Ngành Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ vừa phối hợp với Viện Nghiên cứu lúa gạo Quốc tế (IRRI) và các đơn vị liên quan đẩy mạnh hỗ trợ nông dân thực hành bón phân đúng cách. Qua đó, giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gắn với sản xuất xanh và giảm phát thải khí nhà kính.

Bón phân bằng máy bay nông nghiệp tại HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành ở xã Vị Thanh 1, TP Cần Thơ.

Nhiều lợi ích

Bón phân đúng cách không chỉ giúp nông dân trồng lúa nâng cao hiệu quả sử dụng mà còn giúp tiết kiệm phân bón, giảm chi phí và giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, nhiều nông dân chưa nắm rõ quy trình, kỹ thuật và giải pháp, dẫn đến chi phí sản xuất cao, giảm lợi nhuận. Do vậy, khi được ngành NN&MT thành phố cùng các đơn vị, doanh nghiệp hỗ trợ, triển khai các mô hình thực hành bón phân đúng, nông dân rất phấn khởi.

Ông Huỳnh Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành ở xã Vị Thanh 1, cho biết: “HTX có hơn 270 thành viên và hộ dân liên kết sản xuất, tổng diện canh tác lúa hơn 300ha. Vụ lúa hè thu này, HTX được Sở NN&MT TP Cần Thơ cùng IRRI và các đơn vị, doanh nghiệp có liên quan hỗ trợ thực hiện mô hình thực hành bón phân đúng theo Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030  (Đề án). Dù diện tích thực hiện mới chỉ 4ha nhưng thông qua mô hình, nông dân được tập huấn, tiếp cận nhiều thông tin, kiến thức hữu ích, cùng các thiết bị, công nghệ mới và công cụ số là ứng dụng bón phân đúng (RCM). Đây là tiền đề thuận lợi để HTX nhân rộng diện tích thực hiện trong các vụ lúa tới”.

Ông Phan Văn Mơi, thành viên HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành, phấn khởi cho biết: “Giá phân bón đang tăng cao, mà giá lúa ở mức thấp, nông dân rất cần được hướng dẫn về cách sử dụng phân bón tiết kiệm, hiệu quả. Mô hình thực hành bón phân đúng được triển khai tại HTX là cơ sở thực tế quan trọng giúp nông dân mạnh dạn áp dụng các giải pháp nhằm giảm chi phí tiền phân bón và các loại vật tư đầu vào...”.

Bón phân bằng máy bay nông nghiệp tại HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành ở xã Vị Thanh 1, TP Cần Thơ.

Hỗ trợ, hướng dẫn nông dân tại các HTX

TP Cần Thơ đang triển khai Đề án tại 64 xã, phường, diện tích dự kiến đến năm 2030 đạt trên 170.800ha, 171 HTX và tổ hợp tác tham gia. Trong đó, diện tích đã triển khai đến cuối năm 2025 đạt 104.500ha và dự kiến trong năm 2026 là 76.000ha. Qua triển khai các mô hình thí điểm sản xuất lúa theo Đề án tại TP Cần Thơ cho thấy hiệu quả rất rõ rệt, giúp lợi nhuận của nông dân tăng từ 1,3-6,5 triệu đồng/ha và giảm phát thải khí nhà kính từ 6-12 tấn CO2/ha.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, ngành NN&MT TP Cần Thơ đang tập trung tuyên truyền, hỗ trợ nông dân tại các HTX và tổ hợp tác tham gia Đề án. Các HTX và tổ hợp tác trồng lúa xây dựng, nhân rộng mô hình thực hành bón phân đúng và áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật. Trong vụ lúa đông xuân 2025-2026 và hè thu 2026, nhiều HTX được hỗ trợ thực hiện các mô hình thực hành phân bón đúng như: HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành ở xã Vị Thanh 1; HTX Thuận Lợi ở xã Xà Phiên… Nông dân tại các HTX được hướng dẫn thực hành bón phân đúng, áp dụng “1 phải, 5 giảm” gắn với quản lý dinh dưỡng theo vùng chuyên biệt. Sử dụng giống xác nhận, với lượng giống chỉ 60-80kg/ha. Quản lý nước theo phương pháp tưới ướt khô xen kẽ (AWD) và được điều chỉnh phù hợp với điều kiện canh tác tại địa phương. Mô hình cũng đưa vào áp dụng công nghệ số (RCM) để quản lý bón phân và nước tưới thông minh. Đồng thời, áp dụng nhiều giải pháp cơ giới phù hợp với điều kiện sản xuất từng địa phương như áp dụng cơ giới hóa sạ hàng kết hợp vùi phân, áp dụng gieo sạ và bón phân bằng máy bay nông nghiệp...

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia cao cấp của IRRI, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón không chỉ dừng lại ở kỹ thuật “bón phân 4 đúng” là đúng loại, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách, mà còn có các công nghệ hỗ trợ khác. Cụ thể như công nghệ gieo sạ bằng máy cơ giới chính xác kết hợp với bón vùi phân bón, nông dân có thể giảm chi phí đầu vào 20-30%, trong khi vẫn duy trì, thậm chí nâng cao năng suất lúa.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, từ các kết quả và minh chứng của các mô hình, ngành NN&MT thành phố xác định chuyển đổi từ tư duy “sản xuất theo năng suất” sang “sản xuất hiệu quả, chất lượng cao và phát thải thấp”. Đây là xu hướng tất yếu để nâng cao giá trị hạt gạo và thu nhập bền vững cho nông dân. Do vậy, việc phối hợp giữa ngành NN&MT thành phố với IRRI, doanh nghiệp, HTX và các bên có liên quan triển khai mô hình thực hành bón phân đúng và các mô hình thực tế gắn với nhu cầu của nông dân là hướng tiếp cận thiết thực. Thời gian tới, Sở NN&MT thành phố tiếp tục tăng cường phối hợp các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và địa phương để hỗ trợ các HTX và nông dân mở rộng ứng dụng các giải pháp canh tác tiên tiến, đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển ngành hàng lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp của vùng ĐBSCL.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG