phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng - TOD. Tại điểm c, khoản 1, Điều 36, dự thảo quy định trường hợp thu hồi đất vùng phụ cận đường bộ, nhà ga, đề-pô đường sắt địa phương đồng thời với việc thu hồi đất để đầu tư xây dựng mới hoặc mở rộng trục đường theo quy hoạch. Đây là chính sách cần thiết để hình thành nguồn lực từ đất đai và phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Tuy nhiên, đây cũng là nội dung tác động trực tiếp đến quyền sử dụng đất của người dân, vì vậy cần quy định chặt chẽ hơn ngay trong Luật.

Đề nghị cơ quan soạn thảo nên bổ sung quy định làm rõ phạm vi “vùng phụ cận”, tiêu chí xác định vùng phụ cận và nguyên tắc xác định ranh giới thu hồi, tránh tình trạng cùng một chính sách nhưng mỗi địa phương có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Cần gắn việc thu hồi đất với phương án tái định cư, sinh kế và phân bổ hợp lý phần giá trị tăng thêm từ đất do đầu tư hạ tầng mang lại. Người dân có đất bị thu hồi phải được bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp. Đây cũng là vấn đề cần được đặt trong mối quan hệ với các quy định về TOD, trong đó dự thảo đã giao Hội đồng nhân dân thành phố quy định các khoản thu từ khai thác giá trị tăng thêm từ đất và các khoản thu khác để phát triển hệ thống đường sắt địa phương. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát khoản 1, Điều 36 theo hướng quy định rõ hơn các nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn pham vi  thu hồi đất vùng phụ cận, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích Nhà nước, nhà đầu tư và người dân bị ảnh hưởng do thu hồi đất.

Thứ hai, về phân quyền trong quản lý không gian và sử dụng nguồn lực đất đai tại khoản 3, Điều 11. Dự thảo đã thực hiện phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố. Đây là cơ sở phù hợp đáp ứng yêu cầu tăng tính chủ động, linh hoạt trong phát triển đô thị. Tuy nhiên, đề nghị cần đặc biệt lưu ý nguyên tắc phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và cơ chế giám sát. Tại khoản 3, Điều 11, dự thảo quy định “Hội đồng nhân dân thành phố quyết định nhiều nội dung liên quan đến không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao, trong đó có cả chính sách bồi thường, hỗ trợ và các khoản thu từ khai thác, sử dụng không gian”. Đây là những vấn đề mới, phức tạp và có giá trị kinh tế rất lớn. Đề nghị Luật cần quy định rõ nguyên tắc, giới hạn và tiêu chí để Hội đồng nhân dân thành phố thực hiện theo thẩm quyền nhất là đối với việc xác định các khoản thu, mức thu, chính sách miễn, giảm và cơ chế quản lý nguồn thu. Nếu giao toàn bộ cho địa phương quy định mà thiếu nguyên tắc khung trong Luật thì có thể dẫn đến sự khác biệt lớn giữa các địa phương và khó bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thứ ba, về bảo vệ môi trường trong phát triển đô thị và khu kinh tế đặc biệt tại điều Điều 41. Đại biểu quan tâm đến việc bảo đảm nguyên tắc phát triển đô thị phải gắn với bảo vệ môi trường, dự thảo đã có những quy định rất tích cực. Tại Điều 41, dự thảo quy định cơ chế phối hợp vùng về quản lý chất lượng nước, nước thải, chất thải rắn, kiểm soát ô nhiễm và ứng phó sự cố môi trường; đồng thời cho phép áp dụng biện pháp bảo vệ môi trường nghiêm ngặt hơn trong vùng đô thị đặc biệt. Đây là nội dung rất cần thiết, nhất là đối với những vùng đô thị có tốc độ phát triển nhanh và có sự liên kết về giao thông, nguồn nước, chất thải và không gian đô thị. Do đó, đề nghị luật cần bổ sung nguyên tắc “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng”; cần xác định trách nhiệm của cơ quan, địa phương và chủ đầu tư đối với chi phí kiểm soát, xử lý và khắc phục ô nhiễm, đặc biệt, đối với các dự án quy mô lớn được hưởng cơ chế ưu đãi đặc thù, cần yêu cầu nhà đầu tư thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án và trong suốt quá trình hoạt động.

PV