Khoảng 9,5 triệu người, tương đương 1/5 số người vay theo chương trình cho vay sinh viên liên bang ở Mỹ, hiện rơi vào tình trạng không trả được nợ, tức chậm thanh toán hơn 9 tháng.

Hàng chục triệu sinh viên Mỹ gánh nợ nhiều năm sau khi tốt nghiệp.

Theo phân tích của giới chuyên gia, có một số nguyên nhân và xu hướng đáng chú ý dẫn đến tình trạng này. Trong giai đoạn kinh tế biến động do đại dịch COVID-19, Bộ Giáo dục Mỹ cho phép người vay tạm dừng thanh toán các khoản vay sinh viên liên bang. Sau đó, chính phủ nối lại nghĩa vụ trả nợ về mặt kỹ thuật vào năm 2023 nhưng lại có thời gian chuyển tiếp kéo dài một năm, kết thúc vào mùa Thu năm 2024. Trong thời gian này, các khoản nợ vay chưa trả không bị xếp vào diện không trả được nợ và các chương trình liên bang hỗ trợ người chậm thanh toán cũng như những sáng kiến xóa nợ đã giúp hàng triệu người thoát khỏi tình trạng trên.

Tuy nhiên, kể từ tháng 6-2025, các khoản vay chậm trả bắt đầu bị chuyển sang diện không trả được nợ. Theo Văn phòng Hỗ trợ Sinh viên Liên bang, số người thuộc diện này tăng từ 5,3 triệu lên khoảng 9,5 triệu và trong tổng số 1.700 tỉ USD dư nợ vay sinh viên được đảm bảo có hơn 233 tỉ USD thuộc diện không trả được nợ. Từ tháng 7-2026, các quy định mới về khoản vay sinh viên liên bang tại Mỹ chính thức có hiệu lực, thu hẹp các lựa chọn trả nợ và khiến nhiều người vay đối mặt với mức phí hàng tháng cao hơn, làm gia tăng áp lực tài chính

Các tổ chức bảo vệ người vay cảnh báo tâm lý tuyệt vọng ở nhóm nợ vay sinh viên đang có xu hướng gia tăng. Bà Aissa Canchola Bañez - Giám đốc chính sách của tổ chức Protect Borrowers - cho biết nhiều người đang chật vật trang trải cuộc sống do chi phí hàng hóa và dịch vụ đồng loạt tăng. Các khoản thanh toán nợ vay sinh viên khiến tình hình thêm khó khăn và đẩy nhiều người vào cảnh chậm trả nợ.

Không thể nghỉ hưu vì nợ sinh viên

Theo dữ liệu từ Bộ Giáo dục Mỹ, hơn 3 triệu người từ 62 tuổi trở lên đang nợ khoản vay sinh viên liên bang, tăng từ mức 1,8 triệu người vào năm 2018. Tỷ lệ nợ quá hạn ở những người vay lớn tuổi cũng tăng vọt, một phần do họ không còn nguồn thu nào khác ngoài lương hưu và phải gánh thêm các chi phí y tế.

Những người mất khả năng trả nợ có nguy cơ bị khấu trừ khoản nợ vào tiền trợ cấp an sinh xã hội, tiền hoàn thuế và lương hưu.

Nhiều người lớn tuổi thuộc thế hệ sinh sau Thế chiến thứ hai tại Mỹ mang nợ sinh viên do vay tiền để theo học các chương trình sau đại học. Những người khác lại chọn các khoản vay dành cho cha mẹ để nuôi con ăn học, vốn thường có lãi suất cao hơn và ít lựa chọn trả nợ hơn.

Ngay cả đối với những người trả tiền đều đặn, dư nợ vẫn có thể tăng lên do tiền lãi tích lũy. Kết quả là nhóm này mang khoản nợ sinh viên liên bang trung bình 45.000 USD, cao gấp ba lần so với những người trẻ từ 24 tuổi trở xuống với mức nợ trung bình khoảng 13.800 USD.

Không ít người Mỹ thậm chí phải ra tòa vì các khoản nợ vay từ thời sinh viên.

QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)