Hội nghị thượng đỉnh Nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã khai mạc ngày 15-6 tại Évian, thị trấn nghỉ dưỡng trên vùng núi Alps (thuộc khu vực Đông Nam nước Pháp), như một phép thử đầy cam go đối với nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa Mỹ và các nước thành viên sau cuộc chiến ở Trung Đông gây nhiều chia rẽ.

Một cuộc biểu tình phản đối G7 diễn ra ở Geneva, Thụy Sĩ, hôm 14-6. Ảnh: AP

Pháp từng tổ chức hội nghị thượng đỉnh G7 tại thị trấn suối nước nóng Évian vào tháng 6-2003, thời điểm mà Mỹ vừa thực hiện chiến dịch quân sự xâm chiếm Iraq bất chấp sự phản đối quyết liệt của Pháp và Đức. Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush nhận được những cái bắt tay lạnh nhạt của các nhà lãnh đạo khác, nhưng G7 đã nỗ lực duy trì hình ảnh các quốc gia cùng chí hướng muốn đoàn kết để đối phó với những hiểm họa của một thế giới hỗn loạn từ chủ nghĩa khủng bố quốc tế.

23 năm sau, các nhà lãnh đạo G7 lại tập trung tại cùng thị trấn trong bối cảnh cuộc chiến tranh khác của Mỹ ở Trung Đông tiếp tục gây chia rẽ nội bộ sâu sắc, bởi nó không chỉ tác động nghiêm trọng đến nguồn cung ứng năng lượng quan trọng của thế giới mà còn là cách Tổng thống Donald Trump đơn phương hành động, không tham vấn các đồng minh truyền thống trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) như Pháp, Anh, Đức, Ý, Canada. Ông Trump thậm chí chỉ trích các đồng minh vì không ủng hộ và hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến, đồng thời đưa ra kế hoạch rút bớt binh lính và khí tài ra khỏi châu Âu. Đó là chưa kể cuộc chiến Iran khiến Mỹ xao nhãng cam kết thúc đẩy đàm phán hòa bình Nga - Ukraine, vấn đề an ninh quan tâm hàng đầu của châu Âu.

Căng thẳng giữa Washington và các đồng minh diễn ra trước cả cuộc chiến của liên minh Mỹ - Israel chống Iran, liên quan đến vấn đề thuế quan toàn cầu, đe dọa dùng vũ lực kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch, muốn biến Canada thành tiểu bang của Mỹ. Phát biểu trước Diễn đàn Kinh tế Thế giới hồi tháng 1-2026, Thủ tướng Canada Mark Carney đã cố tình nhắm vào các hành động “cá lớn nuốt cá bé” của Mỹ khi cho rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ như từng được ca ngợi trong nhiều thập kỷ qua đang bước vào giai đoạn “đứt gãy”, nơi các cường quốc ngày càng sử dụng hội nhập kinh tế như công cụ gây sức ép.

Những chia rẽ trong G7 đặt ra thách thức lớn nhất cho lãnh đạo nước chủ nhà, Tổng thống Emmanuel Macron, là thuyết phục Tổng thống Trump không rút lui sớm, như ông từng làm tại các hội nghị thượng đỉnh G7 trước đây. Ông Trump từng rút ngắn thời gian tham dự 2 cuộc họp G7 do Canada đăng cai vào năm 2018 và 2025. Phong cách thất thường của ông Trump từ lâu cũng đã khiến những cuộc gặp thượng đỉnh của các tổ chức đa phương quốc tế khác trở nên khó lường.

Để đảm bảo cho mục tiêu trên, Tổng thống Macron đã mời ông Trump dự yến tiệc tại Versailles, cung điện xa hoa của các vị vua Pháp, vào ngày 17-6 ngay sau khi hội nghị kết thúc. Bữa yến tiệc này sẽ kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của Mỹ vốn được ghi nhận trong một hiệp ước được ký kết tại Versailles năm 1783.

Một tin tích cực cho thượng đỉnh G7 là Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình sơ bộ nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 3 tháng qua. Theo kế hoạch, thỏa thuận sẽ được ký kết tại Thụy Sĩ vào ngày 19-6 tới. Nếu diễn ra, đây sẽ là bước ngoặt lớn đối với tình hình Trung Đông, mở ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng trên nhiều mặt trận trong khu vực.

Thỏa thuận Mỹ - Iran cũng sẽ tác động đến tiến trình đàm phán hòa bình Nga - Ukraine. Tổng thống Trump hôm 14-6 đã có cuộc điện đàm với nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin và nhà lãnh đạo Ukraine Volodymyr Zelensky.

ĐỨC TRUNG