HẠNH NGUYÊN (Theo weforum.org)

Ngày càng nhiều người trẻ chấp nhận tìm kiếm sự hỗ trợ về vấn đề sức khỏe tâm thần, trong bối cảnh các chính phủ chú trọng hơn vào khía cạnh này những năm gần đây. Nhân Ngày Sức khỏe tâm thần thế giới (10-10), Ðài Channel NewsAsia đánh giá những diễn biến liên quan.

Những người trẻ bị ảnh hưởng nhiều bởi các vấn đề sức khỏe tâm thần. Ảnh: Stanford Children’s

Chuyên gia tâm lý Zhang Mingguo, tại thành phố Thượng Hải (Trung Quốc), bắt đầu tập trung nghiên cứu trẻ em và thanh thiếu niên cách đây 6 năm, thời điểm nhận thức về các vấn đề sức khỏe tâm thần ở giới trẻ chưa cao. Zhang theo đuổi quyết định trên sau khi nhận thấy nhiều vấn đề mà người trưởng thành đối mặt bắt nguồn từ thời ấu thơ của họ. Theo ông, các vấn đề xã hội ngày nay đa dạng hơn trước đây và rất khó thích nghi. Nhiều thanh thiếu niên bị quá tải bởi mọi thứ phát triển quá nhanh.

Hiện số lượng bệnh nhân tìm đến chuyên gia Zhang đã tăng hơn 3 lần so với năm 2016. Họ là những bé 3 tuổi, thanh thiếu niên và người trẻ. Sự gia tăng này một phần là do nhận thức được nâng cao trong đại dịch COVID-19. Nhiều vấn đề tiềm ẩn trong gia đình đã được tô đậm trong cuộc khủng hoảng sức khỏe này.

Ðược công bố hồi tháng 6-2022, cuộc khảo sát toàn quốc đầu tiên về bất ổn tâm lý trong đại dịch tại Trung Quốc phát hiện 35% người tham gia từng chịu đựng một vài dạng bất ổn, bao gồm lo âu và trầm cảm. Theo dữ liệu từ bộ máy tìm kiếm trực tuyến Baidu, số lượt tìm kiếm tư vấn tâm lý đã tăng mạnh hồi tháng 4, khi Thượng Hải áp đặt lệnh phong tỏa kéo dài 2 tháng và những vùng khác đối phó với sự tái bùng phát dịch bệnh.

Trong những năm gần đây, Chính phủ Trung Quốc đã quan tâm hơn đến vấn đề sức khỏe tâm thần của người trẻ. Theo Chiến dịch Trung Quốc Khỏe mạnh được triển khai năm 2019, mục tiêu là đảm bảo ít nhất 80% bệnh nhân mắc trầm cảm được điều trị. Ðến năm nay, ít nhất 80% trường cấp 2 và tiểu học phải bố trí các bác sĩ sức khỏe tâm thần.

Bức tranh toàn cảnh

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho rằng 1/8 số người trên thế giới đang bị ảnh hưởng bởi các rối loạn về tinh thần. Theo WHO, Ngày Sức khỏe tâm thần thế giới năm nay là cơ hội để hồi sinh nỗ lực bảo vệ và cải thiện sức khỏe tâm thần.

Ðại dịch COVID-19 đã làm tăng 25% tỷ lệ mắc chứng lo âu và trầm cảm trên toàn cầu. Ðiều này tạo ra “cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần toàn cầu”, trong khi các dịch vụ, kỹ năng và kinh phí cho điều trị sức khỏe tâm thần vẫn còn thấp rất nhiều so với nhu cầu, đặc biệt ở những nước có thu nhập thấp và trung bình. Khoảng cách về điều trị các vấn đề sức khỏe tâm thần đã rộng hơn. Trên 70% người gặp vấn đề về tâm thần ở các nước có thu nhập cao được điều trị, con số này tại những nước có thu nhập thấp chỉ là 12%.

Người mắc các rối loạn tâm thần chết sớm, lên tới 20 năm so với mức trung bình, do các bệnh lý có thể phòng tránh được. Tại một số quốc gia, những đối tượng này còn có nguy cơ cao bị ngược đãi, kỳ thị. Ngay cả ở những nơi có sẵn sự giúp đỡ, tình trạng kỳ thị vẫn cản trở bệnh nhân nhận được chăm sóc cần thiết.

Một trong 7 người trong độ tuổi 10-19 đang sống chung với một dạng bệnh tâm thần nào đó. Tự tử là nguyên nhân phổ biến thứ năm gây chết người ở nhóm tuổi này. Mỗi năm có tới 45.800 ca tử vong vì tự sát liên quan sức khỏe tâm thần, tức cứ 11 phút lại xảy ra một trường hợp. Qua khảo sát trên toàn cầu, WHO phát hiện 20% số người trong độ tuổi 15-24 thường cảm thấy chán nản, mất động lực làm việc.

Nỗ lực tìm giải pháp

Ước tính mỗi năm có 12 tỉ ngày làm việc mất đi do lo âu và trầm cảm, gây tổn thất kinh tế toàn cầu gần 1.000 tỉ USD. Mục tiêu Phát triển Bền vững sức khỏe tốt và phúc lợi của Liên Hiệp Quốc đã kêu gọi 80% quốc gia tích hợp sức khỏe tâm thần vào chăm sóc y tế ban đầu đến năm 2030. Tuy nhiên, dữ liệu năm ngoái của WHO cho thấy chỉ 25% quốc gia làm được điều này.

Trong khi đó, Uplink, nền tảng tìm kiếm nguồn lực từ đám đông của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, đang giúp tìm các giải pháp mới nhằm hỗ trợ người trẻ gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Trong đó, chương trình “Thách thức sức khỏe tâm thần của bạn” đã thu hút 75 giải pháp. 14 sáng tạo thắng giải, từ liệu pháp điều trị thông qua điện thoại thông minh và đào tạo người trẻ tại những vùng xung đột cho đến dịch vụ tư vấn cho cộng đồng LGBTQI+ (người đồng tính, song tính, chuyển giới, đa giới tính và liên giới tính)... sẽ được nhận tài trợ để áp dụng vào thực tế.