Quý II-2024, doanh nghiệp (DN) ngành xây dựng dự báo lạc quan hơn về hoạt động sản xuất kinh doanh. Song, DN xây dựng mong muốn được cơ quan chức năng hỗ trợ nhiều hơn để tình hình sản xuất kinh doanh tiếp tục tốt lên.

Doanh nghiệp đã lạc quan hơn

Theo Tổng cục Thống kê, kết quả điều tra xu hướng sản xuất kinh doanh của DN ngành xây dựng quý II-2024 có 6.018 DN trả lời (chiếm 94% số DN được chọn mẫu điều tra) cho thấy, so với quý cuối năm 2023 thì số DN nhận định hoạt động sản xuất kinh doanh khó hơn trong quý đầu năm 2024. Cụ thể, trong quý I-2024 chỉ có 16,3% DN phản hồi kết quả điều tra cho biết hoạt động sản xuất kinh doanh thuận lợi hơn quý IV-2023; trong khi có tới 42,2% DN nhận định khó khăn hơn (quý IV-2023 chỉ 33,2% DN nhận định khó khăn hơn) và 41,5% DN cho biết giữ ổn định.

Nguồn: Số liệu từ khảo sát điều tra của Tổng cục Thống kê.

Dự báo quý II-2024 so với quý I, các DN xây dựng nhận định hoạt động sản xuất kinh doanh tốt lên với 32,2% DN dự báo thuận lợi hơn và 40,7% nhận định giữ ổn định. Tỷ lệ DN cho rằng khó khăn hơn đã giảm đáng kể, xuống còn 27,1%.

Kết quả điều tra cũng ghi nhận, chỉ số cân bằng xu hướng sản xuất kinh doanh DN ngành xây dựng quý I-2024 so với quý IV-2023 là âm (-25,9%), với 16,3% DN nhận định thuận lợi hơn và 42,2% DN cho biết khó khăn hơn. Tuy nhiên, dự báo quý II so với quý I-2024, chỉ số cân bằng chung của DN ngành xây dựng đạt mức tăng dương là 5,1% với 32,2% DN nhận định thuận lợi và 27,1% DN nhận định khó khăn hơn. Đây cùng là quý đầu tiên kể từ năm 2018 đến nay, chỉ số cân bằng chung lớn hơn 0 (DN nhận định tăng lớn hơn DN nhận định giảm).

Quý I-2024 so với quý IV-2023, chỉ số cân bằng hợp đồng xây dựng mới là -25,2% (15,1% DN nhận định tăng; 40,3% DN nhận định giảm). Sang quý II, chỉ số cân bằng hợp đồng xây dựng mới so với quý I-2024 khả quan hơn với 13,1% (32,9% DN dự báo tăng; 19,8% DN dự báo giảm). Theo ngành kinh tế, quý II-2024, các DN xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng dự báo chỉ số cân bằng về hợp đồng xây dựng mới so với quý I đạt cao nhất với 18,8%; DN xây dựng nhà các loại 14,3% và DN hoạt động xây dựng chuyên dụng 4,7%.

Nguồn: Số liệu từ khảo sát điều tra của Tổng cục Thống kê.

Có thể thấy rằng, những khó khăn về thị trường bất động sản, nợ đọng xây dựng cơ bản, chậm giải phóng mặt bằng các công trình hạ tầng, công trình hạ tầng giao thông… của năm 2023 đã tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN ngành xây dựng. Nhiều dự báo của các chuyên gia cho rằng, năm 2024 thị trường bất động sản sẽ bớt khó khăn hơn, với hàng loạt chính sách hỗ trợ, gỡ khó được triển khai. Song rất khó để thị trường bất động sản phục hồi trong thời gian ngắn, nên DN ngành xây dựng tiếp tục gặp khó trong một thời gian nữa. Chỉ khi bất động sản phục hồi, các hoạt động xây dựng liên quan đến bất động sản mới có thể tăng trở lại. Nhưng những tín hiệu tích cực trong quý đầu năm này đã thắp lên tia hy vọng mới cho DN xây dựng.

DN vẫn cần trợ lực

Theo kết quả điều tra quý I-2024, có 59,7% DN nhận định số lượng hợp đồng xây dựng mới tăng và không đổi so với quý IV-2023 (15,1% DN nhận định tăng; 44,6% DN nhận định không đổi); có 40,3% DN cho biết nh số lượng hợp đồng xây dựng mới giảm (quý IV-2023 con số này chỉ 26,7%). Tuy nhiên dự báo quý II-2024, DN lạc quan hơn, với nhận định hợp đồng xây dựng mới nhiều hơn quý I khi 80,2% DN nhận định tăng và không đổi (32,9% nhận định tăng; 47,3% cho rằng không thay đổi); số DN nhận định giảm cũng giảm đáng kế, chỉ có 19,8% DN nhận định số lượng hợp đồng xây dựng mới giảm.

Nguồn: Số liệu từ khảo sát điều tra của Tổng cục Thống kê.

Về chi phí sản xuất, đự báo quý II so với quý I-2024 có 46,9% DN cho biết tổng chi phí sản xuất trên một đơn vị sản phẩm tăng; 40,2% DN dự báo không đổi và 12,9% DN dự báo tổng chi phí sản xuất trên một đơn vị sản phẩm giảm. Trong đó, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp quý II-2024 so quý đầu năm nay, có 48,8% DN dự báo tăng và 39% DN cho rằng không đổi; chỉ có 12,2% DN dự báo giảm. Bên cạnh đó, chi phí nhân công trực tiếp cũng tăng đáng kể; quý II so với quý I-2024, có 42,5% DN dự báo tăng và 45,7% nhận định không đổi, chỉ có 11,8% DN dự báo giảm.

Nguồn: Số liệu từ khảo sát điều tra của Tổng cục Thống kê.

Ngoài chi phí sản xuất được dự báo tăng thì DN ngành xây dựng cũng tiếp tục gặp khó về vốn sản xuất kinh doanh. Kết quả khảo sát quý I-2024 cho thấy, có 76,4% DN vay vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, tỷ lệ này tương đương quý cuối năm 2023. Theo nguồn vay, có 76,3% DN vay ngân hàng; 12,4% DN vay người thân, bạn bè; 7,1% DN vay tổ chức tín dụng khác; 2,9% DN vay nhân viên ngân hàng, tổ chức tín dụng không qua thủ tục chính thức; 1,3% DN vay từ các nguồn khác.

Từ những khó khăn trong quý đầu năm nay, để hỗ trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN ngành xây dựng, DN đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và địa phương tiếp tục hỗ trợ DN các vấn đề liên quan. Cụ thể, 46,4% DN đề nghị được hỗ trợ về vốn cho sản xuất kinh doanh như được vay vốn ưu đãi, thủ tục vay vốn thuận lợi và nhanh chóng hơn, giảm lãi suất cho vay. Có 44,3% DN đề nghị được hỗ trợ về nguyên vật liệu như đảm bảo nguồn cung và bình ổn giá nguyên vật liệu; 38,3% DN đề nghị thông tin đấu thầu cần công khai, minh bạch; 32,9% DN đề nghị các cơ quan nhà nước tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính. Ngoài ra, 26,6% DN đề nghị được bàn giao mặt bằng đúng tiến độ để đảm bảo thời gian thi công đúng hợp đồng đã ký kết; 24,3% DN cho rằng phải có chế tài xử phạt các chủ đầu tư chậm thanh quyết toán nợ đọng xây dựng cơ bản để DN xây dựng quay vòng vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

SONG NGUYÊN