Chính quyền Mỹ vừa lập một vị trí mới trong Bộ Ngoại giao và bổ nhiệm điều phối viên phụ trách ứng phó đại dịch COVID-19 toàn cầu. Ngoại trưởng Antony Blinken thì tuyên bố Washington sẽ sớm tăng cường hỗ trợ vaccine vô điều kiện cho nước ngoài.

Bà Gayle Smith. Ảnh: AP
Ngày 5-4, Ngoại trưởng Blinken đã bổ nhiệm bà Gayle Smith làm điều phối viên về an ninh y tế và ứng phó COVID-19 toàn cầu với nhiệm vụ dẫn dắt chiến dịch ngoại giao vaccine của Mỹ. Ông Blinken đánh giá bà Smith là quan chức giàu kinh nghiệm trong xử lý các cuộc khủng hoảng y tế trên thế giới, trong đó có bệnh sốt rét, bệnh lao, HIV/AIDS. Gần đây, bà này giữ chức Giám đốc điều hành của tổ chức toàn cầu ONE Campaign với mục tiêu đến năm 2030 chấm dứt nghèo đói cùng cực và các bệnh có thể phòng ngừa được. Bà Smith cũng từng là điều phối viên của Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ phụ trách công tác đối phó dịch Ebola trong chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama.
Tại buổi họp báo, Ngoại trưởng Blinken nhấn mạnh cam kết của Mỹ sẽ đứng đầu nỗ lực toàn cầu nhằm đánh bại đại dịch COVID-19, tăng cường tiếp cận vaccine cho các nước thu nhập thấp, trung bình và phòng tránh đại dịch tương tự trong tương lai. “Chúng tôi đang xem xét tất cả lựa chọn để chia sẻ nhiều hơn với các quốc gia khác trong tương lai. Khi kiểm soát được đại dịch chết chóc nhất trong lịch sử nhân loại, chúng tôi có thể chứng minh cho thế giới thấy một lần nữa khả năng lãnh đạo của Mỹ”, ông Blinken nói.
Theo vị Ngoại trưởng này, Washington nhận thấy nhiều quốc gia trên thế giới đang yêu cầu Mỹ nỗ lực hơn nữa để giúp đẩy mạnh nguồn cung vaccine và Mỹ đang nỗ lực nhanh nhất có thể. Mỹ đã lên kế hoạch gửi xấp xỉ 4 triệu liều vaccine của Hãng dược AstraZeneca (Anh/Thụy Điển) cho Mexico và Canada theo thỏa thuận vay mượn song phương với hai quốc gia láng giềng này. Hồi tháng rồi, Chính phủ Mỹ cũng đã công bố một sáng kiến chung với Ấn Độ, Nhật Bản và Úc hướng đến mục tiêu sản xuất thêm 1 tỉ liều vaccine COVID-19 vào cuối năm 2022, đặt trọng tâm hỗ trợ các quốc gia ở khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương. Đến nay, Mỹ đã đóng góp hoặc cam kết dành 4 tỉ USD cho cơ chế tiếp cận vaccine toàn cầu COVAX để hỗ trợ tiêm chủng tại các nước đang phát triển.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Blinken khẳng định chính quyền Tổng thống Joe Biden sẽ tuân theo “các giá trị cốt lõi” về viện trợ vaccine COVID-19 ở nước ngoài để đảm bảo không làm trầm trọng hơn tình trạng bất bình đẳng. “Chúng tôi sẽ không dùng việc chia sẻ vaccine để đổi lấy sự ủng hộ về mặt chính trị. Mỹ tăng cường hỗ trợ vaccine ở nước ngoài nhằm mục đích cứu được nhiều mạng người”, ông Blinken nêu rõ. Tuyên bố này được cho là nhằm vào Trung Quốc và Nga vốn đang đẩy mạnh quảng bá vaccine do hai nước này sản xuất trên toàn cầu. “Chúng tôi tôn trọng các quốc gia đối tác. Chúng tôi sẽ không quảng cáo quá mức mà không cung cấp đủ như đã tuyên bố”, ông Blinken nói, đồng thời cho biết Washington cam kết chỉ phân phối những loại chế phẩm “đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả”.
Mỹ đặt mục tiêu 90% số người trưởng thành ở nước này có đủ điều kiện tiêm chủng trước ngày 19-4 tới. Được biết, Mỹ gần đây đã cung cấp trung bình khoảng 3 triệu liều vaccine mỗi ngày, đạt hơn 900 mũi tiêm trên 100.000 người mỗi ngày. Với tốc độ tiêm chủng nhanh chóng, xứ cờ hoa có thể sẽ sớm dư thừa vaccine. Hiện gần 1/4 dân số trưởng thành ở Mỹ được tiêm chủng đầy đủ, trong khi 40,2% được tiêm ít nhất một liều. Trong khi đó, chính phủ nước này đã mua dư tới 453 triệu liều vaccine.
Bám đuổi Trung Quốc?
Thật ra, Trung Quốc, Ấn Độ và Nga đã vượt mặt Mỹ trong việc cung cấp vaccine trên toàn cầu và xem đây là một “công cụ ngoại giao”. Trong đó, Trung Quốc được cho là sắp mở rộng tầm ảnh hưởng quốc tế vì đang sử dụng khéo léo vaccine COVID-19, “mặt hàng xuất khẩu” có giá trị nhất ở thời điểm hiện tại.
Cụ thể, ít nhất 70 quốc gia và vùng lãnh thổ đã phê duyệt sử dụng vaccine của Trung Quốc hoặc đạt thỏa thuận mua các chế phẩm này. Ngoài ra, hơn 100 nước hoặc vùng lãnh thổ đã nhận sự hỗ trợ về phòng chống COVID-19 từ Bắc Kinh. Bên tiếp nhận gồm những quốc gia tham gia sáng kiến “Vành đai, Con đường” của Trung Quốc cũng như các nước Mỹ Latinh chưa tham gia dự án đầy tham vọng này. Tính đến cuối tháng 3 vừa rồi, Trung Quốc đã xuất khẩu 115 triệu liều vaccine. Nói như báo Nikkei Asia của Nhật, Trung Quốc không giấu giếm ý đồ sử dụng vaccine nội địa để giành thắng lợi về mặt ngoại giao.
Theo số liệu công bố ngày 5-4, tỷ lệ tiêm chủng ngừa COVID-19 của Mỹ đã đạt gần gấp 5 lần so với mức trung bình của thế giới. Số liệu thống kê của Our World in Data cho thấy tỷ lệ tiêm chủng vaccine tại Mỹ trong 7 ngày gần nhất đạt 0,92 trên 100 người, so với mức trung bình toàn cầu chỉ là 0,21 liều trên 100 người. Tính trên bình diện thế giới, hơn 665 triệu mũi vaccine đã được tiêm.
HẠNH NGUYÊN