Con đường dẫn tới sự căng thẳng trong mối quan hệ giữa Trung Quốc và Nhật Bản bắt đầu từ Omiya, một vùng ngoại ô yên ả gần Thủ đô Tokyo, nơi đặt cơ ngơi của nhà đầu tư bất động sản Hiroyuki Kurihara - tâm điểm của thỏa thuận mua bán làm Bắc Kinh nổi giận.

Trong ngôi nhà được bao bọc bởi những bức tường bê-tông chắc chắn, trang bị rất nhiều camera quan sát và chó giữ nhà, ông Kurihara (70 tuổi - ảnh) tránh xa sự chú ý của công chúng kể từ khi thỏa thuận bán 3 hòn đảo không người ở trên biển Hoa Đông cho Chính phủ Nhật Bản hồi tháng 9 khép lại. Hợp đồng mua bán trị giá 25,5 triệu USD đã khiến mối quan hệ giữa Tokyo và Bắc Kinh trở nên căng thẳng mà cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu.

Hãng tin Anh Reuters dẫn các nguồn tin thân cận với thương vụ nói trên cho biết làm thế nào một ông trùm bất động sản đang nợ nần chồng chất hoàn tất thỏa thuận mà ông theo đuổi với chính phủ ít nhất 6 năm bằng việc khiến họ chống lại ý định mua đảo của Thị trưởng Tokyo lúc bấy giờ là ông Shintaro Ishihara.

Theo Reuters thì mùa hè năm ngoái, ông Kurihara tiếp xúc với Akiko Santo, một nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ Tự do (LDP) đối lập, và ngỏ ý muốn bán cụm đảo mình đang sở hữu cho Thị trưởng Ishihara. Bà Santo cho biết lúc đó, ông Kurihara nói rằng ông rất hâm mộ ngài Ishihara, người nổi tiếng thế giới từ năm 1989 với quyển sách "The Japan that can say no" (Nhật Bản có thể nói không), bài tiểu luận gây chấn động nói về việc Nhật Bản giảm lệ thuộc vào sự bảo hộ của Mỹ. Cả hai gặp nhau tại cơ ngơi của ông Kurihara ở Omiya vào tháng 9-2011 và sau đó ở tỉnh Ginza, nơi họ đạt được thỏa thuận mua bán…bằng miệng. "Họ đã bắt tay và xác nhận việc mua bán với nhau, điều mà ở Nhật Bản được xem như lời cam kết mạnh mẽ nhất", bà Santo cho biết.

Đến tháng 4 năm ngoái, Thị trưởng Ishihara thông báo kế hoạch mua đảo, đồng thời huy động được 17 triệu USD từ các nhà tài trợ. Cấp phó của ông, Naoki Inose, ước tính nợ ròng của ông Kurihara là gần 19 triệu USD. Nhưng hồ sơ cho thấy ông Kurihara có hạn mức tín dụng lên tới 4 tỉ yen (gần 50 triệu USD) do Ngân hàng Tokyo-Mitsubishi UFJ - một trong 3 ngân hàng lớn nhất xứ phù tang - và Ngân hàng Saitama Shinkin cung cấp. Và mức giá sau cùng mà nhóm thương lượng của Thị trưởng Ishihara đề nghị để mua lại nhóm đảo chỉ hơn 2 tỉ yen (gần 25 triệu USD).

Họ không biết là lúc đó, nhà kinh doanh bất động sản Kurihara cũng đang thương lượng bán đảo với chính phủ. "Ông ấy tiếp xúc với chúng tôi đầu tiên vào năm 2006", Akihisa Kameda, một quan chức tham gia vào cuộc đàm phán mua bán, tiết lộ. Người này cũng cho biết trước đó, ông Kurihara đã bác bỏ đề xuất đổi lấy rừng hoặc tài sản đất đai ở nơi khác trên lãnh thổ. Và với việc Thị trưởng Tokyo trả giá bằng tiền mặt, chính phủ buộc phải nhanh chóng thu mua cụm đảo này.

Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda xem nỗ lực quốc hữu hóa quần đảo Senkaku/Điếu Ngư là một cách để tránh một cuộc đối đầu nhiều tổn thất với Trung Quốc. Vì vậy, họ đã đưa ra mức giá cao hơn mức đề nghị của ông Ishihara 500.000 USD, tức là 25,5 triệu USD. Theo Reuters, sau khi Nhật Bản chính thức thông báo họ đã quốc hữu hóa thành công quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, Bắc Kinh đã đùng đùng nổi giận và tuyên bố sẽ không nhượng bộ với bất kỳ giá nào. Thị trưởng Ishihara sau đó cũng tuyên bố từ chức để thành lập một đảng chính trị mới, cạnh tranh với hai đảng chính trong cuộc tổng tuyển cử sớm dự kiến diễn ra vào năm tới.

THANH TRÚC (Theo Reuters)