Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế là xu hướng phát triển đang phổ biến trên thế giới. Hội nhập kinh tế quốc tế vừa mở rộng không gian phát triển vừa thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Là một trong năm thành phố trực thuộc Trung ương, dù xuất phát điểm thấp nhưng TP Cần Thơ đã đạt nhiều thành tựu trong hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy giao thương trong khu vực ĐBSCL và đang dần hiện thực hóa mục tiêu cơ bản trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020.

Nỗ lực hội nhập

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XII, nhiệm kỳ 2010-2015 đã xác định TP Cần Thơ phấn đấu là một trong những địa phương đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và cơ bản trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020; là một cực phát triển, đóng vai trò trung tâm động lực thúc đẩy sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Quyết định 1533/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 30-8-2013 Phê duyệt tổng thể phát triển kinh tế- xã hội TP Cần Thơ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 về mục tiêu phát triển cũng xác định chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố theo hướng công nghiệp- dịch vụ- nông nghiệp công nghệ cao trong giai đoạn đến năm 2020 và theo hướng dịch vụ- công nghiệp- nông nghiệp công nghệ cao trong giai đoạn sau năm 2020… Với những định hướng này, thành phố đã ban hành kế hoạch, chương trình hành động cụ thể trong phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế; thành lập Ban Hội nhập kinh tế quốc tế do một Phó Chủ tịch thành phố làm Trưởng ban, Giám đốc Sở Công thương là Phó ban thường trực.

Theo báo cáo của Ban Hội nhập kinh tế quốc tế, thành phố đã thành lập được 20 hội hữu nghị với 20 quốc gia trên thế giới, tạo điều kiện thuận lợi để tranh thủ các hoạt động hợp tác kinh tế. Đồng thời, các sở, ngành chức năng thành phố còn tổ chức các chương trình hỗ trợ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương, cho biết: "Để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, đặc biệt là doanh nghiệp ngành chế biến thực phẩm, lương thực, thủy sản… đã chủ động đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng ngành công nghiệp, đồng thời đưa sản phẩm vào những thị trường khó tính. Hoạt động thương mại tiếp tục sôi động với hệ thống bán buôn, bán lẻ đa dạng. Trên lĩnh vực xuất khẩu, dù tác động của suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng giá trị kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp thành phố vẫn đạt mức cao". Theo ông Toại, ngoài các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, thời gian tới, Ban Hội nhập kinh tế quốc tế thành phố sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền chủ trương "chủ động, tích cực hội nhập quốc tế" đến các tầng lớp nhân dân, các doanh nghiệp.

Với mục tiêu xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, công khai, minh bạch và thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà đầu tư đến đầu tư, kinh doanh, thành phố đã nỗ lực khắc phục khó khăn, cải thiện công tác điều hành để huy động các nguồn lực đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố. Thành phố đã xác định quan điểm, định hướng thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp gắn chặt với việc thực hiện Nghị quyết số 103/NQ-CP ngày 28-9-2013 về Định hướng nâng cao hiệu quả thu hút, sử dụng và quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài. Ông Lê Mạnh Tùng, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố, cho biết: "Thành phố quan tâm đến đánh giá môi trường đầu tư của các tổ chức quốc tế, xếp hạng PCI. Đặc biệt là tập trung cải thiện môi trường đầu tư, đơn giản hóa các thủ tục hành chính để hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời cho doanh nghiệp FDI nói riêng và cộng đồng doanh nghiệp nói chung. Đơn cử như 4 tháng năm 2014, thành phố đã giải quyết thỏa đáng kiến nghị của 2 doanh nghiệp FDI (Úc, Hồng Công) về các vướng mắc trong quá trình thuê mặt bằng và tài sản kinh doanh. Mặt khác, trong quá trình xem xét, thẩm định dự án đầu tư, ngành kế hoạch đầu tư luôn thể hiện sự đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp FDI". Tính đến cuối tháng 5-2014, thành phố có 59 dự án vốn FDI với tổng vốn đăng ký trên 915,2 triệu USD, vốn thực hiện 262,8 triệu USD, chiếm 28,7% tổng vốn đăng ký. Mặc dù hoạt động hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố còn nhiều hạn chế, song phải khẳng định rằng, thành phố đã có nhiều nỗ lực nắm bắt thời cơ, kết nối với quốc tế.

