Mặc dù các phương tiện bay không người lái (UAV) giá rẻ đang định hình lại phương thức tác chiến hiện đại nhờ hiệu suất vượt trội so với chi phí, quân đội Mỹ tin rằng những thiết kế tiên tiến và đắt tiền mới là vũ khí cần thiết trong điều kiện chiến đấu tầm xa.

UAV YFQ-42A cất cánh trong quá trình thử nghiệm bay tại một địa điểm ở bang California. Ảnh: af.mil

Theo Nhật báo Phố Wall, Không quân Mỹ chuẩn bị sở hữu máy bay chiến đấu tự hành mới đặt hàng từ nhà thầu General Atomics (mẫu FQ-42) và kỳ lân công nghệ quốc phòng Anduril Industries (mẫu FQ-44). Cả 2 mẫu, được thiết kế mang theo vũ khí, đều nằm trong Giai đoạn 1 của chương trình “Máy bay cộng tác chiến đấu - CCA”.

Song song hợp đồng phần cứng, Không quân Mỹ đồng thời trao các thỏa thuận phần mềm tự động hóa nhiệm vụ trong hệ sinh thái CCA cho nhóm 6 nhà cung cấp, bao gồm các ông lớn như Lockheed Martin và Northrop Grumman.

Hoạt động này diễn ra sớm hơn 4 tháng so với kế hoạch, cho thấy sáng kiến của Không quân và Hải quân Mỹ nhằm phát triển UAV hỗ trợ máy bay chiến đấu có người lái đã bước vào giai đoạn quan trọng.

Khởi động từ năm 2023, dự án CCA đóng vai trò trụ cột trong Sáng kiến Thống trị Không gian Thế hệ Tiếp theo. Trọng tâm chương trình là phát triển UAV tự hành chiến đấu, đóng vai trò “chiến hữu” bay cùng tiêm kích có người lái thế hệ thứ 5 và 6 để mở rộng hoạt động sâu bên trong lãnh thổ địch, nâng tỷ lệ sống sót của binh sĩ trong môi trường thực chiến.

Các chuyên gia cho rằng Dự án CCA sẽ có tác động mang tính cách mạng đối với Không quân Mỹ và thay đổi hoàn toàn mô thức tác chiến trên không, cũng như phương thức mua sắm vũ khí trong tương lai khi tách rời đặt hàng phần cứng hiện đại với phần mềm linh hoạt nhằm đảm bảo lợi thế tác chiến.

Hiện Lầu Năm Góc không tiết lộ các điều khoản tài chính của thỏa thuận hoặc số lượng mua sắm UAV. Song, tin tức bên lề cho biết yêu cầu ngân sách mới nhất của Không quân bao gồm hơn 1 tỉ USD cho các UAV trong năm tài chính 2027 và hơn 9,5 tỉ USD trong 5 năm tiếp theo.

Một số quan chức trong ngành cũng cho hay, kinh phí sản xuất UAV được dự toán gần bằng 1/3 so với chiến đấu cơ có người lái. Để so sánh, trung bình một chiếc F-35 hiện có giá khoảng 82,5 triệu USD trong khi phiên bản mới nhất của UAV Reaper MQ-9B SkyGuardian ước tầm khoảng 30 triệu USD. Theo kế hoạch, quân đội Mỹ sẽ sắm hơn 150 chiếc UAV mới vào cuối thập kỷ này và mục tiêu cuối cùng có thể lên tới 1.000 chiếc.

So với các UAV giá rẻ, tầm bay thấp đang trở thành thứ vũ khí bất đối xứng có sức tàn phá lớn tại Ukraine, Nga và khắp Trung Đông, những chiếc UAV trang bị cho Không quân Mỹ theo dự án CAA tập trung khả năng hoạt động tầm xa ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới.

Dự kiến, các máy bay CCA thế hệ đầu tiên chủ yếu mang thêm đạn dược cho các chiến đấu cơ có người lái như F-35, F-22 và máy bay chiến đấu Air Dominance thế hệ tiếp theo sắp ra mắt. Những phiên bản CCA trong tương lai có thể tham gia vào 4 lĩnh vực chính gồm tấn công chiến thuật, giám sát trên không, gây nhiễu tác chiến điện tử và làm mồi nhử.

Do vậy, phi đội UAV kiểu mới này theo đánh giá là rất cần thiết trong các trận chiến mà máy bay phản lực do người lái có nguy cơ cao bị bắn hạ, nhất là ở điều kiện “môi trường tranh chấp gay gắt”. Đây là cụm từ thường được quân đội Mỹ sử dụng để chỉ không phận được bảo vệ bởi máy bay đánh chặn tiên tiến do Trung Quốc và Nga sản xuất.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, United States Air Force)