Mâm cổ Tết ngày nay rất phong phú, đa dạng. Nhưng ăn uống như thế nào để ngon miệng, đủ chất, không tăng cân, đảm bảo sức khỏe là mối băn khoăn của nhiều người. Bài viết của ông Đàm Hồng Hải, Chi cục phó Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm - Sở Y tế TP Cần Thơ, phần nào giúp bạn đọc giải quyết băn khoăn này.

Xuân về, Tết đến, trong mỗi gia đình đều chuẩn bị vài món ăn truyền thống, trước để cúng ông bà, sau thết đãi họ hàng và thân hữu. Điểm qua vài món ăn chính như thịt heo kho rệu, thịt gà nấu đậu, thịt vịt tiềm thuốc bắc, dồi, chả, lẩu, mì xào, thịt quay... là đã thấy choáng ngộp. Đứng ở góc độ dinh dưỡng các món ăn này quá thừa năng lượng. Tỷ lệ chất đạm và chất béo động vật chiếm tỷ lệ cao. Hậu quả là hệ thống tiêu hóa phải làm việc cật lực để hấp thu, bài tiết. Đối với người cao tuổi và trẻ em sẽ tạo ra sự mất cân đối về chế độ dinh dưỡng có thể gây tiêu chảy do rối loạn tiêu hóa. Thực tế, mọi người hiển nhiên chấp nhận sự việc “no dồn, đói góp” này với biện giải “ăn” Tết mà! Tuy nhiên, chúng ta có thể tạo ra trạng thái cân bằng về mặt dinh dưỡng và tạo cảm giác nhẹ nhàng hơn cho cái dạ dày bằng cách chuẩn bị vài món ăn giúp hỗ trợ tiêu hóa tốt. Ví dụ: món dưa cải, củ hành, củ kiệu, cà pháo, dưa giá lên men... Quá trình lên men chua là do vi khuẩn Streptobacterium hassice fermentatae. Khi lên men rau cải chua tạo thành acid lactic, acid acetic và CO2 giúp tiêu hóa tốt. Ngoài ra, chất xơ từ rau cải, hành, kiệu sẽ đóng vai trò như chất quét lòng thành ruột để loại bỏ chất cholesterol có hại.

Ngoài những thực phẩm thường có trong ngày Tết, ta nên dùng thêm các một số thức ăn phụ trợ khác để giúp dạ dày hoạt động tốt hơn như: sữa chua, rau câu, thạch, tảo có chứa nhiều chất xơ hòa tan... Sữa chua là sản phẩm lên men do vi khuẩn Lactobacterium tạo ra acid lactic nhẹ (pH:5 – 6). Sản phẩm này sẽ giúp tiêu hóa tốt, làm sạch đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại và có nhiều chất dinh dưỡng, đặc biệt là nguồn vitamine nhóm B.

Những người mắc bệnh mãn tính, người già, trẻ em thì không nên ăn Tết thoải mái như người khoẻ mạnh bình thường. Sau đây là lời khuyên dành cho nhóm này:

- Người bị chứng thống phong (Goute) - dạng viêm khớp cấp tính, cần hạn chế đến mức thấp nhất chất đạm động vật - đặc biệt là phủ tạng gia súc, gia cầm, huyết heo, hải sản, bia rượu. Vì các loại này có nhiều nhân purine, phát sinh acid uric, nguyên nhân chính gây ra bệnh goute.

- Những người có tiền sử huyết áp cao, người cao tuổi nên hạn chế những món ăn “nặng bụng” như: lạp xưởng, xúc xích, thịt hộp... Trẻ em nên hạn chế dùng nước ngọt có gas, bởi không phải sản phẩm có CO2 là có tác dụng dễ tiêu như nhiều người từng nghĩ. Thay vào đó nên dùng các loại nước giải khát từ trái cây nguyên chất. Bánh, kẹo cũng nên ăn có chừng mực, hạn chế ăn hạt dưa có màu sắc bóng bẩy, lòe loẹt. Khi mua bánh, kẹo, mứt nên chọn mua sản phẩm có nhãn, mác của danh nghiệp có tiếng. Nếu cần yêu cầu người bán xuất trình giấy chứng nhận sản phẩm hạt dưa, bánh mứt không sử dụng phẩm màu công nghiệp.

Đối với cánh “mày râu”, thưởng thức vài chai bia, năm ba ly rượu nho, rượu táo, rượu trái cây (thường ít tạp chất) cũng có phần thú vị, dễ tiêu hóa. Tuy nhiên, cần cảnh giác với loại rượu pha chế linh tinh, không nhãn mác. Đặc biệt, hãy cẩn thận với rượu đế có màu đục sữa vì rượu dỏm được pha chế từ hóa chất cũng có màu sắc tương tự. Có thể người bán chào mời là rượu nếp non nhưng hãy coi chừng rượu độc!

Đàm Hồng Hải
(Chi cục ATVSTP – Sở Y tế TP Cần Thơ)