Quân đội Mỹ đã phát động các đợt không kích mới nhằm vào Iran trong sáng sớm 8-7, chỉ vài giờ sau khi 3 tàu thương mại bị tấn công tại eo biển Hormuz, trong đợt leo thang mới nhất đe dọa làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai nước.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm "áp đặt cái giá nặng nề cho hành vi nhắm mục tiêu và tấn công tàu thương mại". Các quan chức Mỹ cho biết mục tiêu tấn công bao gồm hệ thống phòng không, hệ thống giám sát bờ biển, tên lửa đất đối không, bệ phóng tên lửa hành trình chống hạm, máy bay không người lái và các cơ sở cảng biển của Iran. Các quan chức Mỹ dự báo các cuộc tấn công có thể kéo dài nhiều giờ.

Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Ảnh: AP

Truyền thông nhà nước Iran ghi nhận tiếng nổ tại Qeshm và Bandar Abbas.

Trước đó, ngày 7-7, 3 tàu thương mại đã bị tấn công tại eo biển Hormuz. Tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mang tên Al Rekayyat của Qatar đang di chuyển về phía Nam qua eo biển, gần Limah (Oman), thì bị trúng đạn ở buồng máy bên trái và bốc cháy.

Trung tâm Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu khác bị trúng đạn vào mạn trái khi ra khỏi eo biển gần biên giới Oman - UAE, còn tàu thứ ba bị máy bay không người lái tấn công ngoài khơi Oman. Hai tàu này bị hư hại nhẹ, không có thương vong và tiếp tục hành trình.

Vị trí các vụ tấn công cho thấy cả 3 tàu đều đang sử dụng tuyến đường gần bờ biển Oman - tuyến đường mà Trung tâm thông tin hàng hải hỗn hợp do Hải quân Mỹ giám sát vừa thông báo vào ngày 30-6 là "đã được mở rộng và vẫn sẵn sàng cho tất cả các phương tiện".

Truyền thông nhà nước Iran cho rằng tàu LNG bị tấn công vì đã phớt lờ cảnh báo, song không trực tiếp nhận trách nhiệm về vụ việc. Tehran từ lâu tuyên bố chỉ có tuyến đường do Iran phê duyệt mới an toàn khi đi qua eo biển, và bị nghi ngờ đứng sau các vụ tấn công nhằm vào tàu bè sử dụng tuyến đường gần bờ Oman.

Thu hồi quy chế miễn trừ dầu mỏ Iran sau các vụ tấn công tại eo biển Hormuz

Chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 7-7 đã quyết định thu hồi quy chế miễn trừ cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu, sau các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu tại eo biển Hormuz.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, quyết định trên được đưa ra nhằm đáp trả các hành động mà Washington cho là làm gia tăng bất ổn đối với tuyến hàng hải chiến lược của thế giới. Giới chức Mỹ nhấn mạnh việc Iran được hưởng các cơ chế nới lỏng trừng phạt luôn gắn với điều kiện Tehran phải thực hiện đầy đủ các cam kết trong bản ghi nhớ giữa hai bên.

Trao đổi với hãng tin CNBC, một quan chức Mỹ chỉ rõ: "Như Tổng thống Trump và chính quyền đã nhiều lần khẳng định, các lợi ích dành cho Iran hoàn toàn phụ thuộc vào việc nước này tuân thủ các cam kết. Iran chỉ được hưởng các quyền lợi nếu có những hành động phù hợp".

Liên quan đến các vụ tấn công gần đây nhằm vào tàu chở dầu tại eo biển Hormuz, quan chức trên khẳng định Washington coi đây là những hành động "không thể chấp nhận" và cho biết Iran sẽ phải đối mặt với các hậu quả tương ứng.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trên tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới gia tăng trở lại sau một loạt vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại ở Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, nơi mọi diễn biến an ninh tại khu vực đều có tác động đáng kể đến thị trường năng lượng quốc tế.

Giới quan sát nhận định việc Washington siết chặt trở lại các biện pháp đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang kết hợp sức ép kinh tế với các nỗ lực ngoại giao nhằm buộc Tehran tuân thủ các cam kết an ninh. Tuy nhiên, động thái này cũng có thể làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước và ảnh hưởng đến triển vọng đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như sự ổn định của thị trường dầu mỏ toàn cầu.

ĐÀO LÂM