Theo thống kê của Cục Thuế TP Cần Thơ, đến ngày 31-3-2013 số doanh nghiệp (DN) đang hoạt động trên địa bàn thành phố là 5.520 DN (hạch toán độc lập mã số thuế 10 số); DN còn hoạt động không phát sinh doanh thu 978 DN; số DN âm thuế giá trị gia tăng (GTGT) trên 3 tháng trở lên là 2.253 DN, chưa đề nghị hoàn thuế với số thuế GTGT âm là 287 tỉ đồng; số DN lỗ trong năm 2011 là 2.326 DN với số lỗ 1.992 tỉ đồng (không thu được thuế thu nhập DN năm 2011 qua quyết toán thuế 2011, đồng thời tiếp tục chuyển lỗ đã ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thu ngân sách quý I. Ngày 18-4, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố Báo cáo thường niên DN năm 2012 đã nêu thực trạng DN teo tóp, phá sản tăng chóng mặt. Năm 2012 cả nước có trên 58.000 DN phá sản; tại TP Cần Thơ năm qua có 649 DN và 565 đơn vị trực thuộc đăng ký giải thể. Thời gian gần đây, số lượng DN tăng nhanh chóng, nhưng đa phần DN thành lập mới là DN nhỏ và siêu nhỏ, trong khi thị trường đầu ra của DN thiếu bền vững, năng lực cạnh tranh kém nên cũng làm DN chết nhanh chóng.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, dù có nhiều chương trình hỗ trợ cho DN vừa và nhỏ phát triển, nhưng chưa đi vào thực tế. DN nhỏ và siêu nhỏ rất khó có cơ hội tiếp cận vốn vay từ ngân hàng, do thiếu tài sản thế chấp, minh bạch tài chính kém. Với qui mô gia đình, sản xuất theo kiểu nông hộ thì DN nhỏ và siêu nhỏ sẽ nhanh chóng bị loại khỏi cuộc chơi toàn cầu hóa. Mới đây tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đề xuất cần áp dụng mức thuế thu nhập DN 22% ngay từ 1-7-2013 để DN dễ thở hơn, bởi DN làm không ra sản phẩm thì không có nguồn đóng thuế. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lý giải nếu áp dụng mức thuế này ngay trong năm nay thì sẽ khó cho ngân sách (trước đó, Chính phủ đề xuất áp dụng mức thuế suất chung thuế thu nhập DN từ 1-1-2014). DN đang cần liều thuốc mạnh để thoát khỏi căn bệnh trầm kha nhiều năm qua; giảm thuế dù là giải pháp hữu hiệu để giúp DN có vốn tái đầu tư sản xuất, nhưng về căn cơ lâu dài thì còn rất nhiều thứ.

Trong khó khăn, nhiều DN đã tự co cụm lại để bảo toàn thực lực và chờ cơ hội thị trường. DN khát vốn, ngân hàng đa phần cho vay vốn ngắn hạn. Tại TP Cần Thơ, thống kê của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP Cần Thơ, quý I/2013 tổng dư nợ cho vay trên địa bàn là 43.323 tỉ đồng; trong đó dư nợ ngắn hạn là 33.200 tỉ đồng, dư nợ trung- dài hạn chỉ 10.123 tỉ đồng. Bởi vốn huy động quý I của các tổ chức tín dụng trên địa bàn trong tổng số 33.082 tỉ đồng thì chỉ có 9.118 tỉ đồng vốn huy động trung và dài hạn. Điều này lý giải nguyên nhân vì sao ngân hàng chủ yếu cho vay ngắn hạn. Hệ lụy của nó là nhiều DN khát vốn trung và dài hạn đã sử dụng vốn vay ngắn hạn để đầu tư trung, dài hạn. Đến kỳ trả nợ, DN lại “chạy” để đáo hạn nợ ngân hàng và điều này khiến không ít DN rơi vào vòng xoáy nợ. Liều thuốc cho DN giờ không chỉ chính sách thuế mà còn song hành với bài toán đầu ra thị trường và quan trọng là ngân hàng phải thật sự chung sức cùng DN.

Gia Bảo