Biểu đồ tăng trưởng dự trữ ngoại hối của Trung Quốc. Hiện khoảng 50% số tiền này được đầu tư vào trái phiếu chính phủ Mỹ.

Cuối tuần rồi, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo cho biết ông “có chút lo lắng” về số trái phiếu chính phủ Mỹ trị giá 1.000 tỉ USD mà Bắc Kinh đang nắm giữ, đồng thời yêu cầu Washington cam kết bảo đảm an toàn cho các tài sản này. Ông Ôn Gia Bảo lo ngại việc kinh tế Mỹ tiếp tục tuột dốc trong khi thâm hụt ngân sách ngày càng phình to, sẽ khiến giá trị trái phiếu chính phủ Mỹ sụt giảm. Trong 5 tháng đầu tài khóa 2009 (bắt đầu từ tháng 10-2008), ngân sách Mỹ đã thâm hụt 764,5 tỉ USD, gấp 3 lần so với mức 265 tỉ USD cùng kỳ tài khóa trước. Dự kiến tài khóa này ngân sách Mỹ sẽ thâm hụt tới 1.500 tỉ USD. Để có tiền bơm cho nền kinh tế đang èo uột, chính phủ Mỹ dự định năm nay sẽ vay mượn 2.500 tỉ USD thông qua phát hành trái phiếu.

Năm ngoái, Trung Quốc đã qua mặt Nhật Bản trở thành chủ nợ lớn nhất của Mỹ. Chỉ cần Trung Quốc ngừng mua (chứ chưa nói tới bán ra) trái phiếu chính phủ Mỹ thì sẽ lập tức tác động tới nền kinh tế số 1 thế giới. Hiện Mỹ rất cần Trung Quốc tài trợ cho gói kích thích kinh tế trị giá 787 tỉ USD của Tổng thống Barack Obama. Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi cuối tháng 2 vừa qua, Ngoại trưởng Hillary Clinton đã bỏ ra không ít công sức để sức thuyết phục Bắc Kinh tiếp tục mua trái phiếu chính phủ Mỹ, được bà quảng cáo là “khoản đầu tư an toàn”.

Do Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất trong khi Mỹ lại đang rất cần tiền, nên cũng dễ hiểu việc Washington vội vã lên tiếng trấn an sau khi ông Ôn Gia Bảo bày tỏ lo ngại của mình. Thư ký báo chí Nhà Trắng Robert Gibbs nói chắc rằng: “Trên thế giới, không đầu tư ở đâu an toàn hơn ở Mỹ”. Ông Gibbs cũng không quên nhắc lại cam kết của Tổng thống Obama về việc sẽ đưa thâm hụt ngân sách xuống còn một nửa khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2013. Người phát ngôn Bộ Tài chính Mỹ Heather Wong thì khẳng định “Thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn luôn là thị trường ổn định và thanh khoản nhất thế giới”. Còn Tổng thống Obama trong cuộc họp báo ngày 14-3 nói rằng: “Không chỉ chính phủ Trung Quốc mà bất kỳ nhà đầu tư nào đều có thể tin tưởng tuyệt đối vào tính ổn định của các khoản đầu tư tại Mỹ”.

Theo các nhà phân tích, Trung Quốc sẽ không bán số trái phiếu chính phủ Mỹ mà họ đang nắm giữ, vì điều đó sẽ làm giá trái phiếu sụt giảm và chính họ là người chịu thiệt. Mặt khác, đầu tư vào trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn an toàn hơn so với đổ tiền vào các công ty tài chính vốn đã lỗ 1.200 tỉ USD trong hai năm qua. Trong tình trạng khủng hoảng tài chính như hiện nay, Trung Quốc cũng khó có thể tái cơ cấu mạnh danh mục đầu tư đối với nguồn dự trữ ngoại hối gần 2.000 tỉ USD. Việc Bắc Kinh “đánh tiếng” về vấn đề trái phiếu có thể nhằm nhắc nhở chính quyền đảng Dân chủ ở Washington rằng họ đang là chủ nợ lớn nhất, do đó phải thận trọng khi thực hiện các biện pháp bảo hộ mậu dịch gây ảnh hưởng xấu tới xuất khẩu của Trung Quốc. Năm ngoái, kim ngạch buôn bán hai chiều đạt 334 tỉ USD, trong đó Trung Quốc thặng dư thương mại 171 tỉ USD. Những năm gần đây, Washington thường chỉ trích Bắc Kinh định giá đồng Nhân dân tệ thấp để tạo lợi thế cho hàng xuất khẩu Trung Quốc, gây thiệt hại nặng nề cho kinh tế Mỹ.

LÊ DÂN
(Theo Bloomberg, THX)