Khả năng tái diễn "cuộc chiến khí đốt" giữa Nga và Ukraina đang ló dạng sau khi Tổng giám đốc Tập đoàn khí đốt nhà nước Nga Gazprom yêu cầu đối tác Ukraina phải nhanh chóng thanh toán hóa đơn khí đốt trong tháng 8 lên đến 882 triệu USD, trong bối cảnh Kiev và Liên minh châu Âu (EU) sắp ký thỏa thuận liên kết thương mại vào cuối tháng 11 tới - sự kiện làm cho Mát-xcơ-va hết sức bất bình. Trong tuyên bố hôm 29-10, ông Miller cho biết ông "cực kỳ lo ngại" về khoản nợ đến hạn vào ngày 1-10 của Naftogaz, dù tập đoàn này đã nhận được một số ưu đãi, bao gồm giá cả và chi phí quá cảnh xuất khẩu khí đốt của Nga sang châu Âu.

Một nhà máy khí đốt Nga gần biên giới Ukraina. Ảnh: EPA

Phát biểu trong cuộc họp nội các cùng ngày, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev cho biết chính quyền Ukraina không thật sự nghiêm túc trong các cuộc đàm phán về vấn đề chi trả tiền mua khí đốt và nhấn mạnh đây là sự việc "rất nghiêm trọng". Ông Medvedev cũng cảnh báo Nga có thể xem xét biện pháp thanh toán mới, theo đó sẽ chuyển qua chế độ trả tiền trước nếu phía Ukraina không đáp ứng yêu cầu thanh toán đúng thời hạn của Gazprom.

Theo hãng tin Anh Reuters, vụ việc trên gợi nhớ lại cuộc khủng hoảng hồi năm 2006 và 2009 khi Nga ngừng giao khí đốt cho Ukraina do bất đồng về giá và phí trung chuyển khiến nhiều quốc gia châu Âu bị cắt nguồn cung năng lượng khi đang ở mùa đông giá lạnh. Và giờ đây, "cuộc chiến khí đốt mới với Ukraina lại có nguy cơ tái diễn" – chuyên gia phân tích Sergei Vakhrameyev thuộc quỹ Ankorinvest tại Mát-xcơ-va nhận định. Gazprom đáp ứng 1/4 nhu cầu khí đốt của châu Âu thông qua Ukraina với dự kiến 152 tỉ mét khối trong năm nay.

Hiện Naftogaz vẫn chưa lên tiếng bình luận về sức ép của Nga nhưng Thủ tướng Ukraina Mykola Azarov cho biết chính phủ của ông đang "kiểm tra" vấn đề này. Hồi đầu tháng 10, Naftogaz cho hay họ đang dự trữ 17 tỉ mét khối khí đốt, đủ để đáp ứng nhu cầu của người dân Ukraina trong mùa đông đang tới gần.

Được biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin đang muốn ép Ukraina tham gia Liên minh Thuế quan với Nga, Belarus và Kazakhstan bằng những lời có tính đe dọa rằng việc ký kết thỏa thuận thương mại với Brussels sẽ khiến Kiev đối mặt nhiều thiệt hại nghiêm trọng. "Nga sẵn sàng hỗ trợ cho Ukraina những khoản rất lớn nếu nước này gia nhập Liên minh Thuế quan nhưng hiện tại, Mát-xcơ-va có thể sẽ sử dụng chính số tiền đó trong cuộc chiến với Kiev" - Giáo sư Kinh tế Nikolai Petrov thuộc Đại học Mát-xcơ-va nhận định. Tuy nhiên, hãng thông tấn Nga ITAR-TASS trích dẫn lời phát ngôn viên Điện Kremlin khẳng định các khoản nợ khí đốt giữa hai bên "không phải là một vấn đề chính trị" và động thái của Gazprom không dính dáng đến việc Ukraina xích lại gần hơn với EU.

ĐƯỜNG THẤT (Theo Reuters, Guardian, AFP)