(CT)- Sáng 6-12, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chủ trì hội nghị trực tuyến với các bộ, ngành, cùng lãnh đạo các tỉnh, thành các vùng kinh tế trọng điểm cả nước (VKTTĐ) để tổng kết 10 năm điều phối phát triển các VKTTĐ và đề xuất mô hình, đổi mới hoạt động của Ban Chỉ đạo giai đoạn tới.
Cả nước hiện có 4 VKTTĐ, gồm: VKTTĐ Bắc Bộ, miền Trung, phía Nam và ĐBSCL. 24 tỉnh, thành nằm trong các VKTTĐ cả nước chiếm đến 51% dân số, 70% GDP, gần 90% về thu ngân sách nhà nước, 90,9% kim ngạch xuất khẩu, 91% về số dự án thu hút đầu tư nước ngoài của cả nước
Trong 10 năm qua, tăng trưởng kinh tế của các địa phương các VKTTĐ khá ấn tượng, các địa phương trong từng VKTTĐ đã liên kết để giải quyết một số vấn đề như: giao thông, môi trường, giao thương
Tuy nhiên, theo nhận định của Bộ Kế hoạch và Đầu tư- cơ quan đầu mối Ban Chỉ đạo điều phối phát triển các VKTTĐ thì quy chế điều phối liên kết phát triển các VKTTĐ đã bộc lộ rất nhiều bất cập. Cụ thể như về nguyên tắc điều phối, cơ sở đề xuất các hoạt động liên kết trong quy chế chưa thực sự xuất phát từ chính doanh nghiệp và địa phương. Nguyên tắc này chưa làm rõ được các điều kiện về thể chế, pháp lý để đảm bảo hiệu lực thực hiện liên kết. Về phạm vi liên kết còn chung chung, nội dung liên kết chưa xác định rõ ràng và thiếu một cơ chế tự điều phối trong nội bộ từng VKTTĐ. Sự phối hợp giữa các tỉnh, thành trong các VKTTĐ còn mang tính hình thức. Bộ máy điều phối phát triển các VKTTĐ hiện nay chỉ mang tính chất cầu nối, không có tư cách pháp nhân để có thể giải quyết các vấn đề cấp thiết, bức xúc của vùng nên không có khả năng tổ chức, triển khai thực hiện các chiến lược, quy hoạch có liên quan cho sự phát triển của vùng
Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất duy trì cơ chế phối hợp, điều phối phát triển VKTTĐ (Quy chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương đối với các VKTTĐ giai đoạn 2014-2020) và thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương tổ chức điều phối phát triển các VKTTĐ (gọi tắt là Ban Chỉ đạo VKTTĐ), Hội đồng điều phối vùng. Giữ nguyên mô hình Tổ điều phối cấp tỉnh (do Sở Kế hoạch và Đầu tư làm cơ quan đầu mối). Ban Chỉ đạo VKTTĐ có thêm bộ phận giúp việc là Văn phòng Ban Chỉ đạo. Chủ tịch Hội đồng điều phối sẽ do chủ tịch các địa phương luân phiên nhau đảm nhiệm hằng năm. Nguyên tắc điều phối phát triển VKTTĐ dựa trên sự phát triển kinh tế của vùng xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường; lấy hình thành cụm liên kết ngành làm trọng tâm; tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi giữa các bên tham gia phát triển vùng KTTĐ...
Lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và các địa phương VKTTĐ cho rằng, Ban chỉ đạo điều phối phát triển các VKTTĐ chưa hoạt động hiệu quả do thiếu cơ chế ràng buộc và chịu trách nhiệm. Do đó, cần làm rõ các vấn đề về quy chế phối hợp giữa các địa phương trong VKTTĐ để giải quyết các vấn đề mang tính chất vùng như: ô nhiễm môi trường, xử lý chất thải rắn, cấp nước, giải phóng mặt bằng các công trình giáp ranh, liên vùng
Cái thiếu và yếu nhất của các VKTTĐ hiện nay là liên kết vùng, liên kết liên vùng. Chính tình trạng này dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư và không tìm được tiếng nói chung để có thể giải quyết có hiệu quả những bất cập, bức xúc của vùng. Thiếu liên kết nên việc phát triển thị trường, giao thương hàng hóa, chia sẻ kinh nghiệm hội nhập, hợp tác quốc tế còn rất nhiều hạn chế. Các địa phương cơ bản thống nhất với đề xuất mô hình điều phối mới của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Lãnh đạo TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Đồng Nai, Cà Mau
đề xuất thành lập trung tâm dữ liệu cấp vùng để có thể chia sẻ thông tin kinh tế- xã hội, chính sách ưu đãi đầu tư; cần cơ chế liên kết để phát triển thị trường, quy hoạch ngành nghề phát triển phù hợp với tiềm lực của địa phương. Chủ tịch Hội đồng điều phối vùng nhiệm kỳ cần kéo dài 2 năm và trao thêm quyền để có thể tổ chức hoạt động điều phối; cân nhắc thành lập Quỹ phát triển cho vùng. Về phía TP Cần Thơ, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Văn Tâm đề xuất Chủ tịch Hội đồng điều phối VKTTĐ vùng ĐBSCL có thể giao cho một đồng chí là Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ đảm nhiệm suốt nhiệm kỳ nhằm kết nối giữa các địa phương hiệu quả và có đề xuất cho vùng về Trung ương
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư ghi nhận, tổng hợp tất cả ý kiến đóng góp của các bộ, ngành và các địa phương để chỉnh sửa, hoàn chỉnh các văn bản. Phó Thủ tướng cho biết hiện có 42 Tổ điều phối các VKTTĐ từ Trung ương đến địa phương đã giải quyết một khối lượng lớn công việc, đặc biệt các quy hoạch phát triển VKTTĐ được duyệt đều có cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu. Công tác phối hợp đầu tư hạ tầng: giao thông, y tế, kinh tế
của các địa phương có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, công tác điều phối thời gian qua vẫn còn mang tính hình thức, chưa giải quyết được các vấn đề mang tính cấp thiết vùng (xử lý nước thải, cấp nước, xử lý chất thải rắn
). Trong khi chúng ta ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, Việt Nam đang thực hiện 8 FTA (Hiệp định Thương mại tự do) và đang đàm phán, chuẩn bị ký kết thêm một số FTA, nếu không liên kết thì chúng ta thiệt thòi, khó tăng sức cạnh tranh. Không có dự án nào mà một địa phương có thể làm được mà phải liên kết. Do đó, cần sớm hoàn thiện quy chế hoạt động cho ban điều phối vùng để thúc đẩy các VKTTĐ phát triển.
