Theo các thống kê y tế chuyên ngành, bệnh nhân đái tháo đường sau khi chịu biến chứng đoạn chi có tỷ lệ tử vong trong 5 năm tiếp theo lên tới 50%. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần chủ động tầm soát định kỳ và áp dụng các giải pháp phòng ngừa toàn diện nhằm ngăn chặn tối đa nguy cơ phải cắt cụt chi.

Bệnh nhân đái tháo đường cần theo dõi, kiểm soát tốt đường huyết, ngăn ngừa các biến chứng. Ảnh: BV cung cấp.

Phối hợp đa chuyên ngành

Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế, đái tháo đường hiện là một trong những bệnh lý không lây nhiễm có tốc độ gia tăng nhanh nhất trên toàn cầu. Căn bệnh này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến việc kiểm soát đường huyết của cơ thể mà còn làm gia tăng nghiêm trọng nguy cơ mắc các biến chứng về tim mạch, thận, thần kinh, bàn chân đái tháo đường cùng nhiều rối loạn chuyển hóa phức tạp khác. Đặc biệt, biến chứng bàn chân đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng nhập viện kéo dài, gây tàn phế và buộc phải cắt cụt chi ở người bệnh đái tháo đường.

BS.CKII Nguyễn Bảo Trung, Trưởng Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa Bưu điện, cho biết: Trước đây, khi bệnh nhân xuất hiện vết loét bàn chân đái tháo đường, phương pháp tiếp cận chủ yếu là điều trị ngoại khoa đơn thuần. Tuy nhiên, tiến bộ mới nhất hiện nay là mô hình phối hợp đa chuyên khoa. Điều này có nghĩa là có sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên ngành cùng tham gia chăm sóc toàn diện cho một bàn chân đái tháo đường, bao gồm: bác sĩ nội tiết, bác sĩ ngoại mạch máu, bác sĩ chấn thương chỉnh hình, bác sĩ phục hồi chức năng, thậm chí kết hợp cả các nhà vi sinh học và chuyên gia dinh dưỡng để tối ưu hóa kết quả điều trị.

Theo bác sĩ Nguyễn Bảo Trung, trước đây, việc xử lý vết thương tại chỗ chủ yếu tập trung vào việc thay băng và sử dụng các dung dịch rửa thông thường rồi chờ đợi vết loét tự lành. Hiện nay, các tiến bộ mới tập trung vào hai yếu tố cốt lõi. Đó là phá hủy lớp màng sinh học do vi khuẩn tạo ra bám trên bề mặt vết thương, làm chậm quá trình lành thương. Thứ hai, thúc đẩy phục hồi mô hạt, sử dụng các loại dung dịch rửa hoặc băng gạc tiên tiến giúp vừa kháng khuẩn, chống nhiễm trùng, vừa thúc đẩy quá trình phục hồi mô hạt rất tốt qua từng giai đoạn lành thương. Bên cạnh đó, y học hiện đại đã ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và y tế từ xa, giúp nhân viên y tế tiếp cận với bệnh nhân sớm hơn, đưa ra các khuyến cáo điều trị kịp thời để vết loét lành tốt hơn. Ngoài ra, hiện có rất nhiều phương pháp bổ trợ tiên tiến để điều trị vết loét ngoài các phương pháp thông thường, bao gồm liệu pháp hút áp lực âm, liệu pháp oxy, ứng dụng công nghệ plasma lạnh để chăm sóc vết loét, bảo vệ bàn chân, giúp tổn thương của bệnh nhân nhanh lành hơn.

Làm điều dưỡng của chính mình

BS.CKII Nguyễn Bảo Trung khuyên, ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh cần đến gặp ngay bác sĩ chuyên khoa nội khoa hoặc ngoại khoa để được tư vấn và hướng dẫn cách chăm sóc tốt nhất. Để giúp bệnh nhân đái tháo đường ngăn ngừa nguy cơ đoạn chi, các bác sĩ sẽ theo dõi, kiểm soát tốt 4 yếu tố cốt lõi: kiểm soát tốt chuyển hóa, theo dõi chặt chẽ các chỉ số về đường huyết, huyết áp và tình trạng rối loạn lipid máu. Bên cạnh đó, kiểm soát tưới máu, giữ cho hệ thống mạch máu ngoại vi lưu thông tốt. Nếu mạch máu nuôi chi bị tắc nghẽn hoặc lưu thông kém thì chắc chắn chân sẽ có nguy cơ bị đoạn chi. Ngoài ra, kiểm soát áp lực lên bàn chân và đặc biệt kiểm soát tình trạng nhiễm trùng tại chỗ, thực hiện điều trị ngay tại vết loét để bao vây, dập tắt ổ nhiễm khuẩn.

Bác sĩ cũng khuyến cáo, tất cả bệnh nhân đái tháo đường cần được khám tầm soát biến chứng bàn chân định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Người bệnh cũng cần chủ động trao đổi với bác sĩ về các triệu chứng biến dạng hoặc bất kỳ biểu hiện bất thường nào ở bàn chân. Bên cạnh đó, người bệnh cần tự nhận biết các bất thường như tình trạng giảm cảm giác hoặc mất cảm giác ở bàn chân. Từ đó, chủ động các biện pháp bảo vệ bao gồm: Tránh tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ cao, tuyệt đối không tự ý ngâm chân bằng nước nóng vì có thể gây bỏng dẫn đến nhiễm trùng chân mà người bệnh không tự cảm nhận được. Bệnh nhân không nên cắt khóe móng chân quá sâu vì dễ gây xước và nhiễm trùng; luôn mang giày dép có tính chất bảo vệ để tránh va chạm, tránh tạo ra các vết loét mới.

Đặc biệt, người bệnh cần phải đến bệnh viện gặp bác sĩ hoặc nhập viện ngay lập tức khi phát hiện các dấu hiệu viêm, như: sưng, nóng, đỏ đau. Các dấu hiệu cấp tính khác ở bàn chân cũng cần lưu ý, đến ngay bác sĩ khi: xuất hiện vết loét mới hoặc nổi các bóng nước; da bàn chân thay đổi màu sắc, chuyển sang màu đỏ, tím hoặc xuất hiện các nốt hoại tử đen; thay đổi nhiệt độ cục bộ, có vùng da ở bàn chân cảm thấy nóng hơn hoặc ấm hơn bình thường; bàn chân bị sưng phù hoặc có những điểm đau chói. Khi có các phản ứng viêm rõ rệt này, người bệnh nên lập tức đến ngay cơ sở y tế để được các bác sĩ chuyên khoa tư vấn, xử lý và chăm sóc.

THU SƯƠNG