Trong số 4 ứng viên đang tranh cử chức Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) nhiệm kỳ mới, có 2 ứng viên là phụ nữ. Đáng chú ý, LHQ đang đối mặt áp lực ngày càng lớn về việc phải bầu chọn người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo tổ chức liên chính phủ lớn nhất toàn cầu này.
Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres, cựu Thủ tướng Bồ Đào Nha, sẽ hoàn thành nhiệm kỳ 5 năm thứ hai của mình vào tháng 12-2026.
Quá trình bầu chọn người kế nhiệm ông Guterres sẽ khởi động trong tháng này, bắt đầu với việc các ứng viên tham gia cuộc đối thoại dự kiến tổ chức tại trụ sở LHQ ở New York (Mỹ) vào ngày 21 và 22-4. Mỗi ứng viên sẽ trình bày tầm nhìn về các vấn đề hòa bình, nhân quyền và phát triển và tham gia vấn đáp với đại diện của các nước thành viên.
Các ứng viên cạnh tranh vị trí Tổng Thư ký LHQ bao gồm: Michelle Bachelet, cựu Tổng thống Chile - Cao ủy Nhân quyền LHQ; Rebeca Grynspan, cựu Phó Tổng thống Costa Rica - Tổng Thư ký Hội nghị LHQ về Thương mại và Phát triển (UNCTAD); Rafael Grossi, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và Macky Sall, cựu Tổng thống Senegal.
Đại hội đồng LHQ gồm 193 thành viên sẽ bổ nhiệm Tổng Thư ký theo đề nghị của Hội đồng Bảo an LHQ, cơ quan quyền lực gồm 15 quốc gia, trong đó Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ là thành viên thường trực và có quyền phủ quyết.
Nỗ lực tiến cử phụ nữ lãnh đạo LHQ
Vào tháng 9-2025, Đại hội đồng LHQ đã thông qua một nghị quyết, trong đó bày tỏ “sự tiếc nuối” rằng chưa từng có phụ nữ nào giữ chức vụ Tổng Thư ký trong lịch sử hơn 80 năm và khuyến khích các quốc gia thành viên “xem xét nghiêm túc việc đề cử phụ nữ làm ứng viên”. Người được đề cử phải đáp ứng các tiêu chí về trình độ và kinh nghiệm trong lĩnh vực ngoại giao, quan hệ quốc tế, có khả năng lãnh đạo ở 3 trụ cột: hòa bình, nhân quyền và phát triển.
Bà Bachelet được Brazil và Mexico đề cử, trong khi bà Grynspan được Costa Rica đề cử.
Theo thông lệ luân phiên khu vực, vị trí Tổng Thư ký LHQ tiếp theo nhiều khả năng sẽ thuộc về Mỹ Latinh. Do vậy, bà Bachelet (75 tuổi), người từng giữ nhiều vị trí cấp cao tại LHQ, hiện được đánh giá là ứng viên sáng giá. Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva nhận xét bà Bachelet có đầy đủ năng lực để trở thành nữ Tổng Thư ký LHQ đầu tiên. Được biết, bà Bachelet cũng là người phụ nữ đầu tiên làm Tổng thống Chile.
Bà Grynspan (69 tuổi) là một nhà kinh tế học. Tổng thống Costa Rica Rodrigo Chaves cho rằng bà Grynspan, người có nhiều kinh nghiệm trong phát triển, hợp tác quốc tế và lãnh đạo khu vực, sẽ đóng góp đáng kể vào việc củng cố chủ nghĩa đa phương, góp phần vào mục tiêu duy trì hòa bình và an ninh thế giới.
Woman SG, chiến dịch vận động bầu chọn nữ Tổng Thư ký LHQ, lập luận: “Chúng tôi tin rằng việc bổ nhiệm một nữ lãnh đạo cam kết ủng hộ bình đẳng giới, nhân quyền và chủ nghĩa đa phương không chỉ là bước đi mang tính biểu tượng mà còn là bước đi cần thiết cho tính hợp pháp, hiệu quả và tương lai của LHQ”.
1 for 8 billion, phong trào toàn cầu vận động bổ nhiệm nữ Tổng Thư ký LHQ, cho biết: “Sức mạnh chuẩn mực của LHQ đang suy yếu, chúng ta cần một nữ lãnh đạo theo chủ nghĩa nữ quyền phản ánh tương lai mà chúng ta mong muốn và một LHQ mà chúng ta cần để đạt được điều đó”.
T.TRÚC
(Theo Economic Times, Reuters)
