TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Báo cáo mới đây của Trung tâm An ninh Mỹ mới, nơi chuyên nghiên cứu về chính sách quốc phòng và an ninh quốc gia Mỹ, cảnh báo rằng những tiến bộ về trí tuệ nhân tạo (AI) quân sự của Trung Quốc có thể dẫn đến những thay đổi mang tính cách mạng và có khả năng gia tăng nguy cơ xung đột vũ trang với Mỹ, đòi hỏi Washington phải sẵn sàng đưa ra các giải pháp đối phó trong bối cảnh cạnh tranh với Bắc Kinh ngày càng tăng.

AI hiện được Trung Quốc chuộng dùng trong lĩnh vực quân sự. Ảnh: SCMP

“Trong ngắn và trung hạn, hầu hết những thay đổi mà AI quân sự của Trung Quốc tạo ra sẽ tăng dần và thu hẹp. Song, trong trung và dài hạn, một số có thể mang tính cách mạng” - báo cáo cho biết. Báo cáo cho rằng Trung Quốc thường không minh bạch trong các nỗ lực hiện đại hóa quân sự, gồm AI. Do đó, quốc gia Đông Á này một ngày nào đó có thể dẫn đến bất ngờ về chiến lược cho Mỹ nếu Bắc Kinh bí mật tạo ra bước đột phá.

Hiện cả Trung Quốc và Mỹ đang nhanh chóng tích hợp các công nghệ AI vào quân đội trong bối cảnh căng thẳng song phương gia tăng liên quan đến Biển Đông và vấn đề Đài Loan. Theo báo cáo, AI đóng “vai trò then chốt” trong tham vọng quân sự của Trung Quốc, đặc biệt là mục tiêu trở thành “quân đội đẳng cấp thế giới” vào giữa thế kỷ này. “Nếu những tiến bộ trong AI quân sự trên mọi lĩnh vực được gộp với nhau thì sự cân bằng quân sự Mỹ - Trung sẽ nghiêng về phía Bắc Kinh. Do đó, nguy cơ xung đột có thể gia tăng” - báo cáo dự đoán, đồng thời lo ngại Trung Quốc cuối cùng có thể vượt qua Mỹ và đồng minh bằng cách phát triển và sử dụng các công nghệ như AI quân sự mang lại lợi thế đáng kể cho nước này.

Tuy nhiên, báo cáo cũng nêu lên một số trở ngại mà Trung Quốc có thể đối mặt trong quá trình tìm kiếm ưu thế về AI quân sự, gồm các biện pháp kiểm soát công nghệ do Mỹ và các đồng minh đang áp dụng, từ đó “có thể cản trở khả năng của Bắc Kinh trong việc phát triển và vận hành các hệ thống hỗ trợ AI trên quy mô lớn”.

Đáng lo ngại, báo cáo vạch rõ 5 “con đường” mà theo đó các ứng dụng AI quân sự có thể làm suy yếu sự ổn định và làm tăng nguy cơ xung đột vũ trang hoặc mối đe dọa chiến tranh hạt nhân giữa Washington và Bắc Kinh. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách Mỹ nên có hành động kiên quyết nhằm ngăn chặn tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực AI quân sự, đồng thời tìm kiếm các giải pháp giảm thiểu rủi ro mà AI quân sự của Trung Quốc mang lại. “Việc đánh giá và kiểm soát rủi ro chiến lược đòi hỏi Mỹ phải theo dõi chặt chẽ các hoạt động AI dân sự và đặc biệt là quân sự của Bắc Kinh. Song, việc giảm thiểu rủi ro chiến lược cuối cùng sẽ đòi hỏi sự kết hợp giữa cạnh tranh và can dự có chọn lọc với Trung Quốc” - báo cáo gợi ý.

Trước đó, tờ Defense One kêu gọi Lầu Năm Góc phải nhanh chóng hành động để tránh đánh mất lợi thế AI trước những tiến bộ vượt bật của Trung Quốc trong lĩnh vực này. Theo Defense One, quân đội Trung Quốc phân bổ 1-2% ngân sách để phát triển AI, trong khi Bộ Quốc phòng Mỹ phân bổ chỉ 0,1-0,2% ngân sách cho AI. Defense One cũng ghi nhận sự đầu tư đáng kể hơn của Trung Quốc vào nghiên cứu và phát triển AI. Tờ báo này cho rằng Trung Quốc có nhiều yếu tố có lợi trong cuộc cạnh tranh AI với Mỹ, gồm kế hoạch triển khai hiệu quả công nghệ AI và quyết tâm vượt qua Mỹ về AI.