Tranh thủ thời cơ

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31/NQ-CP ngày 13-5-2014 về Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 22- NQ/TW ngày 10-4-2013 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế, thành phố Cần Thơ đang xây dựng chương trình hành động về hội nhập quốc tế. Theo đó sẽ phổ biến sâu rộng các nội dung của Nghị quyết số 22 của Bộ Chính trị về các yêu cầu hội nhập quốc tế, cơ hội và thách thức, phương hướng, nhiệm vụ cho từng ngành, từng lĩnh vực cụ thể; phổ biến đến các tầng lớp nhân dân, doanh nghiệp trên địa bàn. Xây dựng và triển khai Chiến lược tổng thể về hội nhập quốc tế của thành phố đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Trong đó, chú trọng đổi mới thể chế, phát triển nguồn lực, hiện đại hóa kết cấu hạ tầng, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Mặc dù chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố trong 2 năm gần đây chưa có chuyển biến mạnh mẽ do tác động của suy thoái kinh tế toàn cầu nhưng nền kinh tế thành phố vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, ngành công nghiệp luôn chiếm giữ vai trò quan trọng. Tính đến cuối năm 2013, tỷ trọng khu vực 1 chiếm 8,61%, khu vực 2 chiếm 38,92%, khu vực 3 chiếm 52,47% trong cơ cấu GDP. Theo ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương, để hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập kinh tế, ngành công thương thành phố đang tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu. Khuyến khích doanh nghiệp ngành công nghiệp áp dụng công nghệ tiết kiệm nguyên vật liệu và năng lượng trong sản xuất; ưu tiên phát triển cụm liên kết ngành, tạo chuỗi giá trị để nâng cao giá trị gia tăng, nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả của sản xuất công nghiệp. Phối hợp cùng các sở, ngành chức năng thành phố đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án "Vườn ươm công nghệ công nghiệp Việt Nam- Hàn Quốc" tại Cần Thơ nhằm hỗ trợ phát triển công nghiệp của thành phố.

Ông Lê Mạnh Tùng, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố, cho biết: "Sở đang nghiên cứu xây dựng chính sách ưu đãi đặc biệt áp dụng đối với dự án lớn của các tập đoàn công nghệ cao, tạo ra tiềm lực và sức lan tỏa lớn trong từng sản phẩm, từng ngành kinh tế. Về thị trường và đối tác vừa coi trọng các doanh nghiệp chủ yếu là vừa và nhỏ đang hoạt động tại Việt Nam, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để thu hút các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu thế giới từ Mỹ, EU, Hàn Quốc; nghiên cứu thực hiện phương thức kết hợp công tư –PPP đối với các dự án cơ sở hạ tầng kỹ thuật, áp dụng hình thức đầu tư mới, sáp nhập và mua bán (M&A). Chú trọng xúc tiến theo Danh mục 29 dự án đã được UBND thành phố phê duyệt". Theo ông Tùng, thành phố không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, đặc biệt là chú trọng đồng hành cùng doanh nghiệp. Đơn cử như tháng 5-2014, trước diễn biến phức tạp trên biển Đông, thành phố có chỉ đạo kịp thời cho các ngành chức năng tiến hành các buổi đối thoại với doanh nghiệp FDI, tập trung gỡ khó và tăng cường các biện pháp đảm bảo sản xuất an toàn cho doanh nghiệp. Dù doanh nghiệp vẫn lo ngại nhưng vẫn tin tưởng Việt Nam- Cần Thơ là điểm đến an toàn, tin cậy. Đặc biệt, trong 5 tháng đầu năm 2014, thành phố đã có bước đột phá trong cấp mới đầu tư cho dự án Trung tâm Thương mại Tổng hợp Lotte Cần Thơ (100% vốn Hàn Quốc), vốn đầu tư trên 31,2 triệu USD. Do đặc thù của dự án cần xin ý kiến của các bộ, ngành Trung ương nhưng chỉ sau 5 ngày làm việc kể từ khi Lotte Việt Nam nộp hồ sơ xin cấp chủ trương đầu tư, thành phố đã có văn bản thống nhất chủ trương dự án (theo quy trình và thời gian giải quyết các thủ tục theo Quyết định 320/QĐ-UBND ngày 5-2-2013 của thành phố tổng cộng là 31 ngày làm việc); quá trình thẩm tra và cấp Giấy chứng nhận đầu tư được hoàn tất sau 6 ngày làm việc (quy định là 25 ngày làm việc) và sau 3 ngày làm việc công tác thẩm tra và cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ đã được hoàn tất (quy trình là 30 ngày làm việc)… Trung tâm Thương mại Tổng hợp Lotte Cần Thơ sẽ góp phần đưa thành phố đạt tỷ trọng bán lẻ qua mạng lưới siêu thị, trung tâm thương mại chiếm khoảng 27%-30% tổng mức bán lẻ hàng hóa năm 2015; đảm bảo nhu cầu mua bán hàng hóa của các tầng lớp nhân dân trên địa bàn thành phố và đáp ứng nhu cầu lưu thông, phân phối sản phẩm hàng hóa cho cả vùng ĐBSCL.

Xét về quy mô và tiềm lực kinh tế, Cần Thơ vẫn chưa là trung tâm kinh tế của vùng ĐBSCL, nhưng theo đánh giá của các bộ ngành Trung ương, Cần Thơ hội đủ các điều kiện của một trung tâm động lực kinh tế ĐBSCL. Theo đó, để mở rộng không gian phát triển thành phố đang tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội, đẩy nhanh tiến độ và hoàn thành các công trình trọng điểm đưa vào khai thác sử dụng. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng đáp ứng yêu cầu phát triển.

Bài, ảnh: Gia Bảo