Với những hiệu ứng tích cực, chương trình bình ổn thị trường đã góp phần điều tiết cung cầu, hạn chế các hành vi găm hàng, tăng giá tùy tiện, góp phần giảm áp lực tăng giá trong các dịp cao điểm. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn còn những khó khăn. Làm gì để chương trình bình ổn giá phát huy hiệu quả tối đa đã được đưa ra bàn thảo tại cuộc họp triển khai công tác bình ổn giá năm 2013 và Tết Nguyên đán 2014.

"Kim chỉ nam" cho thị trường

Vào những đợt mua sắm cao điểm, hàng bình ổn giá đã tạo “kim chỉ nam” điều tiết mặt bằng giá trên thị trường. Trong ảnh: quầy hàng bình ổn giá kinh doanh gia súc, gia cầm của C.T.C tại Siêu thị Co.opmart Cần Thơ.

Tiếp tục thực hiện Nghị quyết 11/NĐ-CP ngày 24-2-2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội năm 2012 và những tháng đầu năm 2013, TP Cần Thơ cho vay hỗ trợ lãi suất 40 tỉ đồng (giảm 10 tỉ đồng so với năm 2011) cho 8 doanh nghiệp thực hiện bình ổn giá trên địa bàn tiến hành tại 57 điểm bán lẻ bình ổn giá cố định (tăng 16 điểm so với năm 2011). Các mặt hàng bình ổn giá tập trung chủ yếu là gạo thông dụng, gạo thơm, đường, bột ngọt, dầu ăn, thịt gia súc, gia cầm, trứng gia cầm, cá các loại, thực phẩm chế biến, đồng phục học sinh, dụng cụ học sinh cơ bản… với cam kết giá bán thấp hơn giá thị trường từ 5% trở lên. Ông La Minh Hồng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thương nghiệp tổng hợp Cần Thơ, cho rằng: "Được cho vay hỗ trợ lãi suất đây coi như một lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp. Từ nguồn vốn này, các doanh nghiệp chủ động được nguồn hàng nhằm điều tiết ra thị trường với giá ổn định ngay cả vào cao điểm mua sắm ở những dịp lễ, Tết. Nhờ đó, doanh nghiệp cũng tạo được lòng tin của người tiêu dùng".

Trong quá trình thực hiện vẫn còn những hạn chế, như: tình trạng giá bán hàng bình ổn cao hơn giá thị trường; các doanh nghiệp phải chịu lỗ hoặc khó cạnh tranh với thị trường bên ngoài. Ông Trần Thanh Vân, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Gentraco (Gentraco), cho biết: "Nằm trong danh sách các đơn vị thực hiện chương trình bình ổn giá, trong những năm qua Gentraco luôn đảm bảo sẵn sàng cung ứng tốt nguồn hàng chủ lực là gạo (thông dụng) ra thị trường với giá thấp hơn giá thị trường 5% và cam kết cung ứng đầy đủ gạo nếu thị trường xảy ra khan hàng đột biến. Với mặt hàng tiêu dùng chúng tôi cũng thực hiện đúng cam kết giữ giá hàng bình ổn thấp hơn 5% so với giá thị trường. Tuy nhiên, đôi khi mặt hàng bình ổn giá của công ty phải chịu sức ép của thị trường, đó là các điểm bán hàng không hóa đơn (tức không phải chịu thuế VAT) nên có bán giá thấp hơn hàng bình ổn giá của công ty, khiến doanh nghiệp phải chịu lỗ hạ giá thành theo nhằm thực hiện đúng cam kết. Vì vậy, các cơ quan chức năng nên xem xét vấn đề này để doanh nghiệp tham gia chương trình bình ổn giá thực hiện tốt hơn". Ông Trần Quốc Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học TP Cần Thơ, cho rằng: "Là đơn vị đầu mối cung ứng lớn trên địa bàn thành phố mặt hàng sách giáo khoa và thiết bị giáo dục nên việc giảm giá của công ty có tác động rất lớn. Là mặt hàng đặc thù, việc mua sắm cao điểm của các loại sách và thiết bị giáo dục từ khoảng tháng 6 đến tháng 9. Vì vậy, việc giải ngân nguồn vốn vay ưu đãi lãi suất nếu sớm hơn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp rất nhiều trong việc dự trữ và huy động nguồn hàng".

Công tác bình ổn giá trong năm 2012 đem lại nhiều kết quả tích cực, hỗ trợ điều tiết tốt thị trường vào những mùa mua sắm cao điểm, gần như không để xảy ra tình trạng khan hàng, tăng giá. Các doanh nghiệp đã tích cực chủ động nguồn hàng dự trữ thường xuyên, đảm bảo chất lượng để phục vụ nhân dân mua sắm, thực hiện giá bán bình ổn thấp hơn giá thị trường 5% trở lên, đảm bảo lượng hàng hóa đáp ứng nhu cầu mua sắm của nhân dân, đặc biệt vào thời điểm Tết Nguyên đán, lượng hàng hóa tham gia dồi dào, kết hợp với lượng hàng kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn không xảy ra hiện tượng thiếu hàng, giá cả tăng đột biến. Các hệ thống siêu thị còn tăng cường nhiều chương trình khuyến mãi, tăng thời gian phục vụ vào những cao điểm mua sắm dịp lễ, Tết. Thực hiện công tác giữ giá bình ổn thị trường, các doanh nghiệp mở rộng mạng lưới bán lẻ, tổ chức bán hàng lưu động về nông thôn, các khu công nghiệp; phối hợp tổ chức các phiên chợ hàng Việt về nông thôn, khu chế xuất giúp nhân dân tiếp cận được với hàng hóa bình ổn, có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng đảm bảo, giá hợp lý.

