17/04/2021 - 18:30

Mỹ - Nhật tăng cường hợp lực đối phó Trung Quốc 

Cuộc hội đàm trực tiếp giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide cho thấy hai nhà lãnh đạo liên minh Mỹ - Nhật sẽ tập trung các nỗ lực tăng cường hợp tác nhằm đối phó ngày càng hiệu quả hơn trước những hành vi đe dọa an ninh và sự trỗi dậy đáng ngại của Trung Quốc tại khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương.

Cuộc hội đàm tại Nhà Trắng hôm 16-4 (giờ Mỹ) là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên của hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nhật và cũng là lần đầu tiên Tổng thống Biden tiếp một nhà lãnh đạo nước ngoài kể từ khi ông nhậm chức. Cuộc gặp thượng đỉnh này đánh dấu một bước tiến lớn trong quan hệ Nhật - Mỹ sau thời gian lạnh nhạt dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump.

 Phái đoàn lãnh đạo cấp cao Mỹ - Nhật đàm phán tại Nhà Trắng hôm 16-4. Ảnh: Reuters

 Phái đoàn lãnh đạo cấp cao Mỹ - Nhật đàm phán tại Nhà Trắng hôm 16-4. Ảnh: Reuters

Phản đối hành vi vũ lực, cưỡng ép, đe dọa

Phát biểu trong buổi họp báo chung tại Vườn Hồng của Nhà Trắng sau cuộc hội đàm, Thủ tướng Suga cho hay ông và nhà lãnh đạo Mỹ đã thảo luận nghiêm túc về chính sách Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở, trong đó có vấn đề ảnh hưởng của Trung Quốc đối với hòa bình và thịnh vượng tại khu vực. “Chúng tôi nhất trí phản đối mọi nỗ lực làm thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép tại Biển Ðông và Biển Hoa Ðông cũng như các hành vi đe dọa khác tại khu vực", nhà lãnh đạo Nhật Bản nêu rõ. Tổng thống Biden cũng tuyên bố lãnh đạo hai nước cam kết sẽ phối hợp cùng nhau để đối phó với những thách thức từ Trung Quốc, bao gồm vấn đề Biển Ðông và Biển Hoa Ðông, nhằm đảm bảo tương lai cho khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Ðáng chú ý, Thủ tướng Suga cho biết lãnh đạo hai nước đã thảo luận tình hình Ðài Loan, Hong Kong và Tân Cương - những vấn đề được coi là cực kỳ nhảy cảm trong quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc đại lục. Thông cáo chung khẳng định hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nhật nhấn mạnh “tầm quan trọng của hòa bình và ổn định xuyên Eo biển Ðài Loan và khuyến khích giải pháp hòa bình các vấn đề xuyên Eo biển”. Ðây là lần đầu tiên Mỹ và Nhật Bản đưa ra tuyên bố chung cấp cao về vấn đề Ðài Loan kể từ năm 1969, tức trước thời điểm Tokyo bình thường hóa quan hệ với Bắc Kinh. Thời báo Los Angeles cho rằng Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc vào tuyến vận tải hàng hóa qua Eo biển Ðài Loan, đã thúc giục đồng minh siêu cường quân sự Mỹ có lập trường cứng rắn hơn khi lên án các động thái quân sự khiêu khích gần đây của Trung Quốc tại eo biển chiến lược này.

Thông cáo chung cũng xác nhận lãnh đạo hai nước “chia sẻ lo ngại sâu sắc” về tình hình nhân quyền ở Hong Kong và Tân Cương. Nhật Bản thường bị chỉ trích vì không có hành động mạnh mẽ đối với các cáo buộc vi phạm nhân quyền nhằm vào Trung Quốc do lo sợ đối tác thương mại lớn nhất này trả đũa kinh tế. Tuy nhiên, phát biểu tại hội thảo trực tuyến do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở ở Washington tổ chức chiều 16-4, Thủ tướng Suga cho rằng Nhật Bản nhất thiết phải nói chuyện với Trung Quốc về vấn đề nhân quyền, dù hai nước vẫn cần duy trì mối quan hệ ổn định và xây dựng.

