Triển khai tòa soạn hội tụ ứng dụng AI có thể giúp phóng viên nâng cao 80% hiệu suất trong các tác vụ xử lý thông tin, tổng hợp dữ liệu.

Trong bối cảnh báo chí số phát triển nhanh, năng suất của phóng viên không còn chỉ được đo bằng số lượng tin bài, mà còn ở khả năng xử lý thông tin nhanh, kiểm chứng chính xác, sản xuất nội dung đa định dạng và thích ứng với nhiều nền tảng phân phối. Khi mạng xã hội, video ngắn và các ứng dụng nhắn tin trở thành kênh tiếp nhận thông tin quen thuộc của công chúng, phóng viên phải đối mặt với áp lực kép, vừa phản ứng nhanh, vừa đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của thông tin.

Công nghệ nội địa và bài toán chủ quyền dữ liệu

Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng tiếp cận mới cho bài toán này. Trong mô hình tòa soạn hội tụ, AI không thay thế nhà báo, mà đóng vai trò như một lớp công cụ hỗ trợ giúp giảm tải các tác vụ lặp lại, rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu và tạo thêm không gian cho phóng viên tập trung vào những công việc có giá trị cao hơn như kiểm chứng, phân tích, phỏng vấn, điều tra và xây dựng góc nhìn chuyên sâu.

Một vấn đề quan trọng trong quá trình ứng dụng AI trong tòa soạn là lựa chọn nền tảng công nghệ. Các giải pháp quốc tế có lợi thế về quy mô và tốc độ phát triển, nhưng trong lĩnh vực báo chí, hiệu quả ứng dụng AI không chỉ phụ thuộc vào năng lực công nghệ chung, mà còn gắn chặt với khả năng tối ưu cho tiếng Việt, xử lý dữ liệu báo chí đặc thù, bảo đảm an toàn thông tin và tuân thủ các quy định trong nước.

Đáp ứng nhu cầu đó, VNPT AI phát triển các trợ lý AI có chủ quyền dành cho tòa soạn, tối ưu cho tiếng Việt và các nghiệp vụ báo chí trong nước. Thay vì chỉ cung cấp các công cụ đơn lẻ, hệ sinh thái này tập trung hỗ trợ toàn bộ quy trình tác nghiệp, từ thu thập, xử lý tư liệu, sản xuất nội dung đến kiểm soát chất lượng và theo dõi xu hướng dư luận.

Tối ưu 80% công việc thủ công với trợ lý AI “Make in Việt Nam”

Trước hết, ở khâu tác nghiệp, các trợ lý AI của VNPT AI giúp phóng viên giảm tải tới 80% thời gian cho các công việc thủ công như bóc băng phỏng vấn, chuyển giọng nói thành văn bản, trích xuất nội dung từ hình ảnh, bản scan, PDF hoặc tài liệu in. Nhờ đó, phóng viên có thêm thời gian cho những phần việc cốt lõi hơn như biên tập và kiểm chứng thông tin, phát triển góc tiếp cận chuyên sâu cho bài viết.

Bên cạnh đó, các ứng dụng AI chuyển văn bản thành giọng nói và MC ảo có thể hỗ trợ tòa soạn mở rộng định dạng thể hiện nội dung. Từ một bản tin văn bản, nội dung có thể được chuyển đổi thành bản tin audio hoặc video dẫn bởi nhân vật ảo, phục vụ nhu cầu tiếp nhận thông tin trên nhiều nền tảng. Điểm đáng chú ý của nhóm ứng dụng này là khả năng giúp tòa soạn tái sử dụng nội dung hiệu quả hơn, tăng tốc sản xuất đa phương tiện và đáp ứng thói quen tiêu thụ tin tức đang dịch chuyển sang nghe, xem và tương tác trên thiết bị di động.

Ở khâu tra cứu và khai thác tư liệu, khi tích hợp các trợ lý GenAI vào kho dữ liệu báo chí của tòa soạn, phóng viên có thể tìm kiếm trong kho bài cũ, văn bản hành chính hoặc dữ liệu nội bộ của tòa soạn. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thao tác tìm kiếm thủ công, phóng viên có thể nhập từ khóa hoặc câu hỏi để hệ thống tổng hợp thông tin liên quan, kèm nguồn tham khảo.

Nhóm ứng dụng thứ hai liên quan đến nâng cao quy chuẩn xuất bản. AI có thể hỗ trợ phát hiện lỗi chính tả, đề xuất chỉnh sửa ngữ pháp theo phong cách hành chính - báo chí, đặc biệt hữu ích với các bài viết gấp, bài cộng tác viên hoặc nội dung cần biên tập nhanh trước khi xuất bản. Với hình ảnh, hệ thống AI có thể đóng vai trò như một lớp kiểm tra bổ sung, giúp phát hiện hình ảnh trùng lặp, watermark, nội dung không phù hợp hoặc các yếu tố có nguy cơ vi phạm chuẩn mực xuất bản. Đây là lớp hỗ trợ cần thiết trong bối cảnh hình ảnh ngày càng có vai trò lớn trong báo chí số, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về bản quyền, tính xác thực và chuẩn mực nội dung.

Nhóm ứng dụng thứ ba là lắng nghe và giám sát mạng xã hội. Bằng việc kết hợp xử lý ngôn ngữ tự nhiên và dữ liệu lớn, hệ thống có thể hỗ trợ tòa soạn phát hiện chủ đề nổi bật, nhân vật được nhắc đến nhiều, xu hướng dư luận bất thường hoặc sự thay đổi trong mức độ quan tâm của công chúng theo thời gian và không gian. Theo tài liệu giới thiệu, trợ lý AI lắng nghe và giám sát mạng xã hội của VNPT AI có khả năng thu thập và phân tích thông tin từ hơn 3.000 website, 120 triệu tài khoản Facebook, cùng hàng triệu kênh TikTok và YouTube. Dữ liệu này, nếu được khai thác đúng cách, có thể giúp ban biên tập đưa ra quyết định xuất bản kịp thời hơn, đồng thời nhận diện sớm các vấn đề có khả năng trở thành điểm nóng truyền thông.

Tại Việt Nam, chuyển đổi số báo chí đang được thúc đẩy bởi các định hướng chính sách, trong đó có Quyết định số 348/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu đến năm 2025 là 50% cơ quan báo chí sử dụng nền tảng phân tích dữ liệu, tiến tới 100% cơ quan báo chí hoạt động trên nền tảng số vào năm 2030.

Để AI thực sự giúp tăng năng suất của phóng viên, tòa soạn không thể chỉ triển khai các công cụ rời rạc. Một hệ thống hiệu quả cần có dữ liệu được chuẩn hóa, quy trình tác nghiệp rõ ràng, hạ tầng công nghệ ổn định và cơ chế phối hợp giữa phóng viên, biên tập viên, bộ phận kỹ thuật và đội ngũ quản lý nội dung.