Ông Phạm Việt Bắc, Phó Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, nhận định: Mặc dù trong công tác thực hiện vẫn còn những hạn chế như: một số mặt hàng tăng giá so với trước Tết với mức tăng từ 10-15%, việc tổ chức mạng lưới bán lẻ của các doanh nghiệp còn mỏng, tập trung chủ yếu ở các quận nội thành, chủng loại hàng hóa tham gia chưa phong phú, qui mô còn nhỏ, chưa kết hợp tốt bán hàng bình ổn với các loại hàng hóa khác. Việc triển khai hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp tham gia chương trình bình ổn giá cả thị trường chậm nên việc triển khai thực hiện còn gặp khó khăn trong huy động nguồn hàng… Nhưng phải thấy rằng, công tác bình ổn giá đang phát huy hiệu quả tích cực, mặc dù với vốn vay hỗ trợ lãi suất giảm (giảm 10 tỉ đồng) nhưng các đơn vị doanh nghiệp đã nỗ lực mở rộng điểm bán hàng bình ổn (tăng 16 điểm) so với năm ngoái nhằm đưa hàng hóa bình ổn đến tận tay người dân. Giá cả hàng hóa nhìn chung ổn định, không xảy ra đột biến lớn vào những cao điểm mua sắm, tạo tâm lý yên tâm cho người tiêu dùng, góp phần thực hiện tốt cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam.

Sâu, sát vào nhu cầu thực tế

Định hướng của Sở Công thương, trong năm 2013 và dịp Tết Nguyên đán năm 2014, dự kiến Chương trình bình ổn giá sẽ chính thức khởi động từ ngày 1-7-2013 đến 30-4-2014. Chương trình năm nay vẫn chủ trương đi sâu, sát vào thực tế nhu cầu của thị trường, gắn với cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam". Các sản phẩm đăng ký tham gia chương trình bình ổn tiếp tục duy trì có giá bán thấp hơn giá thị trường tối thiểu 5%. Tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi, cùng với phương thức bán hàng truyền thống cần phát huy các phương thức bán hàng hiện đại như: thương mại điện tử, bán hàng qua điện thoại,… đặc biệt quan tâm phát triển các điểm bán hàng bình ổn tại các quận huyện ngoại thành, các khu chợ truyền thống... nhằm làm tốt công tác dẫn dắt thị trường. Dự kiến năm 2013 sẽ bổ sung thêm doanh nghiệp tham gia bình ổn, đồng thời tăng thêm điểm bán lẻ. Theo kế hoạch, các mặt hàng tham gia bình ổn gồm: lương thực (gạo tẻ thường, gạo thơm sản xuất trong nước), thực phẩm (thịt heo, thịt gia cầm, trứng gia cầm, cá, dầu ăn, đường, bột ngọt, các loại thực phẩm chế biến), dụng cụ học tập cơ bản của học sinh (tập, viết, túi xách)… Ông Phạm Việt Bắc, Phó Giám đốc Sở Công thương, cho rằng: "Hiện nay công tác thực hiện bình ổn giá trên địa bàn chủ yếu mang tính chất đối chứng, chưa thật sự dẫn dắt được thị trường. Công tác bình ổn giá thực hiện được tốt là phải đi từ gốc, tức là phải đầu tư hỗ trợ vốn từ nguồn nguyên liệu để sản xuất ra những mặt hàng có giá thành tốt".

Tại cuộc họp triển khai công tác bình ổn giá năm 2013 và những tháng đầu năm 2014, đồng chí Võ Thành Thống, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, nhấn mạnh: "Các đơn vị cần phải bàn kỹ và chọn lọc các doanh nghiệp tham gia bình ổn thị trường, đặc biệt ưu tiên cho những đơn vị đã thực hiện tốt công tác này trong những năm qua, để công tác bình ổn mang lại hiệu quả cao. Nên ưu tiên các mặt hàng tham gia bình ổn thật sự thiết yếu, tránh thực hiện tràn lan, gây lãng phí mà kém hiệu quả. Trong hoàn cảnh khó khăn, nguồn vốn vay hỗ trợ lãi suất hạn chế, vì vậy sự góp sức từ phía Ngân hàng Nhà nước trong việc làm trung gian giữa doanh nghiệp và các ngân hàng thương mại trên tinh thần hỗ trợ lãi suất, thế chấp hợp lý và thời gian sử dụng vốn vay là rất cần thiết để các doanh nghiệp tham gia bình ổn giá thực hiện điều tiết thị trường tốt hơn.

Bài, ảnh: Khánh Nam