Ngày càng có nhiều máy bay không người lái và "cỗ máy giết người" được đưa vào tham chiến nhằm thay thế cho các binh lính ở những hoàn cảnh rủi ro cao. Giới nghiên cứu và chính trị gia đã tỏ ra lo ngại, trong tương lai, các cỗ máy giết người tự động trên có thể quyết định cả mạng sống và cái chết của con người.

Bước tiến đáng lo ngại

Mẫu máy bay chiến đấu không người lái X-47B của Mỹ. Ảnh: DW

Cách đây chỉ vài ngày, Lầu Năm Góc đã công bố đoạn phim cho thấy một chiến đấu cơ cất cánh từ một hàng không mẫu hạm. Thoạt nhìn đây là một cuộc thử nghiệm không có gì đáng chú ý. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, chiến đấu cơ trên đã không có khoang lái dành cho phi công. Đây đích thực là một loại máy bay không người lái (UAV) X-47B có khả năng tàng hình và có thể hoạt động độc lập mà Mỹ phát triển.

Hơn 70 quốc gia đã sử dụng UAV, chủ yếu mang sứ mệnh thu thập dữ liệu tình báo, tìm kiếm và nếu cần thiết sẽ tấn công các mục tiêu. Hiện nay nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu vẫn còn nằm dưới sự kiểm soát của những người điều hành thông qua việc điều khiển từ xa. Tuy nhiên, khả năng quyết định ra đòn ở con người dường như đã phai dần, trong khi các cỗ máy chiến đấu không người lái đang ngày càng được thiết kế hành động độc lập hơn. Từ quan điểm quân sự, một điều được cho là hợp lý để tiến tới việc phát triển binh lính kỹ thuật là: robot được điều khiển tất nhiên không biết mệt và có thể thực hiện những nhiệm vụ ở những nơi ẩn chứa nhiều rủi ro hơn.

Cho đến nay, UAV hoàn toàn tự vận hành vẫn chưa tồn tại. Tuy nhiên, Jurgen Altmann- chuyên gia vật lý và nhà nghiên cứu hòa bình thuộc Đại học Kỹ thuật Dortmund ở Đức bày tỏ lo ngại rằng "áp lực quân đội cuối cùng rồi cũng sẽ dẫn đến sự khởi đầu cho hệ thống tự động".

"Chấm dứt cỗ máy giết người"

Đại học Kỹ thuật Dortmund của Altmann đã cùng phối hợp với Ủy ban Quốc tế về Kiểm soát Vũ khí Robot (ICRAC) kêu gọi một cuộc tranh luận quốc tế về cỗ máy chiến đấu, bao gồm qui định rõ giới hạn khả năng sử dụng.

Theo báo cáo chiến lược của Lầu Năm Góc, Mỹ đang muốn gia tăng hệ thống vũ khí không người lái trong 20-30 năm tới. Jurgen Altmann thừa biết Mỹ không chỉ là quốc gia duy nhất phát triển hệ thống không người lái tự động. "Các nhà sản xuất khác cũng sẽ theo đuổi lãnh vực này và ở một vài khía cạnh, một phần lực lượng vũ trang sẽ hoàn toàn là những cỗ máy tự động".

Để ngăn chặn cuộc đua vũ trang cỗ máy giết người tự động, ICRAC và các tổ chức phi chính phủ khác trên thế giới đã phát động chiến dịch mang tên "Chấm dứt cỗ máy giết người" nhằm yêu cầu chấm dứt việc phát triển, sản xuất và sử dụng các cỗ máy chiến đấu tự động.

"Chúng ta không nên mù quáng sở hữu những loại vũ khí như thế. Hãy đề phòng những rủi ro gắn liền với công nghệ"- Agnieszka Brugger- chính trị gia thuộc đảng Xanh ở Đức- kêu gọi. Theo bà Brugger, robot giết người không thể phân biệt giữa kẻ địch và dân thường trong cuộc chiến, chúng không thể hành động theo luật quốc tế.

Ở Đức, các hoạt động liên quan đến robot chiến đấu tự động vẫn còn xa vời. Các kế hoạch thay đổi UAV giám sát của Mỹ như Global Hawk (được đổi tên thành Euro Hawk cho bầu trời châu Âu) đã thất bại. Ngoài ra, quyết định mua UAV nước ngoài và trang bị vũ khí cho UAV- cũng đã bị trì hoãn cho đến sau cuộc bầu cử Quốc hội Đức vào tháng 9 tới.

THANH LIÊM (Theo DW)