Sau nhiều tuần xuất hiện những đồn đoán về khả năng Mỹ cắt giảm lực lượng tại châu Âu, Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 19-5 cho biết Washington sẽ thu hẹp lực lượng sẵn sàng hỗ trợ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong các cuộc khủng hoảng.

Binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận quân sự của NATO tại Ba Lan hồi đầu tháng 5. Ảnh: Reuters

Hãng Reuters dẫn 3 nguồn tin nắm rõ vấn đề này cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ thu hẹp quy mô quân sự mà Mỹ có thể sử dụng để hỗ trợ các quốc gia châu Âu trong liên minh khi xảy ra một cuộc khủng hoảng lớn.

Theo khuôn khổ được gọi là Mô hình Lực lượng NATO, các quốc gia thành viên chuẩn bị một lực lượng sẵn sàng để huy động khi xảy ra bất kỳ cuộc khủng hoảng lớn nào, chẳng hạn như một cuộc tấn công quân sự vào một thành viên NATO.

Mặc dù thành phần chính xác của các lực lượng thời chiến đó được giữ bí mật, các nguồn tin cho biết Bộ Chiến tranh đã quyết định giảm đáng kể quy mô cam kết của mình. Cụ thể, Washington sẽ giảm số lữ đoàn tác chiến triển khai tại châu Âu từ 4 xuống còn 3, đưa quy mô hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực này trở lại mức của năm 2021. Một lữ đoàn tác chiến của Mỹ thường gồm khoảng 4.000-4.700 quân nhân. 

Trước đó vào đầu tháng 5, Washington thông báo kế hoạch rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức, nơi có hơn 36.000 binh sĩ Mỹ đang đồn trú và dự định hủy bỏ việc điều động khoảng 4.000 binh sĩ đến Ba Lan. 

Châu Âu tìm cách “tự lực cánh sinh”

Tổng thống Trump từng nhiều lần nói rằng các thành viên châu Âu của NATO phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ và kêu gọi họ đầu tư nhiều hơn cho năng lực quốc phòng của chính mình. Hiện Mỹ đóng góp khoảng 60% ngân sách quốc phòng của khối. 

Theo Reuters, mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương trở nên khó khăn chưa từng có, nhiều nước châu Âu còn bày tỏ lo ngại rằng Washington có thể rút lui hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, NATO tăng tốc củng cố năng lực quốc phòng. 

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết liên minh này đã tăng chi tiêu quốc phòng trong năm 2025 thêm 20% so với năm trước. Tổng chi tiêu quốc phòng của 32 quốc gia thành viên đạt trung bình 2,77% GDP. Trong đó, Ba Lan, Lithuania và Latvia đã vượt ngưỡng 3,5% GDP, tiến gần hơn tới mục tiêu mới mà NATO đặt ra là 5% GDP đến năm 2035. 

Ngoài cắt giảm quân số, Mỹ cũng hạn chế điều động vũ khí chiến lược tại châu Âu, bao gồm triển khai tên lửa hành trình Tomahawk và Dark Eagle tới Đức, buộc các nước châu Âu phải đẩy nhanh tham vọng tự phát triển năng lực tấn công tầm xa. Đức, Pháp, Ba Lan và Ý đã khởi động chương trình Elsa nhằm phát triển các loại tên lửa tầm xa do châu Âu tự sản xuất từ năm 2024. Anh và Thụy Điển sau đó cũng tham gia sáng kiến này. Chương trình Elsa đặt mục tiêu phát triển các hệ thống tên lửa có tầm bắn trên 2.000 km nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ và củng cố năng lực răn đe chiến lược của châu Âu. 

Việc máy bay không người lái (UAV) được sử dụng rộng rãi trong các cuộc xung đột khu vực cũng buộc nhiều quốc gia NATO đánh giá lại hệ thống phòng không. Phát triển các hệ thống chống UAV hiệu quả, chi phí thấp đang trở thành nhu cầu cấp bách.

Theo giới phân tích, việc duy trì chi tiêu quốc phòng cao, cải thiện khả năng sẵn sàng quân sự và thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng nội khối là các yếu tố then chốt để nâng cao khả năng phòng thủ và răn đe của NATO trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực diễn biến phức tạp.

Một nhà ngoại giao cấp cao của NATO cho biết, họ vẫn tin rằng có một sự hiểu biết ngầm rằng Mỹ sẽ đến giúp đỡ châu Âu nếu khu vực này gặp khó khăn. Trưởng ban hoạch định chính sách của Lầu Năm Góc, Elbridge Colby, đã công khai tuyên bố rằng Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng vũ khí hạt nhân để bảo vệ các thành viên NATO.

THANH TRÚC (Tổng hợp)