Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận vừa tuyên bố sẵn sàng đối phó với mọi khả năng leo thang với Houthi sau khi lực lượng nổi dậy thân Iran này phát động các cuộc tấn công và áp đặt phong tỏa hàng hải nhằm vào Saudi Arabia.

Tình hình rất căng thẳng

Ngoại trưởng Yemen Afrah al-Zouba đưa ra tuyên bố trên trong cuộc họp báo tại thủ đô Riyadh của Saudi Arabia ngày 27-7.

Lực lượng Houthi ở Yemen. Ảnh: AFP

Phát biểu này xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Houthi thông báo đã tiến hành các cuộc tập kích mới bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Saudi Arabia nhằm đáp trả các hoạt động xâm nhập của UAV từ Riyadh.

Liên minh quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu đã tham gia cuộc chiến chống Houthi để hỗ trợ Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận sau khi xung đột bùng phát tại quốc gia Trung Đông này vào năm 2015.

Đợt leo thang mới nhất giữa Saudi Arabia và Houthi đánh dấu lần đầu tiên sau nhiều năm hai bên trực tiếp đối đầu nhau, đe dọa thỏa thuận ngừng bắn năm 2022.

Trong những ngày qua, Houthi đã huy động lực lượng tại các khu vực do họ kiểm soát ở Yemen. Tuần trước, nhóm đã ban hành lệnh phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia và nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu trên Biển Đỏ cũng như cơ sở hạ tầng dầu mỏ của vương quốc này.

Cục diện thay đổi?

Các chuyên gia cho rằng Houthi vẫn là lực lượng mạnh tại Yemen với năng lực quân sự đáng kể và ảnh hưởng lớn, nhưng môi trường chiến lược hiện nay đã thay đổi. Việc nối lại chiến tranh sẽ trở nên khó khăn hơn đối với Houthi do nhiều yếu tố.

Yếu tố thứ nhất là phe chính phủ Yemen đã gắn kết hơn. Cuối năm ngoái, Chính phủ Yemen đã ra lệnh trục xuất lực lượng của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) khỏi nước này, trong khi Saudi Arabia cung cấp hỗ trợ quân sự nhằm kiềm chế Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam - phong trào ly khai được UAE hậu thuẫn ở miền Nam. 

Saudi Arabia cũng trở thành tác nhân khu vực chính trên thực địa, phối hợp chặt chẽ hơn với các phe chống Houthi khác nhau. Điều đó đặt Chính phủ Yemen vào vị thế tốt hơn trước đây và có thể khiến Houthi vất vả hơn.

Bất lợi thứ hai là thách thức chưa từng có đến từ một liên minh bộ lạc chống Houthi. Marwan Ali Noman, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Yemen tại Washington (Mỹ), nhận định sự xuất hiện của liên minh bộ lạc chống Houthi tại tỉnh al-Jawf ở miền Bắc có thể đặt ra mối quan ngại lớn đối với lực lượng này.

Khi được trả tự do hồi tháng trước, Hamad al-Hazmi, một thủ lĩnh bộ lạc ở al-Jawf, đã lên tiếng về sự bất công mà ông phải chịu đựng trong thời gian bị Houthi giam giữ tại thủ đô Sanaa. Để ủng hộ, hàng ngàn thành viên bộ lạc từ nhiều tỉnh khác nhau đã tập trung tại al-Jawf trong tháng này và công khai lên án chính quyền Houthi - lực lượng vẫn đang kiểm soát Sanaa cùng nhiều khu vực khác của Yemen.

Sự phản đối trên đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến ở Yemen bởi đây là lần đầu tiên các bộ lạc đứng lên với mức độ đoàn kết như vậy. Liên minh các bộ lạc chống Houthi ở al-Jawf có thể cung cấp sự hỗ trợ then chốt cho các chiến dịch quân sự của Chính phủ Yemen nếu giao tranh bùng phát trở lại.

HẠNH NGUYÊN (Theo AFP, Al Jazeera)