Không những nhằm tái khởi động cuộc đàm phán giữa Palestine với Israel, mà còn làm cầu nối cho một thỏa thuận “thực sự toàn diện” giữa Nhà nước Do Thái với thế giới A-rập, 4 quan chức chủ chốt của Mỹ đã và sẽ tới Trung Đông trong tuần này. Động thái trên cho thấy Tổng thống Barack Obama xem hòa bình Trung Đông là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của mình.
Đầu tiên là chuyến đi tới Syrie cuối tuần qua của Đặc phái viên về Trung Đông George Mitchell. Tại Damas, ông Mitchell cho biết các cuộc hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà Bashar al-Assad về khả năng nối lại thương lượng giữa Syrie và Israel đã diễn ra “thẳng thắn và tích cực”. Ông Mitchell nói rằng nối lại đàm phán giữa Israel và Syrie là “mục tiêu gần” của Washington và kêu gọi Tổng thống Assad ủng hộ nỗ lực hòa bình ở khu vực. Các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Syrie và Israel với sự trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị trì trệ sau cuộc tấn công của Israel vào Dải Gaza tháng 12 năm ngoái. Thổ Nhĩ Kỳ mới đây tuyên bố sẵn sàng trở lại làm trung gian cho các cuộc đàm phán này. Syrie đang đòi Israel trao trả Cao nguyên Golan, vùng đất mà Israel chiếm trong cuộc chiến 6 ngày hồi năm 1967. Thời gian gần đây, quan hệ giữa Mỹ và Syrie được cải thiện, khi Tổng thống Obama quyết định bổ nhiệm lại đại sứ tại Damas sau gần 5 năm gián đoạn. Tổng thống Obama cho là thỏa thuận hòa bình toàn diện đem lại an ninh, ổn định và thịnh vượng cho tất cả các nước Trung Đông chỉ có cách duy nhất là chấm dứt sự thù địch giữa người A-rập và Israel.
Ngay sau khi rời Syrie ngày 26-7, ông Mitchell đã tới Israel trước khi tới Ai Cập và Palestine.
Trong khi đó, trong hai ngày 27 và 28-7, lần lượt Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates, Cố vấn Trung Đông của Nhà Trắng Dennis Ross và Cố vấn an ninh quốc gia James Jones cũng đến Israel. Các nhà ngoại giao Mỹ thảo luận với phía Isreal các vấn đề từ hệ thống phòng thủ tên lửa tới tham vọng hạt nhân của Iran, nhưng gai góc nhất là việc xây dựng các khu định cư Do Thái ở vùng đất chiếm đóng Bờ Tây và Đông Jerusalem của Palestine. Yêu cầu của Tổng thống Obama (theo lộ trình hòa bình do Mỹ bảo trợ năm 2003) “đóng băng” các khu định cư Do Thái ở đây đã vấp phải sự phản đối từ phía Israel.
Trong khi đó Damas vẫn chưa thể hiện dấu hiệu thay đổi chính sách thật sự trong quan hệ với đồng minh Iran hay cắt đứt nguồn tài trợ cho phe Hezbollah ở Liban và Hamas ở Palestine. Bởi lẽ chính quyền Israel cũng chưa bao giờ có ý định từ bỏ Cao nguyên Golan, vốn là điều kiện chính của Syrie trong cuộc đàm phán hòa bình.
Đó là những lý do khiến các nhà phân tích vẫn giữ thái độ hoài nghi về hiệu quả thiện chí thúc đẩy thương lượng hòa bình Trung Đông của Mỹ.
N.MINH (Theo AFP, Reuters, AP)
