ÐỨC TRUNG (Tổng hợp)

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio đã có cuộc hội đàm quan trọng tại Nhà Trắng hôm 13-1, trong bối cảnh hai nước vừa công bố chiến lược an ninh quốc gia mới hồi năm ngoái.

Tổng thống Mỹ Joe Biden (phải) và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng hôm 13-1. Ảnh: WP

Trong cuộc hội đàm, Tổng thống Biden và Thủ tướng Kishida cam kết phát triển khả năng phòng thủ của Nhật Bản và ra tuyên bố chung bao gồm tình hình liên quan đến Ðài Loan. Hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nhật cũng thống nhất tăng cường quan hệ hợp tác để đảm bảo chuỗi cung ứng chất bán dẫn nhằm đối phó tầm ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc trong khu vực.

“Bước ngoặt lịch sử” của Nhật Bản

Phát biểu tại Nhà Trắng, Thủ tướng Kishida nói rằng Nhật Bản và Mỹ đang đối mặt với “môi trường an ninh phức tạp” và sự thay đổi chính sách quốc phòng mới nhất của Tokyo sẽ góp phần tăng cường “sự răn đe” cùng với Washington. Ông Kishida coi Chiến lược quốc phòng mới mà Nhật Bản công bố hồi tháng 12 năm ngoái là “một bước ngoặt lịch sử” trong liên minh Mỹ - Nhật.

Cùng với Chiến lược quốc phòng mới, Nhật Bản đã quyết định tăng gần gấp đôi chi tiêu quốc phòng trong 5 năm tới và xây dựng khả năng tấn công căn cứ của kẻ thù để ngăn chặn các cuộc tấn công vào lãnh thổ của mình vào thời điểm “các mối đe dọa ngày càng tăng” từ các nước láng giềng Trung Quốc và Triều Tiên.

Về phần mình, Tổng thống Biden ca ngợi việc Chính phủ Nhật Bản tăng cường năng lực phòng thủ là quyết định “lịch sử”. Tổng thống Biden nói: “Chúng tôi đang hiện đại hóa mối quan hệ quân sự đồng minh, xây dựng trên quyết định lịch sử mới đây của Nhật Bản về tăng chi tiêu quốc phòng và chiến lược an ninh mới của Nhật Bản”. Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định: “Cho phép tôi nói rõ ràng: Mỹ cam kết đầy đủ, trọn vẹn và hoàn toàn đối với quan hệ đồng minh và quan trọng hơn nữa là với vấn đề quốc phòng của Nhật Bản”.

Theo tuyên bố chung, Tổng thống Biden và Thủ tướng Kishida “đã chỉ thị cho các bộ trưởng của mình tăng cường hợp tác trong việc phát triển và sử dụng hiệu quả năng lực phản công của Nhật Bản cũng như các năng lực khác”. Hai nhà lãnh đạo cũng cho biết Nhật Bản và Mỹ “đã sắp xếp thế trận tập thể và khả năng răn đe để đối phó với các mối đe dọa mới và đang nổi lên, bao gồm cả trong lĩnh vực không gian mạng và vũ trụ”, đồng thời cam kết tăng cường hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân vì mục đích an ninh năng lượng.

Ðài Loan có thể trở thành “điểm nóng”

Hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nhật cũng nêu rõ: “Chúng tôi nhấn mạnh rằng lập trường cơ bản của chúng tôi đối với Ðài Loan không thay đổi và việc duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Ðài Loan như một yếu tố không thể thiếu đối với an ninh và thịnh vượng trong cộng đồng quốc tế”. Tổng thống Biden và Thủ tướng Kishida còn tái khẳng định sự hợp tác chặt chẽ để thúc đẩy khu vực “Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. Tuyên bố này phản ánh mối quan ngại đang gia tăng về việc Ðài Loan có thể trở thành một điểm nóng quân sự ở khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương trong tương lai gần, giữa lúc Trung Quốc ngày càng tăng cường hoạt động quân sự gần hòn đảo trọng yếu này.

Mối quan ngại an ninh đối với Ðài Loan sau đó đã được ông Kishida đề cập tới trong bài phát biểu tại Trường nghiên cứu quốc tế cao cấp thuộc Ðại học Johns Hopkins. “Cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine đã đánh dấu kết thúc hoàn toàn thế giới hậu Chiến tranh lạnh. Nếu chúng ta không thách thức sự thay đổi hiện trạng đơn phương này, nó sẽ xảy ra ở những nơi khác trên thế giới, bao gồm châu Á”, ông Kishida nói. Hãng tin AFP cho rằng ông Kishida muốn cảnh báo cuộc chiến của Nga ở Ukraine có thể mở ra kỷ nguyên mới nguy hiểm khi có thể sẽ “khuyến khích” Trung Quốc làm điều tương tự ở Ðài Loan.

Về vấn đề Nhật Bản hưởng ứng các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của phương Tây nhằm vào Nga vì “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine, ông Kishida nhấn mạnh đây là “sự thay đổi lớn” trong chính sách của Tokyo với Mát-xcơ-va. “Việc tham gia của Nhật Bản vào các biện pháp nhắm vào Nga đã biến cuộc chiến chống lại hành động của Nga ở Ukraine từ một cuộc chiến xuyên Ðại Tây Dương trở thành một cuộc chiến toàn cầu”, nhà lãnh đạo Nhật Bản mạnh mẽ tuyên bố.

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida đã nhất trí tiếp tục hợp tác “chặt chẽ hướng tới một hội nghị thượng đỉnh thành công nhằm thể hiện cam kết của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) trong việc góp phần duy trì trật tự quốc tế dựa trên pháp quyền”.

Mỹ là chặng dừng chân cuối cùng trong chuyến công du kéo dài một tuần của Thủ tướng Kishida tới 5 quốc gia G7, lần lượt là Pháp, Ý, Anh, Canada và Mỹ. Chuyến công du này diễn ra khoảng 4 tháng trước khi Nhật Bản đăng cai tổ chức hội nghị thượng đỉnh G7 ở Hiroshima, một trong hai thành phố của Nhật Bản đã bị tàn phá bởi bom nguyên tử của Mỹ vào tháng 8-1945.