Nhiều tuyến đường tại nội ô thành phố bị ngập vào mùa mưa. Trong ảnh: Đại lộ Hòa Bình ngập nước sau cơn mưa.

Thời gian qua, tại TP Cần Thơ, nhiều tuyến đường được nâng cấp cùng với hệ thống thoát nước (HTTN) đi kèm. Song song đó, dự án Nâng cấp đô thị TP Cần Thơ, dự án Thoát nước và xử lý nước thải sinh hoạt được triển khai với hàng ngàn mét đường cống được lắp đặt. Thế nhưng, tình trạng ngập úng tại thành phố ngày càng lan rộng và kéo dài. Theo các nhà chuyên môn, nguyên nhân cơ bản là thành phố chưa có qui hoạch chi tiết HTTN…

Nếu như năm 2003 trên địa bàn quận Ninh Kiều và Bình Thủy có hơn 53.000m cống thoát nước (bao gồm mương thoát nước tự nhiên) thì đến nay đã có hơn 90.000m cống thoát nước với trên 50 cửa xả tại các kênh rạch và mương thoát nước. Dự án Nâng cấp đô thị TP Cần Thơ đã nâng cấp, lắp đặt cống cho 64 tuyến hẻm và dự án thoát nước và xử lý nước thải sinh hoạt với 23.000m đường cống thoát nước cỡ lớn. Bên cạnh đó, kinh phí đầu tư cho công tác duy tu, nạo vét cống rãnh cũng tăng theo từng năm. Trong năm 2009, kinh phí cho công tác này là 5 tỉ đồng, tăng gần 50% so với năm 2008.

Tuy nhiên, tình trạng ngập nước vẫn còn tồn tại và ngày càng tăng do nhiều nguyên nhân. Bà Phan Thị Thiên, Phó giám đốc Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ, cho biết: “Qui định về quản lý HTTN đô thị chưa có, nên việc quản lý đấu nối gặp khó khăn. Ngoài ra, do các tổ chức, cá nhân tự thiết kế HTTN dẫn đến cao độ tuyến không đồng bộ. Công tác quản lý kênh rạch và HTTN chưa chặt chẽ dẫn đến cao độ không theo qui hoạch. Bên cạnh đó, tình trạng nhà dân lấn chiếm kênh rạch ngày càng tăng làm hạn chế dòng chảy; một số công trình ảnh hưởng đến các tuyến cống xả và diện tích dòng chảy; tình trạng người dân vứt rác bừa bãi xuống dòng chảy...”. Kênh rạch là một trong những công trình thoát nước liên thông đến cả HTTN, nhưng kinh phí nạo vét hạn chế dẫn đến lượng bùn kênh mương bồi lắng ngày càng tăng. Khi lượng mưa tương đối lớn, triều cường lên nước tại các kênh rạch luôn cao hơn mực nước tại các cửa xả làm cho vận tốc chảy rất hạn chế, thời gian tiêu thoát nước chậm, gây ngập nghẹt nhiều nơi. Theo khảo sát của Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ, năm 2008 tại trung tâm thành phố có 21/81 tuyến đường bị ngập do triều cường; ngập do mưa trên 10 tuyến và có nơi ngập sâu nhất trên 3 tấc.

Ông Đinh Văn Thảo, Phó Giám đốc Sở Giao thông- Vận tải, chỉ ra thêm một số nguyên nhân gây ngập nghẹt tại đô thị Cần Thơ như: Nhiều con đường mở ra nhưng cống thoát nước chỉ tính đến thoát nước mặt, chưa tính đến lượng nước sinh hoạt đổ ra HTTN trên tuyến đường đó. Tại các khu đô thị, khu dân cư có nhiều nhà đầu tư tham gia xây dựng thì HTTN hoàn toàn độc lập nhau. Tại khu đô thị Nam Cần Thơ, hai khu dân cư liền kề nhau nhưng không hề đấu nối HTTN, thậm chí có khu dân cư gần đường Quang Trung- Cái Cui, cống thoát nước lại cao hơn HTTN khu bên trong. “Nên có qui hoạch tổng thể và qui hoạch chi tiết cho từng khu vực về mạng lưới thoát nước, cao trình, cửa xả... Đồng thời, xác định cơ quan quản lý nhà nước và khai thác HTTN”- ông Đinh Văn Thảo kiến nghị.

Theo bà Phan Thị Thiên, việc thực hiện Quyết định 3406/QĐCT-UB về việc phân cấp quản lý về trật tự, cảnh quan và vệ sinh môi trường tại các đường phố, ngõ hẻm trên địa bàn thành phố gặp không ít khó khăn do địa phương không có kinh phí. Nhiều địa phương vận động nhân dân đóng tiền nạo vét cống rãnh, nhưng người dân không đồng ý, vì cho rằng hàng tháng đã đóng phí thoát nước thải rồi. Giải pháp chống ngập trong thời gian qua chủ yếu tập trung vào nạo vét các công trình trọng điểm, xử lý cống lún sụp... Song chỉ là giải pháp tình thế. Bà Phan Thị Thiên cũng đề xuất, căn cứ Nghị định 88/2007/NĐ-CP về thoát nước đô thị và khu công nghiệp, UBND thành phố sớm có qui định về quản lý hệ thống thoát nước đô thị cho thành phố.

Bà Võ Thị Hồng Ánh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, phản ánh: Qui hoạch chung xây dựng TP Cần Thơ đến năm 2025 (trong đó có qui hoạch tổng thể về HTTN) đã được công bố từ năm 2006, nhưng đến nay qui hoạch chi tiết vẫn chưa được lập là quá chậm. Công tác duy tu, nạo vét cống rãnh chỉ mới tập trung ở các tuyến đường, còn trong những con hẻm giao cho địa phương thực hiện, nhưng không giao vốn. Mặt khác, tình trạng xử lý các điểm ngập đột xuất rất nhiêu khê vì phải qua nhiều khâu. Ông Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng phòng Quản lý đô thị quận Bình Thủy, dẫn chứng và kiến nghị: “Muốn nạo vét cống rãnh một tuyến đường, Phòng Quản lý đô thị phải tham mưu cho UBND quận và UBND quận có văn bản gửi đến Sở Xây dựng, sau đó Sở Xây dựng mới chỉ đạo thực hiện, nên rất mất thời gian. Thành phố nên phân cấp về quận, huyện quản lý như công tác vệ sinh môi trường, kinh phí lấy từ kinh phí sự nghiệp môi trường. Từ nhu cầu của các phường, Phòng Quản lý đô thị lên kế hoạch, UBND quận quyết định và thuê Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ thực hiện là xong. Như vậy, thời gian sẽ được rút ngắn rất nhiều”.

Ông Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND thành phố, cho rằng cần giải quyết những vấn đề cơ bản mới có thể chống ngập, cũng như thoát nước hiệu quả cho thành phố. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, phải có qui hoạch chi tiết HTTN đô thị cho thành phố. Trước mắt, công tác duy tu, nạo vét cống rãnh phải được tập trung thực hiện cho cả những con hẻm chứ không chỉ tại các tuyến đường. Trong công tác phân cấp quản lý cho các địa phương, các sở ngành hữu quan cần có hướng dẫn việc sử dụng cũng như phân bổ kinh phí cho địa phương. Ngoài ra, để có nguồn kinh phí cho việc duy tu, nạo vét HTTN cần có lộ trình tăng thu phí thoát nước thải phù hợp và khả thi.

TRUNG DÂN