(CTO) - Biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp khiến nhiều tuyến đê bao, kênh rạch trên địa bàn TP Cần Thơ đối mặt tình trạng xuống cấp, bồi lắng nghiêm trọng, vừa gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, vừa ảnh hưởng đến đời sống người dân. Trước áp lực đó, Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ cùng các địa phương đã và đang triển khai nhiều giải pháp nâng cấp hạ tầng thủy lợi, gia cố đê bao, nạo vét kênh rạch, nhằm bảo vệ sản xuất, ổn định đời sống dân sinh.  

Hệ thống đê bao Vị Thanh - Long Mỹ có tổng chiều dài khoảng 64,5km, được đầu tư xây dựng từ năm 2012, đi qua nhiều khu vực sản xuất nông nghiệp trọng điểm của phường Vị Thanh và các xã Lương Tâm, Vĩnh Viễn… Tuyến đê không chỉ có vai trò ngăn mặn, điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất mà còn là tuyến giao thông quan trọng phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân ven sông Cái Lớn. Tuy nhiên, sau gần 15 năm đưa vào sử dụng, nhiều đoạn đê hiện đã xuống cấp nghiêm trọng. Mặt đê nhỏ hẹp, bong tróc, xuất hiện nhiều ổ gà, ổ voi, gây khó khăn cho việc lưu thông và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, nhất là vào mùa mưa.

Cán bộ Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ và xã Lương Tâm tìm hiểu tình hình đời sống người dân trong khu vực tuyến đê bao Vị Thanh - Long Mỹ.

Ông Nguyễn Văn Biển, ở Ấp 3, xã Lương Tâm, cho biết: “Trước đây, tuyến đê bao là trục giao thông thuận tiện của người dân trong khu vực. Tuy nhiên, qua nhiều năm sử dụng, mặt đường hiện hư hỏng nặng, nhiều ổ gà xuất hiện khiến việc đi lại rất khó khăn. Đã có nhiều trường hợp té ngã xảy ra do sụp ổ gà, đặc biệt vào ban đêm hoặc khi trời mưa. Người dân rất mong Nhà nước sớm đầu tư nâng cấp, mở rộng tuyến đê để việc đi lại, vận chuyển hàng hóa được thuận lợi và an toàn”.

Ông Nguyễn Văn Song, ở Ấp 3, xã Lương Tâm, thông tin: “Tình trạng xuống cấp của tuyến đê không chỉ ảnh hưởng đến giao thông, mà còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp của người dân trong khu vực. Vào mùa mưa, người dân phải tự bỏ công, góp vật liệu để dặm vá mặt đường, nhưng chỉ sau thời gian ngắn, nhiều đoạn lại tiếp tục hư hỏng. Ngoài ra, đây còn là tuyến đê ngăn mặn, giữ ngọt phục vụ sản xuất, nhưng hiện nhiều đoạn thấp, có nguy cơ bị nước tràn qua. Nếu không sớm nâng cấp, thì việc sản xuất lúa, cây trồng của bà con sẽ bị ảnh hưởng”.

Theo bà Bùi Thị Kim Trúc, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Lương Tâm, tuyến đê bao từ Hóc Pó đến cống Trà Ban đi qua nhiều địa phương của TP Cần Thơ, được đưa vào sử dụng đã hơn 10 năm qua, đến nay đã xuống cấp. Địa phương đã kiến nghị ngành chức năng thành phố xem xét đầu tư nâng cấp, sửa chữa nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và phục vụ sản xuất của người dân. Trong thời gian chờ được đầu tư, địa phương vẫn tiếp tục vận động người dân hỗ trợ dặm vá tạm thời các đoạn hư hỏng nặng để đảm bảo lưu thông, nhất là phục vụ việc đi lại của học sinh và vận chuyển nông sản.

Không chỉ xuống cấp về giao thông, tuyến đê bao Vị Thanh - Long Mỹ còn chịu áp lực lớn trước diễn biến bất thường của biến đổi khí hậu. Trong năm 2025, nhiều đợt triều cường và mực nước dâng cao đã khiến một số đoạn đê bị ngập, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống người dân trong khu vực.

