MAI QUYÊN (Theo Nikkei Asia)

Việc Mỹ tiến hành tập trận ở Nhật Bản và đưa thêm tàu đến căn cứ gần eo biển Ðài Loan cho thấy Lầu Năm Góc đang “âm thầm” cải tổ hạm đội tàu chiến ở khu vực, dấy lên dự đoán về kế hoạch thay đổi những ưu tiên chiến lược của Washington trong sứ mệnh toàn cầu.

Trực thăng MH-60R trên khu trục hạm USS Ralph Johnson tại căn cứ Yokosuha. Ảnh: Getty Images

Nước Mỹ cảnh giác

Trong một báo cáo, Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội (CRS) xác định yếu tố chính trong chiến lược của Mỹ là “ngăn sự xuất hiện của các bá chủ ở lục địa Á - Âu”. Với dân số, tài nguyên và hoạt động kinh tế của khu vực, sự trỗi dậy của một cường quốc thống trị có thể đe dọa các lợi ích quan trọng của Washington, CRS lưu ý. Cảnh báo khiến sức ép lên hải quân Mỹ càng lớn, đặc biệt trước hoạt động hàng hải thường xuyên của Trung Quốc và Nga ở khu vực.

Ðơn cử như hồi tháng 10 năm ngoái, 10 tàu quân sự Trung Quốc và Nga đã cùng đi qua eo biển hẹp Tsugaru ngăn hai đảo chính Honshu và Hokkaido của Nhật Bản để ra Thái Bình Dương. Vài ngày sau, đội tàu trên tiếp tục tiến vào Biển Hoa Ðông qua eo biển Osumi - tuyến đường thủy hẹp nằm ngoài khơi tỉnh Kagoshima. Ðây là lần đầu tiên tàu Nga - Trung cùng đi qua vùng biển Nhật trong động thái được cho có tính toán. Ðược biết, khoảng cách gần nhất hai bên eo biển Tsugaru chỉ là 19,5km, nhưng phần trung tâm vẫn là vùng biển quốc tế. Về mặt kỹ thuật, Nga - Trung không vi phạm lãnh hải Nhật Bản. Nhưng việc tàu của hai nước này khai thác tối đa lỗ hổng về lãnh hải nói trên và đi vòng quanh nước Nhật lại là động thái khiêu khích chưa từng có, khiến Tokyo gióng lên hồi chuông cảnh báo còn đồng minh Mỹ phải theo dõi với sự quan tâm cao độ.

Tăng cường hợp tác

Năm ngoái, Trung Quốc đã vượt Mỹ trở thành nước có hải quân lớn nhất thế giới, tính theo số lượng tàu. Gần đây, cường quốc châu Á bắt đầu triển khai hạm đội đến sát eo biển Ðài Loan. Trong khi đó, quân đội Mỹ hồi năm 2020 lên tiếng về kế hoạch tăng chiến hạm lên 500 chiếc đến năm 2045, từ con số 290 chiếc hiện nay. Nhưng mục tiêu này đang gặp nhiều thách thức do bị giới hạn nguồn lực.

Tại cuộc điều trần ngày 3-5, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Mark Milley cho rằng đóng thêm tàu là giải pháp tốt. Nhưng thay vì chỉ tập trung mục tiêu tăng số lượng tàu, Mỹ có thể tăng cường hợp tác với đồng minh và đối tác để duy trì sự thống trị ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương.

Tháng 3 vừa qua, hải quân Mỹ và Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản đã lần đầu tiên diễn tập phóng ngư lôi trong một cuộc tấn công mô phỏng nhằm vào tàu ngầm ở Vịnh Tokyo. Trước đây, tất cả cuộc tập trận phóng ngư lôi tương tự đều được tiến hành ngoài khơi San Diego của Mỹ.

Cuộc tập trận diễn ra trong bối cảnh Lầu Năm Góc được cho đang cải tổ hạm đội tàu chiến ở Nhật. Từ năm ngoái, Washington đã điều 5 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke đến Yokosuka - cơ sở hải quân Mỹ ở nước ngoài lớn nhất trên thế giới, để thay các tàu USS John S. McCain và USS Curtis Wilbur. Trong khi nhóm tàu cũ chủ yếu chịu trách nhiệm phòng thủ trước mối đe dọa tên lửa từ Triều Tiên, nhóm tàu hiện đại dự kiến thực hiện nhiều vai trò hơn, bao gồm theo dõi tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình chống hạm và tham gia tác chiến trên không chống lại chiến đấu cơ Trung Quốc. Bốn trong số các tàu khu trục mới còn là phiên bản cải tiến Flight IIA và có thể chứa trực thăng MH-60R. Ðược trang bị nhiều loại radar, ngư lôi và tên lửa chống hạm, MH-60R có thể tìm, theo dõi và diệt mọi mối đe dọa dưới nước.