Vai trò trung tâm của Nhật

Ngoài các vấn đề địa chính trị, Tổng thống Biden cho biết Mỹ và Nhật Bản sẽ cùng đầu tư vào các lĩnh vực như mạng 5G, trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử, gien và chuỗi cung ứng chất bán dẫn. Ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh: “Nhật Bản và Mỹ đều đầu tư mạnh vào đổi mới và hướng tới tương lai. Chính sách này bao gồm việc đảm bảo rằng chúng tôi đầu tư và bảo vệ những công nghệ sẽ duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh của chúng tôi”. Lãnh đạo hai nước có kế hoạch đẩy mạnh hợp tác song phương để tạo ra một chuỗi cung ứng an toàn chất bán dẫn nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc về các sản phẩm cần thiết đối với hàng hóa công nghệ cao, đồng thời thúc đẩy mạng 5G đáng tin cậy. Thông cáo chung cũng cho biết Mỹ cam kết đầu tư 2,5 tỉ USD và Nhật Bản 2 tỉ USD nhằm tăng cường cạnh tranh số, bao gồm hệ thống mạng 5G và xa hơn.

Theo bình luận của Hãng tin AP, kiểm soát liên minh an ninh với Mỹ là một trong những khó khăn nhất đối với bất kỳ nhà lãnh đạo nào của Nhật Bản, đất nước vừa phụ thuộc kinh tế lớn vào thị trường Trung Quốc vừa phụ thuộc an ninh vào Mỹ. Vì vậy, cuộc hội đàm tại Nhà Trắng lần này cho thấy Thủ tướng Suga đã có tiếng nói khác biệt bất thường của một nhà lãnh đạo Nhật Bản về những chủ đề gay cấn với Trung Quốc. Lập trường mới của ông Suga, theo các chuyên gia, sẽ mang lại lợi thế nhất định cho nước Nhật. Ông Nicholas Szechenyi, phó giám đốc phụ trách vấn đề Nhật Bản của CSIS, cho rằng việc Thủ tướng Suga tăng cường hợp tác với Mỹ đối phó sự hung hăng của Trung Quốc là một biện pháp cạnh tranh chiến lược tinh tế nhằm cân bằng quan hệ kinh tế mật thiết với Bắc Kinh.

Về phần mình, theo Hãng tin Reuters, khi ông Biden đặt Trung Quốc làm mục tiêu hàng đầu trong chương trình nghị sự của mình thì đồng minh Nhật Bản đóng vai trò trung tâm trong các nỗ lực kiềm tỏa tham vọng Bắc Kinh của Washington. Thế nên, ông Szechenyi nhận định thông điệp tổng thể mà cuộc gặp thượng đỉnh Biden - Suga gửi đi sẽ có ý nghĩa cực kỳ sâu sắc. “Hiệu ứng của hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Nhật lần này đối với toàn thể châu Á thật sự quan trọng vì nó cho thấy Mỹ nghiêm túc với chiến lược của mình tại châu Á và điều này bắt đầu từ liên minh vững mạnh Mỹ - Nhật”, ông Szechenyi đánh giá.

 Thời báo Los Angeles nhận định những bước đi gần đây cho thấy Tổng thống Biden đang quyết tâm thực hiện thành công sáng kiến đối ngoại “xoay trục” từ Trung Đông sang châu Á (nay là Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương) mà ông chủ cũ của ông - cựu Tổng thống Barack Obama - không thể hoàn thành. Quyết định rút toàn bộ binh sĩ ra khỏi Afghanistan mà ông Biden công bố mới đây cũng là một phần trong chiến lược của Mỹ tập trung hơn vào Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

KIẾN HÒA (Theo TTXVN, AP, SCMP, Reuters, Latimes)

Chia sẻ bài viết