Một cửa hàng Trung Quốc tại Thủ phủ Chita của Nga. Ảnh: Guardian

Ngược lại với những căng thẳng ngày càng gia tăng với Mỹ, thời gian gần đây Nga đã phát đi tín hiệu cho thấy Mát-xcơ-va đang muốn mở rộng mối quan hệ với phương Đông bằng cách tập trung phát triển hệ thống nhà nước ở các khu vực biên giới xa xôi nhằm thúc đẩy thương mại với Trung Quốc.

Cách đây 12 năm, Nga bắt đầu rút quân khỏi Bezrechnaya- thị trấn quân sự cách cửa khẩu chính qua Trung Quốc vài giờ lái xe. Các tòa nhà trở nên hoang tàn và sau đó bị chiếm hữu bởi những người thất nghiệp ở địa phương, trong khi một số người phải kiếm sống bằng cách nhặt rác hoặc các viên gạch cũ để bán với giá rẻ mạt. Evgeniya Arameeva, 38 tuổi, làm việc trong cửa hàng nhỏ ở Bezrechnay than phiền rằng những khu vực vùng ven đã bị Mát-xcơ-va quên lãng. Tuy nhiên, phát biểu trước hơn 1.000 chính trị gia ở Điện Kremlin trong thông điệp thường niên gửi Quốc hội Liên bang Nga, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói: "Trong thế kỷ 21, chiều phát triển của Nga sẽ hướng về phương Đông".

Điển hình chủ trương này là việc Trung Quốc bắt đầu thay thế Đức trở thành đối tác kinh tế quan trọng nhất của Nga trong năm 2010 với tổng giá trị thương mại ước tính đạt 90 tỉ USD trong 2012. Hồi năm ngoái, Nga đã đưa vào hoạt động đường ống dẫn dầu thô nối Sibérie tới các cơ sở lọc dầu ở Trung Quốc với sản lượng hơn 1 triệu tấn/tháng. Ngoài dầu mỏ, Mát-xcơ-va còn xuất khẩu sang Trung Quốc nguyên liệu thiết yếu bao gồm gỗ, điện, than và kim loại.

Mặc dù vậy, tờ Guardian của Anh nhận định chính phủ của Tổng thống Putin ngoài những cơ hội còn phải đối mặt với nhiều thách thức trong tương lai. Guardian cho rằng, tiềm năng thương mại qua biên giới với qui mô ngắn hạn dường như chỉ phù hợp với một Trung Quốc đang khát nguyên liệu trong khi miền Viễn đông của Nga đang sở hữu nguồn tài nguyên dồi dào. Và cũng chính nguồn lợi béo bở từ Trung Quốc đã thu hút các mạng lưới tội phạm, khi nạn buôn gỗ lậu và săn trộm thú quý hiếm ở Nga ngày càng lộng hành. Cơ quan điều tra môi trường cho biết, trị giá số gỗ lậu mà bọn tội phạm tuồn qua biên giới Trung Quốc ước khoảng 1,3 tỉ USD trong năm 2011.

Không chỉ vậy, ảnh hưởng của Bắc Kinh ở các vùng ven của Nga ngày một tăng mạnh theo đà tăng trưởng kinh tế thì ngược lại, ở khu vực bên kia biên giới các công ty Trung Quốc lấn át các đối thủ cạnh tranh Nga. Đơn cử, trong khi Zabaikalsk của xứ sở bạch dương vẫn còn là một thị trấn vùng ven hoang vu với dân số khoảng 15.000 người thì bên kia Manzhouli với dân số gần nửa triệu người đã mọc lên các tòa nhà cao tầng, cơ sở trượt tuyết trong nhà, rạp chiếu phim 3D thu hút người dân Nga đổ xô đến đây để mua sắm. Tại thủ phủ Chita cách biên giới Trung Quốc 804km, quảng trường chính cùng các khu vui chơi của trẻ em Nga đều do các nhà thầu Trung Quốc xây dựng. Không chỉ vậy, hệ thống siêu thị và nhà hàng Trung Quốc mọc lên như nấm với người lao động nước này chiếm đa số.

Theo đó, để khắc phục vấn đề, Guardian cho rằng Điện Kremlin nên tiếp tục kích thích kinh tế phát triển ở các thị trấn biên giới, chứ không chỉ đơn giản là vận chuyển vật liệu thô sang Trung Quốc. Việc chỉ định thành phố cảng Vladivostok tọa lạc gần biên giới Nga - Trung làm nơi diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á- Thái Bình Dương hồi năm qua được cho là động thái đúng đắn nhằm thúc đẩy sự phát triển ở miền Viễn Đông Nga.

VI VI (Theo Guardian)