Mùa hè, các bậc phụ huynh lo lắng khi trẻ ở nhà là mải miết với thiết bị công nghệ. Thói quen này làm gia tăng áp lực lên đôi mắt, dẫn đến nguy cơ mắc mới hoặc tăng độ cận thị nhanh chóng ở trẻ em. Vì vậy, các bác sĩ chuyên khoa mắt tại Trung tâm Mắt Quốc tế Medic thuộc Bệnh viện Đa khoa Hòa Hảo - Medic Cần Thơ, đã đưa ra những khuyến cáo và giải pháp can thiệp kịp thời để bảo vệ thị lực cho trẻ.

BS.CKII Hồ Như Thủy, Giám đốc Trung tâm Mắt Quốc tế Medic, thăm khám mắt cho trẻ.

Nỗi lo “bùng nổ” tật khúc xạ ở trẻ em

Gần đây, Trung tâm Mắt Quốc tế Medic liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ nhỏ được cha mẹ đưa đến khám do có các triệu chứng suy giảm thị lực. Điển hình là trường hợp của bé N.Q.A, 6 tuổi, ngụ tại phường Long Mỹ, TP Cần Thơ. Bé nhập viện trong tình trạng thường xuyên nheo mắt, nhìn mờ khi quan sát vật ở xa. Qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán bé đã mắc tật khúc xạ cả hai mắt, được chỉ định đeo kính gọng và tái khám định kỳ sau 3 tháng để theo dõi sát tiến trình điều tiết của mắt.

Giải thích về hiện tượng này, BS.CKII Hồ Như Thủy, Giám đốc Trung tâm Mắt Quốc tế Medic, cho biết việc lạm dụng điện thoại, máy tính bảng hay tivi trong những ngày hè không chỉ gây mỏi mắt thông thường mà còn để lại những hệ lụy sinh học nghiêm trọng. Khi nhìn liên tục vào màn hình điện tử ở khoảng cách quá gần, cơ mi mắt phải co thắt liên tục để điều tiết. Tình trạng này kéo dài dẫn đến hiện tượng cận thị giả. Nếu mắt không được nghỉ ngơi, phục hồi, cận thị giả sẽ nhanh chóng chuyển thành cận thị thật hoặc làm tăng độ cận rất nhanh đối với những trẻ đã có tật khúc xạ từ trước.

Bên cạnh đó, việc chăm chú nhìn vào màn hình làm tần suất chớp mắt của trẻ giảm đến 50%, khiến màng nước mắt bị bay hơi nhanh, gây khô mắt, cộm xốn, đỏ mắt và có thể gây tổn thương bề mặt giác mạc. Một mối nguy khác đến từ việc thiếu hụt ánh sáng tự nhiên khi trẻ chỉ chơi trong nhà. Ánh sáng mặt trời vốn có khả năng kích thích giải phóng chất dopamine ở võng mạc, một hoạt chất sinh học tự nhiên giúp ngăn chặn sự dài ra bất thường của trục nhãn cầu. Việc thiếu vận động ngoài trời đồng nghĩa với việc trẻ đã tự đánh mất đi cơ chế bảo vệ đôi mắt tự nhiên này.

Tầm soát sớm, điều trị bằng kỹ thuật tiên tiến

Trẻ nhỏ thường chưa tự nhận thức được việc mắt mình bị mờ để chủ động báo với cha mẹ. Do đó, phụ huynh cần đặc biệt chú ý quan sát các hành vi hằng ngày của con. Những biểu hiện như trẻ ngồi quá gần tivi, cúi sát mặt khi đọc viết, nheo mắt, nghiêng đầu hoặc liếc mắt khi nhìn xa, thường xuyên dụi mắt, hay than nhức đầu và đọc nhầm chữ đều là những tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Khi thấy các dấu hiệu này, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa ngay, tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt hoặc tự cắt kính cho con tại các cửa hàng không đảm bảo chuyên môn.

Mùa hè chính là thời điểm thích hợp để phụ huynh đưa con em đi tầm soát sức khỏe mắt toàn diện nhằm chuẩn bị tốt cho năm học mới. Quy trình tầm soát tại trung tâm được thực hiện bài bản từ đo khúc xạ tự động, thử thị lực cho đến khám sinh hiển vi nhằm loại trừ các bệnh lý bẩm sinh hoặc viêm nhiễm. Đặc biệt, nhờ các thiết bị hiện đại chụp bản đồ giác mạc và đo trục nhãn cầu, bác sĩ có thể xác định chính xác nguyên nhân tăng độ cận là do cấu trúc nhãn cầu hay do rối loạn điều tiết, từ đó cá nhân hóa phác đồ điều trị cho từng trẻ. Trong các trường hợp nghi ngờ có tổn thương sâu, chỉ định chụp cắt lớp võng mạc và chụp hình màu đáy mắt sẽ được áp dụng để củng cố chẩn đoán lâm sàng.

Đối với những trẻ có tốc độ tăng độ cận quá nhanh, trên 1.0 Diop mỗi năm, Trung tâm Mắt Quốc tế Medic đang áp dụng nhiều giải pháp y khoa tiên tiến giúp ức chế tiến triển cận thị hiệu quả. Nổi bật là phương pháp chỉnh hình giác mạc không phẫu thuật bằng kính áp tròng ban đêm Ortho-K. Trẻ chỉ cần đeo kính chuyên dụng này trong lúc ngủ từ 6-8 tiếng, khi thức dậy vào buổi sáng có thể tháo ra và nhìn rõ hoàn toàn cả ngày mà không cần phụ thuộc vào kính gọng, đồng thời giúp ngăn chặn sự dài ra của trục nhãn cầu rất tốt.

Một giải pháp khác là sử dụng tròng kính gọng kiểm soát cận thị ngoại biên. Công nghệ vi thấu kính tiên tiến này tạo ra vùng giảm nhẹ lực điều tiết ở vùng rìa võng mạc, giúp làm chậm tốc độ tăng độ cận từ 30-60% so với việc đeo kính gọng thông thường. Ngoài ra, phương pháp sử dụng thuốc nhỏ mắt Atropine nồng độ thấp từ 0.01-0.05% hằng ngày cũng là một lựa chọn an toàn, rất ít tác dụng phụ, đã được chứng minh lâm sàng giúp hạn chế hiệu quả tốc độ tăng độ cận ở trẻ em lứa tuổi học đường.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG