Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã lần đầu tiên công bố chiến lược Ấn Ðộ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở nhằm tăng cường hợp tác an ninh với các đồng minh và đối tác khu vực, qua đó ngăn chặn các hành vi gây hại và dọa nạt của Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ Joe Biden. Ảnh: Reuters

Trong bản đánh giá tổng quan chiến lược dài 12 trang được công bố ngày 11-2 (giờ Mỹ), chính quyền của ông Biden cam kết tăng cường vai trò của Mỹ nhằm thúc đẩy một khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở trong hàng loạt lĩnh vực từ an ninh, ngoại giao tới kinh tế. Trong số những bước đi dự kiến được tiến hành trong 12-24 tháng tới, chính quyền Biden sẽ củng cố khả năng răn đe trước những động thái gây hấn quân sự nhằm vào Mỹ cũng như các đồng minh và đối tác then chốt của nước này trong khu vực, trong đó có vùng lãnh thổ Ðài Loan. Cụ thể, Lực lượng Tuần tuyên Mỹ sẽ mở rộng sự hiện diện và hợp tác như cố vấn, đào tạo, triển khai và xây dựng năng lực tại Ðông Nam Á, Nam Á và Thái Bình Dương.

Bản đánh giá tổng quan chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương của Washington khẳng định việc Mỹ tăng cường tập trung vào khu vực một phần là do Trung Quốc, quốc gia “đang kết hợp sức mạnh kinh tế, ngoại giao, quân sự và công nghệ của mình để theo đuổi phạm vi ảnh hưởng ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương và tìm cách trở thành cường quốc có ảnh hưởng nhất thế giới”. Tài liệu liệt kê cụ thể các “hành vi có hại” của Trung Quốc tại khu vực, bao gồm đe dọa kinh tế chống Úc, gia tăng áp lực quân sự và ngoại giao lên Ðài Loan và bắt nạt các nước láng giềng ở Biển Ðông và Biển Hoa Ðông. Chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương mới của Nhà Trắng cũng kêu gọi “sự hợp tác chưa từng có” giữa các nước có cùng chí hướng, cho rằng các nỗ lực tập thể trong một thập niên tới sẽ quyết định liệu Trung Quốc “có thành công trong việc chuyển đổi các quy tắc và chuẩn mực mang lại lợi ích cho khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương và thế giới
hay không”.

Việc công bố Chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương có thể được xem như một phần trong những nỗ lực của Tổng thống Biden nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của khu vực này. Chiến lược có đoạn nêu rõ: “Dưới thời Tổng thống Biden, Mỹ quyết tâm tăng cường vị thế dài hạn và những cam kết đối với khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương. Chúng tôi sẽ chú trọng mọi ngóc ngách tại khu vực, từ Ðông Bắc Á tới Ðông Nam Á, từ Nam Á tới châu Ðại Dương, bao gồm các hòn đảo tại Thái Bình Dương”.

Ngoài ra, chính quyền của Tổng thống Biden cũng lưu ý rằng để xây dựng “năng lực tập thể” với các đồng minh và đối tác nhằm giải quyết những thách thức trong khu vực, Mỹ sẽ hiện đại hóa và làm sâu sắc hơn với 5 hiệp ước trong khu vực gồm Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines và Thái Lan, đồng thời củng cố quan hệ với các đối tác khu vực quan trọng khác, bao gồm Ðài Loan. Trong đó, mối quan hệ giữa các nước thành viên trong nhóm “tiên phong” khu vực là “Bộ tứ an ninh” (gồm Úc, Ấn Ðộ, Nhật Bản và Mỹ) được củng cố để giải quyết các vấn đề quan trọng như ứng phó với đại dịch COVID-19 và hợp tác về chuỗi cung ứng toàn cầu. Chiến lược nêu rõ Mỹ theo đuổi “khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở thông qua mạng lưới các liên minh mạnh mẽ và củng cố lẫn nhau”.

Ông Daniel Russel, cựu trợ lý ngoại trưởng phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương dưới thời Tổng thống Barack Obama, cho rằng chính quyền ông Biden thừa nhận những hạn chế của Mỹ trong khả năng làm thay đổi Trung Quốc và do đó phải tìm cách định hình môi trường chiến lược xung quanh quốc gia này. “Chiến lược của Mỹ đối với Trung Quốc mang phạm vi toàn cầu và thừa nhận rằng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là khu vực cạnh tranh đặc biệt gay gắt”, ông Russel nhận định. Cũng theo ông này, việc Đài Loan được xác định là đối tác khu vực then chốt trong chiến lược Ấn Độ dương - Thái Bình Dương mới mang một “sắc thái thú vị”, bởi nó cho thấy rõ rằng chính quyền của ông Biden muốn duy trì hòa bình và an ninh xuyên Eo biển Đài Loan bằng các nỗ lực tập hợp nhiều đối tác bên trong và bên ngoài khu vực.  Dù Washington vẫn cam kết tôn trọng chính sách “một Trung Quốc” nhưng vấn đề Đài Loan được Mỹ coi là yếu tố ổn định của cả khu vực rộng lớn.

ÐỨC TRUNG (Theo Reuters, Kyodo news)