“Một trong những lý do khiến Hamas hành động với Israe là họ biết rằng tôi sắp ngồi lại với người Saudi Arabia”, ông Biden nói và cho biết Saudi Arabia đã muốn công nhận Israel và gần như có thể chính thức làm điều đó.

Nhận định của ông Biden thật ra không mới, bởi trả lời Đài CNN hôm 8-10, ông chủ Nhà Trắng cho rằng “sẽ không có gì ngạc nhiên” nếu nói một phần động cơ trong vụ tấn công của Hamas có thể là nhằm phá vỡ những nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel.

Saudi Arabia, một thủ lĩnh quyền lực ở Trung Đông, chưa bao giờ công nhận Nhà nước Do Thái và không tham gia Hiệp định Abraham do Mỹ làm trung gian vào năm 2020, trong đó các nước láng giềng vùng Vịnh là Bahrain và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng như Maroc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Israel. Bản thân vương quốc giàu dầu mỏ này được cho đã ủng hộ các nước láng giềng vùng Vịnh thiết lập quan hệ với Israel nhưng chính quyền Riyadh cho rằng trước tiên cần thành lập một nhà nước của Palestine. Tuy vậy,  Saudi Arabia đã chịu sức ép từ Mỹ để bình thường hóa quan hệ với Israel trong bối cảnh mới tại khu vực.

Thậm chí, truyền thông Israel cho hay Thủ tướng nước này Benjamin Netanyahu đã có chuyến công du chớp nhoáng vài giờ tới Saudi Arabia vào ngày 22-11-2020 và tiến hành các cuộc họp bí mật với Thái tử Mohammed bin Salman và Ngoại trưởng Mỹ khi đó là ông Mike Pompeo. Tuy nhiên, giới ngoại giao Saudi Arabia đã ngay lập tức bác bỏ các thông tin cho rằng Thái tử Mohammed bin Salman có các cuộc hội đàm “lịch sử” với Thủ tướng Netanyahu.

Đến tháng 9 năm nay, trong cuộc gặp bên lề khóa họp thường niên của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York (Mỹ), Thủ tướng Netanyahu nói với ông Biden rằng với vai trò hỗ trợ của Tổng thống Mỹ thì Israel và Saudi Arabia có thể tạo ra nền hòa bình lịch sử.

Trả lời phỏng vấn báo chí quốc tế ngay sau đó, Thái tử Mohammed bin Salman cũng đã lần đầu tiên công khai nói về mối quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel khi cho biết tiến trình bình thường hóa quan hệ 2 nước “đang tiến gần hơn mỗi ngày”.

Tuy nhiên, cuộc tấn công táo bạo của Hamas nhằm vào Israel vào ngày 7-10 và kéo theo chiến dịch trả đũa khốc liệt của Israel đã khiến Saudi Arabia thông báo tạm dừng các cuộc đàm phán hướng tới bình thường hóa quan hệ với Israel.

Nhận định về quyết định trên, ông Joost Hiltermann, giám đốc phụ trách Trung Đông tại Tổ chức Khủng hoảng quốc tế (ICG), cho rằng “không đời nào mà các nước Arab có thể tham gia đàm phán nghiêm túc về việc bình thường hóa quan hệ với Israel trong lúc công chúng của họ chứng kiến những gì đang diễn ra ở Dải Gaza”.

ÐỨC TRUNG (Tổng hợp)