Theo ông Mai Hoàng Tâm, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ, đơn vị đã tiếp nhận kiến nghị của người dân và chính quyền địa phương về việc nâng cấp tuyến đê bao Vị Thanh - Long Mỹ. Hiện Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ đang tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đề xuất đưa công trình vào danh mục đầu tư của Dự án chống chịu biến đổi khí hậu WB11. Khi chủ trương đầu tư được phê duyệt và bố trí nguồn vốn, dự kiến cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 sẽ triển khai sửa chữa, nâng cấp tuyến đê nhằm phục vụ hiệu quả công tác ngăn mặn và giao thông dân sinh.

Cán bộ Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ cùng chính quyền địa phương gặp gỡ, trao đổi với người dân xã Nhu Gia về tình trạng kênh rạch bị bồi lắng.

Cùng với tình trạng xuống cấp của hệ thống đê bao, hiện tượng bồi lắng kênh rạch cũng đang gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân tại nhiều địa phương trên địa bàn thành phố. Ông Huỳnh Cương, ở ấp Khu 2, xã Nhu Gia, cho biết: “Hiện khu vực này có khoảng 600 công đất sản xuất bị ảnh hưởng do tình trạng ngập úng kéo dài và khả năng tiêu thoát nước kém. Nhiều tuyến kênh bị bồi lắng nghiêm trọng, trong khi bờ bao xuống cấp khiến nước rút chậm, ảnh hưởng lớn đến sản xuất lúa… Do đó, người dân rất mong ngành chức năng sớm đầu tư nạo vét kênh rạch, gia cố thêm bờ bao để hạn chế ngập úng, giúp bà con ổn định sản xuất, giảm thiệt hại trong thời gian tới”.

Theo ông Nguyễn Trường Giang, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Nhu Gia, hiện địa phương có nhiều tuyến kênh cấp 2 bị bồi lắng nghiêm trọng cần sớm được đầu tư nạo vét để phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Đáng chú ý, tuyến kênh Rạch Rê dài khoảng 3km, tiếp giáp nhiều địa phương, hiện đã xuống cấp và bồi lắng nặng. Tuyến kênh này được nạo vét lần gần nhất vào khoảng năm 2016, đến nay đã gần 10 năm chưa được đầu tư cải tạo. Hiện địa phương rất cần được hỗ trợ nạo vét tuyến kênh này, nhằm cải thiện khả năng tưới tiêu, giúp bà con chủ động hơn trong các vụ sản xuất lúa.

Tình trạng lục bình phát triển mạnh tại tuyến kênh Rạch Rê làm gia tăng tình trạng bồi lắng, cản trở dòng chảy, ảnh hưởng đến sản xuất và lưu thông hàng hóa của người dân ở xã Nhu Gia.

Không riêng xã Nhu Gia, tại xã Mỹ Hương hiện có gần 200 tuyến sông, kênh rạch lớn nhỏ, trong đó khoảng 50 tuyến đang cần được nạo vét khẩn cấp. Đáng chú ý là tuyến kênh Rạch Rê - Bưng Cốc dài gần 11km, phục vụ tưới tiêu và vận chuyển nông sản cho gần 2.000ha đất sản xuất, hiện cũng đang trong tình trạng bồi lắng nghiêm trọng.

Ông Ký Văn Thi, Chủ tịch UBND xã Mỹ Hương, cho biết: Tình trạng bèo, lục bình phát triển mạnh khiến nhiều tuyến kênh nhanh chóng bị bồi lắng, cản trở dòng chảy, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và lưu thông hàng hóa của người dân trong khu vực.

Trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ đang triển khai nhiều giải pháp nhằm chuyển từ “ứng phó bị động” sang “chủ động thích ứng”. Ông Nguyễn Tấn Nhơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, cho biết ngành đang triển khai vận hành hợp lý hệ thống cống, đập để chủ động bảo vệ diện tích cây ăn trái và lúa trong mùa khô năm 2026. Đồng thời, phối hợp các địa phương rà soát các tuyến đê xung yếu, các tuyến kênh bị bồi lắng nghiêm trọng để từng bước đầu tư nâng cấp, nạo vét, đảm bảo phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh… Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cấp hạ tầng thủy lợi, đê bao, nạo vét kênh rạch và chủ động ứng phó thiên tai không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro, mà còn tạo nền tảng quan trọng để bảo vệ sản xuất nông nghiệp, ổn định sinh kế cho người dân.

Bài, ảnh: MỸ HOA