Tổng thống Donald Trump dọa sẽ rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran trước ngày 12-5 tới nếu Anh, Pháp và Đức không “sửa” những “sai sót khủng khiếp” của mình.

Tổng thống Rouhani sẽ đối mặt với nhiều thách thức nếu thỏa thuận hạt nhân Iran sụp đổ. Ảnh: Reuters

Theo kế hoạch hành động toàn diện chung được Iran, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga, Anh và Mỹ ký kết vào năm 2015 nói trên, Tehran đồng ý giới hạn chương trình hạt nhân của mình để được dỡ bỏ một số lệnh cấm vận. Tuy nhiên, việc rút khỏi thỏa thuận của Mỹ nhiều khả năng sẽ khiến nó bị hủy bỏ.

Giới phân tích và giới chức Iran tin rằng nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, các nhà lãnh đạo theo đường lối cứng rắn của Iran sẽ có kế hoạch kỷ luật Tổng thống Hassan Rouhani. Theo giới phân tích, việc rút khỏi thỏa thuận của Mỹ sẽ đặt ra giai đoạn hồi sinh của cuộc đấu tranh chính trị tại Iran. Động thái này của Washington sẽ có thể giúp cân bằng quyền lực của các nhà lãnh đạo theo đường lối cứng rắn của Iran vốn đang tìm cách hạn chế mối quan hệ giữa Tổng thống Rouhani với phương Tây.

 “Khi cuộc khủng hoảng chấm dứt, các nhà lãnh đạo theo đường lối cứng rắn sẽ cố gắng làm suy yếu và loại bỏ ngài tổng thống, trong khi sẽ nổ ra làn sóng chống lại các nhà lãnh đạo ôn hòa cũng như những nhà cải cách ủng hộ chính sách rụt rè của ông Rouhani với phương Tây” – một quan chức cấp cao giấu tên Iran nhận định.

Và nếu điều trên xảy ra, Iran có thể sẽ đáp trả bằng cách cản trở lợi ích của Washington và các đồng minh ở Trung Đông. Còn nhớ, khi tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) chiếm đóng phần lớn lãnh thổ Iraq vào năm 2014, Tehran đã nhanh chóng ủng hộ Baghdad. Iran từ đó đã cung cấp vũ khí và hỗ trợ huấn luyện cho các tay súng Hồi giáo dòng Shiite ở Iraq. Nếu thỏa thuận hạt nhân sụp đổ, Iran có thể khuyến khích lực lượng vốn luôn muốn Mỹ rời khỏi Iraq này đẩy mạnh các cuộc chiến bằng ngôn luận và thậm chí bằng vũ lực đối với các lực lượng Mỹ.

Từ năm 2012, Iran và các đồng minh bán quân sự như phong trào Hồi giáo Hezbollah ở Lebanon đã tham chiến tại Syria. Iran đã cung cấp vũ khí và huấn luyện hàng nghìn tay súng lực lượng này để hỗ trợ Chính phủ Syria. Sự hiện diện của Iran tại Syria đã khiến Iran lần đầu tiên rơi vào cuộc xung đột trực tiếp với Israel, một đồng minh của Mỹ tại Trung Đông. Chỉ trong vài tháng qua, nhiều cuộc đụng độ giữa hai bên đã nổ ra. Giới chức Israel tuyên bố sẽ không bao giờ để Tehran hay Hezbollah thiết lập sự hiện diện quân sự thường trực ở nước láng giềng Syria. Nếu thỏa thuận hạt nhân sụp đổ, Iran sẽ không có lý do gì ngăn các lực lượng đồng minh triển khai các cuộc tấn công nhằm vào Israel, đồng thời gây trở ngại đối với khoảng 2.000 binh sĩ Mỹ được triển khai đến khu vực phía Bắc và phía Đông Syria để hỗ trợ các tay súng người Kurd.

Thời gian qua, quân đội Israel đã nhiều lần tấn công Hezbollah tại Syria. Mặc dù cả Hezbollah và Israel cho biết họ không có ý định gây chiến với nhau, song căng thẳng giữa hai bên có thể sẽ khiến nổ ra một cuộc chiến khác ở Lebanon. Là một lực lượng chính trị lớn ở Lebanon, Hezbollah có thể củng cố vị thế của mình trong cuộc bầu cử tại Lebanon vào ngày 6-5 tới. Nếu thỏa thuận hạt nhân sụp đổ, Iran có thể sẽ gây sức ép lên Hezbollah để lực lượng này cô lập các đối thủ, một động thái mà giới chuyên gia cho rằng có thể khiến Lebanon ngày càng trở nên bất ổn.

Dù chưa bao giờ thừa nhận có liên quan trực tiếp đến tình hình ở Yemen, nhưng giới chức Mỹ và Saudi Arabia khẳng định Iran đã cung cấp tên lửa cũng như nhiều khí tài quân sự khác cho các tay súng phiến quân Houthi. Lâu nay, Iran và Saudi Arabia là những đối thủ lớn trong khu vực. Giới ủng hộ thỏa thuận hạt nhân Iran cho rằng thỏa thuận này đã ngăn không cho cuộc xung đột giữa hai nước bùng phát thành một cuộc chiến thực sự. Song, nếu thỏa thuận sụp đổ, Iran có thể sẽ tăng cường hỗ trợ cho Houthi, “kích ngòi” phản ứng quân sự từ Saudi Arabia và các đồng minh vùng Vịnh, chẳng hạn như Các tiểu Vương quốc A-rập Thống nhất (UAE).

TRÍ VĂN