Nhiều người tị nạn Syria ở nước ngoài đang có kế hoạch trở về quê hương với hy vọng xây dựng lại đất nước từng chìm trong nội chiến này, vun đắp cộng đồng bất chấp những thách thức về kinh tế và xã hội.

Một người tị nạn Syria quay trở về nước ngay sau khi chế độ ông al-Assad sụp đổ. Ảnh: AP

Hồi năm 2010, một năm trước khi nổ ra cuộc nội chiến kéo dài gần 14 năm tại Syria, Yasseen Tasabehji (33 tuổi) cùng 4 anh chị em và cha mẹ đã chuyển đến Mississauga, vùng ngoại ô thành phố Toronto (Canada). Tasabehji và gia đình đã xây dựng cuộc sống khá tốt và không có ý định quay về nước. Song, vào cuối năm 2024, quân nổi dậy Syria đã chiếm được thành phố Aleppo từ tay chế độ ông Bashar al-Assad và tiếp tục tiến đến 2 thành phố Hama và Homs. Chỉ trong vài ngày, phe đối lập Syria tái chiếm luôn thủ đô Damascus.

Đối với Tasabehji và gia đình, đó là bước ngoặt, dẫn tới kế hoạch quay trở về quê hương. Vào tháng 5 năm ngoái, gia đình anh về thăm quê nhà trong khoảng một tháng. Tháng 7 này, Tasabehji cùng em gái - những nhà leo núi chuyên nghiệp - quyết định chuyển về Syrie sinh sống và mở một phòng tập leo núi ở khu Mezzeh của Damascus.

Tờ Al Jazeera cho biết, anh em Tasabehji cố gắng góp sức cho cộng đồng, mở một số chương trình tại phòng tập leo núi nhằm giúp thanh thiếu niên Syria trở nên tự tin hơn và hình thành một cộng đồng lành mạnh. “Chúng tôi thấy Syria đang cần mọi thứ và bất kỳ sự đóng góp nào cũng sẽ tạo ra sự khác biệt lớn. Giới trẻ ở đây không có lựa chọn nào. Họ không có cộng đồng lành mạnh, không có hoạt động thể dục cũng như không có nơi nào để tụ tập và cảm thấy không thoải mái. Mục tiêu của chúng tôi là làm cho Syria trở nên hấp dẫn hơn đối với giới trẻ để họ có thể nhìn thấy tương lai ở đây” - Tasabehji bày tỏ.

Tasabehji và em gái chỉ là 2 trong số hàng triệu người Syria đã hồi hương kể từ khi chế độ ông al-Assad sụp đổ với hy vọng xây dựng lại nhà cửa và thiết lập cuộc sống mới. Nhiều người trong số này từng tị nạn ở Thổ Nhĩ Kỳ hay Lebanon, trong khi nhiều người khác di tản đến châu Âu hoặc vùng Vịnh.

Cao ủy Liên Hiệp Quốc (LHQ) về người tị nạn tại Jordan cho biết, hơn 200.000 người tị nạn Syria đã tự nguyện trở về nước kể từ tháng 12-2024. Đến giữa tháng 9-2025, tổng số người Syria hồi hương từ nước ngoài tăng lên khoảng một triệu người.

Ngân hàng Thế giới ước tính, chi phí tái thiết Syria lên tới ít nhất 216 tỉ USD. Hiện khoảng 15,6 triệu người Syria, tương đương 2/3 dân số cả nước, đang cần viện trợ nhân đạo. Chính tình hình kinh tế ở Syria khiến nhiều người trở về nước gặp khó trong việc tái hòa nhập hoặc xây dựng lại cuộc sống, chưa kể họ còn đối mặt với những cạm bẫy xã hội và nguy cơ mất an ninh tiềm tàng. Dù vậy, nhiều người Syria vẫn đang muốn về lại quê hương để góp phần tái thiết đất nước.

“Người dân đang học cách sống chung với nhau một lần nữa dù với chuẩn mực cũng như quan điểm chính trị khác nhau” - Tariq Azeez, điều phối viên chính sách, vận động và truyền thông của Ủy ban Cứu trợ Quốc tế, cho biết. Theo ông, để Syria duy trì ổn định, việc hồi hương cần phải diễn ra từ từ và có trình tự, bởi Damascus không đủ khả năng tiếp nhận lượng lớn người hồi hương cùng một lúc.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)