Theo nghiên cứu do tổ chức Oxfam công bố trước thềm Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Biến đổi khí hậu lần thứ 31 diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ, những người giàu nhất thế giới không chỉ thu lợi từ các hoạt động gây ô nhiễm mà còn kiếm lời từ chính những hậu quả thảm khốc do biến đổi khí hậu gây ra.

Người đi xe đạp đeo khẩu trang tránh khói từ một đám cháy rừng ở Brazil. Ảnh: Reuters

Oxfam phát hiện, nhóm 0,1% người giàu nhất hành tinh tạo ra lượng khí thải carbon lớn hơn tổng lượng khí thải của 3,5 tỉ người nghèo nhất thế giới cộng lại, góp phần gây ấm nóng toàn cầu. Một phần nguyên nhân xuất phát từ lối sống của họ. Chẳng hạn, các máy bay phản lực tư nhân trên toàn thế giới thải ra lượng CO₂ trong vòng 2 giây nhiều hơn tổng lượng phát thải của phần lớn dân số thế giới trong cả năm. Nhóm người này cũng đang mạnh tay đầu tư vào các lĩnh vực chuẩn bị, ứng phó và tái thiết sau thảm họa - thị trường được dự báo lên tới 92 tỉ USD vào năm 2029, từ đó giúp những cá nhân giàu có và quyền lực nhất hành tinh hưởng “lợi kép” từ khủng hoảng khí hậu. 

Theo Chỉ số Phá hủy và Tái thiết vừa được Oxfam công bố, tổng cộng 217 tập đoàn vừa góp phần thúc đẩy tình trạng biến đổi khí hậu, vừa hưởng lợi từ việc thích ứng với nó nhờ cung cấp thiết bị làm mát, rào chắn lũ lụt, thiết bị chữa cháy, dịch vụ vận tải, thực phẩm, bảo hiểm và các khoản vay. Năm ngoái, các công ty này đạt lợi nhuận trung bình 1,8 tỉ USD và chi trả 1 tỉ USD cổ tức cho các cổ đông.

Oxfam cho rằng các cuộc khủng hoảng do thời tiết cực đoan gây ra thường giúp các tập đoàn kinh doanh thực phẩm lớn do các tỉ phú kiểm soát “hốt bạc”. Kể từ năm 2020, tài sản của nhóm người này tăng thêm 120 tỉ USD. Oxfam cho hay, khi hạn hán, lũ lụt hoặc bão lũ tàn phá mùa màng, các tập đoàn lớn và nhà đầu tư là những bên hưởng lợi nhiều nhất nhờ giá thực phẩm tăng, trong khi các nhà sản xuất nhỏ và người tiêu dùng phổ thông là những bên chịu thiệt nhiều nhất.

Jean McLean, Giám đốc phụ trách Tác động và Vận động chính sách của Oxfam, cáo buộc giới tỉ phú biến sự hỗn loạn thành lợi nhuận. “Giới siêu giàu hưởng lợi từ cả 2 phía của cuộc khủng hoảng, thông qua việc tiếp tục đầu tư vào các ngành công nghiệp gây ô nhiễm cũng như các khoản đầu tư vào “nền kinh tế thích ứng”, nơi các dịch vụ phục hồi và tái thiết được bán lại cho một thế giới đang nóng lên. Những cộng đồng góp phần ít nhất vào khủng hoảng khí hậu lại phải gánh chịu những hậu quả tồi tệ nhất, trong khi chính những người gây ra khủng hoảng lại có đủ điều kiện tốt nhất để tự bảo vệ mình” - bà McLean bức xúc nói.

Tình trạng trên làm trầm trọng thêm bất bình đẳng toàn cầu, khi những người chịu trách nhiệm ít nhất đối với sự ấm lên toàn cầu lại phải trả tiền vì những hậu quả do những người phát thải khí nhà kính nhiều nhất tạo ra, gồm giá thực phẩm, chi phí sửa chữa nhà bị hư hại do thời tiết cực đoan hay chi phí di dời chỗ ở mới tăng cao.

Oxfam ước tính, lượng phát thải hàng năm của nhóm 1% người giàu nhất thế giới gây ra 1,9 triệu ca tử vong do nắng nóng. Đáng lo ngại, hơn 3/4 trong tổng số ca tử vong này xảy ra ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình - những nơi chỉ tạo ra 8% tổng lượng phát thải toàn cầu. 

Trong bối cảnh đó, Oxfam kêu gọi áp thuế cao hơn đối với người giàu, các chủ sở hữu máy bay phản lực tư nhân, cũng như các công ty dầu khí và những doanh nghiệp gây ô nhiễm.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)