Tại Hội Sách TP Cần Thơ lần thứ V năm 2026 đang diễn ra, có góc trưng bày sách rất đặc biệt nhân kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Thư viện TP Cần Thơ với tên gọi “Vốn sách ban đầu của Thư viện Hậu Giang - 15/4/1976”. Đó là những quyển sách nghĩa tình làm nền tảng cho sự hình thành Thư viện TP Cần Thơ, cách nay 50 năm về trước.

Góc trưng bày “Vốn sách ban đầu của Thư viện Hậu Giang - 15/4/1976”. Ảnh: DUY KHÔI

Ngay trong thời kỳ chiến tranh ác liệt, từ năm 1959 tại miền Bắc, Bộ Văn hóa đã có chủ trương xây dựng các “Thư viện kết nghĩa”. Theo đó, mỗi tỉnh ở miền Bắc sẽ kết nghĩa với một tỉnh ở miền Nam, với hoạt động hỗ trợ nổi bật là các thư viện ở miền Bắc sẽ bổ sung sách cho “Thư viện kết nghĩa” ở miền Nam.

Tháng 10-1975, trong niềm vui Nam - Bắc sum họp một nhà, Ty Văn hóa - Thông tin tỉnh Hà Tây (đơn vị kết nghĩa với tỉnh Cần Thơ) đã thay mặt Đảng bộ và nhân dân Hà Tây mang đến tận thị xã Vị Thanh trao tặng Ty Văn hóa - Thông tin tỉnh Cần Thơ 15.000 quyển sách và một số trang thiết bị. Đồng thời, cử một cán bộ Thư viện tỉnh Hà Tây ở lại tư vấn và hướng dẫn công tác nghiệp vụ, hỗ trợ xây dựng ngành Thư viện tỉnh Cần Thơ trong những ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ, khó khăn. Đây là hình ảnh tốt đẹp đầy nghĩa tình của hậu phương lớn xã hội chủ nghĩa đối với tiền tuyến lớn sau chiến tranh.

Việc Thư viện tỉnh Hà Tây sớm chi viện sách, trang thiết bị và cử cán bộ hỗ trợ nghiệp vụ chính là nền tảng ban đầu rất quan trọng, tạo tiền đề cho việc sớm hình thành Thư viện tỉnh Cần Thơ. Từ đó, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo của ngành Văn hóa - Thông tin tỉnh Cần Thơ thời kỳ này, và cũng giúp đáp ứng phần nào nhu cầu của nhân dân về tìm hiểu, học tập chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước cách mạng.

Bên cạnh đó, tỉnh Cần Thơ giai đoạn này cũng rất chủ động trong việc chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực cho sự ra đời của Thư viện tỉnh nhà. Tháng 6-1975, ngay sau khi được thành lập, Ty Văn hóa - Thông tin tỉnh Cần Thơ đã bước đầu hình thành một số bộ phận chuyên môn trực thuộc trong đó có hoạt động thư viện. Tháng 12-1975, Ty Văn hóa - Thông tin tỉnh quyết định cử những cán bộ trẻ từ nguồn trong kháng chiến đi dự lớp tập huấn công tác thư viện tại TP Hồ Chí Minh, do Bộ Văn hóa tổ chức, gồm 3 đồng chí: Đặng Hồng Quang, Nguyễn Phi Nhạn, Nguyễn Văn Chiến. Sau gần 2 tháng học tập, trở về, các cán bộ này đã trở thành hạt nhân nòng cốt trong triển khai thực hiện chủ trương xây dựng Thư viện và phát triển phong trào đọc sách ở Cần Thơ lúc bấy giờ.

Tháng 2-1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành nghị quyết thành lập tỉnh Hậu Giang, trên cơ sở sáp nhập tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và TP Cần Thơ. Nhằm hoàn thiện bộ máy, tổ chức và các thiết chế văn hóa trực thuộc, tháng 4-1975, Ty Văn hóa - Thông tin tỉnh Hậu Giang ra quyết định thành lập Tổ Thư viện Hậu Giang, tiền thân của Thư viện TP Cần Thơ ngày nay. Qua nhiều giai đoạn, các thế hệ người làm công tác thư viện đã nỗ lực, vừa làm, vừa học tập nghiệp vụ, tạo nên nền móng vững chắc cho sự phát triển của Thư viện đến ngày hôm nay.

Trong không gian Hội Sách TP Cần Thơ, có một góc trưng bày như là lời tri ân. “50 năm, 1/2 thế kỷ trôi qua, vốn sách ban đầu từ nghĩa tình Hà Tây vẫn mãi là niềm tự hào và là giá trị tinh thần vô giá trong hành trình phát triển của Thư viện TP Cần Thơ. Hơn thế, đây là minh chứng cao đẹp cho tầm nhìn chiến lược về văn hóa và tình đoàn kết Bắc - Nam son sắt”, Thư viện TP Cần Thơ nhấn mạnh.

ĐĂNG HUỲNH