Khi đến Pháp dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) vào tuần tới, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ tiếp tục góp mặt với tư cách khách mời. Việc nước này cầm “thư mời đặc biệt” tại hơn 10 cuộc họp thượng đỉnh kể từ hội nghị năm 2003 là điều đáng chú ý.

Các lãnh đạo G7 và khách mời chụp ảnh chung tại hội nghị thượng đỉnh ở Canada năm ngoái. Ảnh: AFP

Ấn Độ không phải là đồng minh hiệp ước của Mỹ, vẫn hoạt động tích cực trong Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), duy trì quan hệ chặt chẽ với Nga và Trung Quốc cũng như từ chối hưởng ứng các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Mát-xcơ-va liên quan chiến sự Ukraine. New Delhi biện minh cho những quyết định này dưới danh nghĩa “tự chủ chiến lược”.

Nguyên nhân Ấn Độ liên tục được mời dự hội nghị G7 bắt nguồn từ sự trỗi dậy của quốc gia Nam Á này và tham vọng thay đổi rộng lớn hơn trong cách tiếp cận của khối gồm các thành viên Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Anh và Mỹ.

Sức mạnh kinh tế của Ấn Độ

Là đất nước đông dân nhất thế giới với hơn 1,4 tỉ người và cường quốc kinh tế và có ảnh hưởng tại Nam bán cầu, rất khó gạt Ấn Độ ra khỏi các cơ chế quản trị toàn cầu.

Tốc độ tăng trưởng GDP 7,7% giúp Ấn Độ trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất trong số các nền kinh tế lớn, với nhu cầu tiêu dùng tư nhân và đầu tư vốn ngày càng tăng. Nước này cũng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc thảo luận về quản trị khí hậu, trí tuệ nhân tạo, quản lý kỹ thuật số, chuyển đổi năng lượng, an ninh lương thực và tài chính phát triển.

New Delhi cũng có thể mang lại khả năng tiếp cận Nam bán cầu, điều mà nhiều chính phủ phương Tây mong muốn. Những thành tựu của Ấn Độ trong nhiệm kỳ giữ chức Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) năm 2023, với việc kết nạp Liên minh châu Phi làm thành viên thứ 21 và tổ chức các hội nghị Tiếng nói của Nam bán cầu, hứa hẹn giúp kết nối G7 với khu vực này. Khác với phần lớn các nước đang phát triển khác, Ấn Độ sở hữu đủ trọng lượng kinh tế và ngoại giao để định hình các cuộc thảo luận về quản trị toàn cầu.

Thể hiện sự hợp tác quốc tế rộng lớn hơn

Về phần mình, hầu hết các nước G7 đều phát triển chính sách theo hướng gắn kết nhiều hơn với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong vài năm qua, Anh, Pháp và Đức cùng các thành viên châu Âu khác của G7 đã xây dựng các chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cho riêng mình.

Với việc trung tâm kinh tế và địa chính trị toàn cầu đang chuyển dịch sang Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, G7 muốn hưởng lợi từ các cơ hội kinh tế mà khu vực mang lại. Tuy nhiên, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có những thách thức riêng khi Trung Quốc đang gia tăng dấu ấn kinh tế và chiến lược. Đối với các nước phương Tây, Ấn Độ nổi lên như một đối tác chiến lược lớn để làm đối trọng với Trung Quốc.

Mặt khác, G7 đang tìm cách mở rộng nền tảng ảnh hưởng thông qua hợp tác với các cường quốc ngoài phương Tây. Danh sách khách mời hội nghị năm nay có Ấn Độ, Brazil, Hàn Quốc, Kenya, Ukraine và có thể cả Syria.

Trong phần lớn lịch sử của khối, G7 đã đóng vai trò như một “ban điều hành” đối với các vấn đề kinh tế, an ninh và đối ngoại toàn cầu. Tại cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên vào năm 1975, nhóm 7 quốc gia này chiếm khoảng 70% GDP toàn cầu. Ngày nay, G7 chỉ tạo ra 43% GDP thế giới và chưa đến 28% nếu tính theo sức mua tương đương (PPP).

Tương tự, tỷ trọng dân số của G7 trong tổng dân số toàn cầu đã giảm từ 15% năm 1975 xuống dưới 10% hiện nay.

Thế giới mà G7 từng quản lý giờ đây đã rộng lớn, đa dạng hơn và ít phụ thuộc vào phương Tây hơn. Thực tế này buộc G7 nỗ lực tăng cường hợp tác và Ấn Độ là quốc gia phù hợp nhất cho mục tiêu đó.

HẠNH NGUYÊN (Theo The Diplomat)