Tổng thống Mỹ Donald Trump quở trách các đồng minh châu Âu, đặc biệt là Tây Ban Nha và Anh, vì không sẵn sàng tham chiến khi ông kêu gọi thành lập một liên minh mạnh mẽ hơn chống lại Iran.

Tổng thống Trump (phải) tiếp đón Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Nhà Trắng ngày 3-3. Ảnh: AP

Nỗi lo của châu Âu

“Tây Ban Nha rất thiếu hợp tác và Anh cũng vậy. Trường hợp thứ hai mới thực sự gây sốc, nhưng đây không còn là thời đại của cựu Thủ tướng Anh Winston Churchill”, ông Trump phàn nàn khi tiếp đón Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Nhà Trắng ngày 3-3.

Thủ tướng Anh Keir Starmer trước đó đã phản bác những chỉ trích của ông Trump về cách tiếp cận của đồng minh châu Âu đối với Iran.

Nhà lãnh đạo Anh ban đầu ngăn không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ để tiến hành các cuộc tấn công Iran. Sau đó, ông “bật đèn xanh” cho Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh và trên đảo Diego Garcia ở Ấn Độ Dương để thực hiện cuộc không kích mang tính phòng thủ nhằm vào các kho tên lửa và bệ phóng của Tehran. Thậm chí sau khi căn cứ Akrotiri của Anh tại Síp bị 1 máy bay không người lái do Iran chế tạo tập kích hồi cuối tuần, ông Starmer vẫn tuyên bố Luân Đôn sẽ không tham chiến.

Tây Ban Nha đi xa hơn khi cấm Mỹ sử dụng các căn cứ trong khu vực để chống lại quốc gia Trung Đông này, khiến ông Trump hôm 3-3 dọa cắt đứt toàn bộ hoạt động thương mại với Madrid.

Sự tức giận hiện nay của ông Trump diễn ra trong bối cảnh giới chức châu Âu lo ngại cuộc chiến ở Iran sẽ làm phân tán sự chú ý khỏi nỗ lực hỗ trợ Ukraine. Lo ngại không chỉ mang tính chính trị. Năng lực phòng thủ của Ukraine phụ thuộc nhiều vào các tên lửa đánh chặn, tên lửa hành trình và các loại đạn dược chính xác do Mỹ sản xuất, trong khi Lầu Năm Góc đang sử dụng số lượng đáng kể các loại vũ khí này ở những nơi khác.

Nếu trọng tâm chiến lược của Mỹ dịch chuyển, châu Âu sẽ phải gánh vác nhiều hơn cho quốc phòng Ukraine.

Phe Cộng hòa quan ngại

Trong khi đó tại Mỹ, phần lớn các nghị sĩ đảng Cộng hòa ủng hộ quyết định phát động chiến dịch quân sự chống Iran của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, nhiều người trong số họ âm thầm bày tỏ lo ngại về những rủi ro đối với binh sĩ Mỹ, sự ổn định toàn cầu cũng như tương lai chính trị của bản thân nếu chiến dịch kéo dài vô thời hạn.

Nỗi bất an này bắt nguồn từ phát biểu hồi đầu tuần của ông Trump rằng chiến dịch ném bom Iran có thể kéo dài “4-5 tuần” hoặc lâu hơn. 

“Trình tự theo Hiến pháp là phải tham vấn công chúng trước khi phát động chiến tranh, trừ phi có một cuộc tấn công sắp xảy ra. “Sắp xảy ra” nghĩa là thực sự sắp xảy ra, chứ không phải điều gì đó kéo dài suốt 47 năm,” Hạ nghị sĩ Cộng hòa Warren Davidson bình luận, ám chỉ quan hệ Mỹ - Iran sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Một nhóm nghị sĩ Cộng hòa khác tại Hạ viện cho biết sẽ ủng hộ ông Trump và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson trong tuần này để phản đối nỗ lực chủ yếu từ phía đảng Dân chủ nhằm buộc phải tổ chức cuộc bỏ phiếu về các biện pháp giới hạn quyền lực chiến tranh của tổng thống. Nhưng nhóm này nhấn mạnh họ không bảo đảm sự ủng hộ lâu dài.

Về phần mình, đa số người Mỹ không tán thành chiến dịch không kích của Mỹ tại Iran. Khảo sát của hãng Reuters/Ipsos cho thấy 43% người Mỹ phản đối các cuộc oanh tạc tại Iran, so với chỉ 27% ý kiến ủng hộ. Trong khi đó, tỷ lệ tương ứng theo thăm dò của đài CNN là khoảng 59% và 41%.

HẠNH NGUYÊN (Theo Politico, Time)