Sau cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu (EP) ghi nhận sự thất thế của phe trung dung, giới lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục tranh cãi xung quanh quy trình lựa chọn các vị trí lãnh đạo chủ chốt của khối.

Bất đồng lớn nhất hiện nay là câu hỏi ai sẽ thay thế ông Jean-Claude Juncker trở thành tân Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) - cơ quan  hành pháp cao nhất của EU.  Năm 2014, ông Juncker là người đầu tiên được bổ nhiệm vị trí này nhờ chiến thắng trên tư cách người đứng đầu liên danh trong cuộc bầu cử EP.

Các ứng viên cho ghế Chủ tịch EC tranh luận trực tiếp trên truyền hình. Ảnh: European Parliament

Trước đó, chức vụ trên do nguyên thủ và thủ tướng các nước thành viên trực tiếp lựa chọn. Thường các lãnh đạo sẽ chọn ứng viên không quá nghiêng theo chính đảng nào và người này cũng không mang quốc tịch những nước có ảnh hưởng nhất trong khối nhằm duy trì sự cân bằng. Nhưng quy trình bổ nhiệm bắt đầu thay đổi từ năm 2014; trong đó, lãnh đạo EC phải có cùng khuynh hướng chính trị của đảng về đầu trong cuộc bầu cử EP hoặc của liên minh chiếm đa số.

Theo quy định, Hội đồng châu Âu gồm lãnh đạo 28 quốc gia thành viên sẽ thống nhất chỉ định Chủ tịch EC và 751 nghị sĩ của EP sẽ xem xét phê chuẩn. Sau khi khối ủng hộ EU gồm đảng Nhân dân châu Âu (EPP) cùng Liên minh Xã hội và Dân chủ (S&D) phải “chia sẻ” ghế với phe cực hữu và chủ nghĩa dân tộc trong cuộc bầu cử tuần rồi, giới quan sát cho rằng việc đồng thuận chương trình nghị sự chung càng trở nên khó khăn hơn.

 Hiện “cuộc chiến” bổ nhiệm vẫn đang xoay quanh mâu thuẫn giữa Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Trong khi bà Merkel ủng hộ ứng viên trung hữu người Đức Manfred Weber (thủ lĩnh EPP) thì lãnh đạo Pháp đề cử nhóm trung tả gồm: Cao ủy EU về cạnh tranh Margrethe Vestager (người Đan Mạch), cựu Ngoại trưởng Pháp và là trưởng đoàn đàm phán của EU vấn đề Anh tách khỏi khối Michel Barnier. Người còn lại là Phó chủ tịch EC Frans Timmermans, người Hà Lan.

Phát biểu sau cuộc họp tại Brussels (Bỉ), Tổng thống Macron nhấn mạnh vấn đề cốt lõi trong tiến trình tìm kiếm ứng viên thay thế ông Juncker và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk là người được chọn phải có đủ kinh nghiệm, uy tín và năng lực cho công cuộc vực dậy châu Âu. Đồng thời đảm bảo sự cân bằng giới tính. Theo Chủ tịch Tusk, cân bằng giới tính nghĩa là có ít nhất hai phụ nữ được bổ nhiệm trong số 5 chức vụ lãnh đạo EC, Hội đồng châu Âu, EP, Ngân hàng Trung ương châu Âu và Đại diện cấp cao EU về chính sách an ninh và đối ngoại.

Một trong những ứng viên được nhiều người suy đoán cho vị trí hàng đầu ở Brussels chính là Thủ tướng Đức Angela Merkel, bất chấp bà nhiều lần khẳng định không đảm nhiệm bất kỳ chức vụ cấp cao nào tại EU sau khi hết nhiệm kỳ. Ngoài hai nam ứng viên Weber và Timmermans được nhắc nhiều hiện nay, ứng viên có thể thay đổi lịch sử trở thành nữ Chủ tịch EC đầu tiên là bà Margrethe nổi tiếng với việc liệt Apple, Amazon và Google vào danh sách đối thủ của EU. Những nữ ứng viên tiềm năng khác còn gồm Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế Christine Lagarde (người Pháp); Tổng giám đốc Ngân hàng Thế giới  người Bulgaria Kristalina Georgieva, đáp ứng tiêu chí cân bằng giới tính và định hướng giữa Tây và Đông Âu tại Brussels.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, Guardian)