Các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã đầu tư hoặc cam kết đầu tư hàng ngàn tỉ USD trên khắp thế giới, từ Mỹ đến châu Phi. Tuy nhiên, cuộc chiến ở Iran có thể chuyển hướng dòng tiền này trở về gần khu vực hơn.

Các SWF của Saudi Arabia, UAE, Qatar và Kuwait nằm trong số những quỹ lớn nhất thế giới. Ảnh: Reuters

Các Quỹ đầu tư quốc gia (SWF) của Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait và những quốc gia vùng Vịnh khác đang quản lý khoảng 5.000 tỉ USD.

Trong vài năm qua, các quốc gia vùng Vịnh đã đầu tư tại rất nhiều nơi. Ví dụ, gần đây nhất là việc các SWF hỗ trợ một đề xuất của công ty giải trí Mỹ Paramount nhằm thâu tóm đối thủ Warner Brothers. Trong thập kỷ qua, các quốc gia vùng Vịnh đã rót khoảng 100 tỉ USD vào châu Phi thông qua các dự án tăng cường an ninh lương thực, tiếp cận các khoáng sản quan trọng cũng như dự án chuyển đổi năng lượng.

Nhóm “đại gia” này cũng đã chi hàng tỉ USD vào nỗ lực “ngoại giao giải cứu” tại chính khu vực của mình. Khái niệm này được định nghĩa là việc cung cấp các gói hỗ trợ tài chính quy mô lớn để cứu giúp các quốc gia đang gặp khủng hoảng tài chính hoặc kinh tế. Những hoạt động đó bao gồm giúp ổn định nền kinh tế Ai Cập, tài trợ cho công cuộc tái thiết và viện trợ tại Syria, Lebanon và Dải Gaza.
Tuy nhiên, các chính sách đầu tư trên có thể sớm thay đổi do cuộc chiến đang leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran. Xung đột đã khiến hầu hết các quốc gia vùng Vịnh cắt giảm sản lượng và vận chuyển dầu khí, mà doanh thu từ đây chiếm phần lớn thu nhập quốc gia của họ.

Iran cáo buộc các nước vùng Vịnh có vai trò trong chiến sự, nên đã nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và sân bay cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ tại những quốc gia này. Tehran còn phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch.

Công ty tư vấn tài chính Oxford Economics (Anh) cho rằng tổng thu nhập quốc gia của các nước vùng Vịnh trong năm nay chỉ tăng 2,6%, thấp hơn 1,8% so với dự báo ban đầu.

Chiến sự cũng đã trì hoãn đáng kể các kế hoạch đa dạng hóa nền kinh tế và giảm phụ thuộc vào dầu mỏ của các nước vùng Vịnh. Lửa đạn đã ảnh hưởng đến du lịch, bất động sản và lĩnh vực kỹ thuật số trong khu vực, đồng thời dẫn đến sự sụt giảm của các thị trường chứng khoán sở tại. Việc đóng cửa không phận, đặc biệt trong tháng lễ Ramadan, có thể khiến khu vực thất thu 56 tỉ USD chi tiêu từ du khách.

Tờ Financial Times dẫn một nguồn tin giấu tên cho biết 3 trong số 4 nền kinh tế lớn nhất trong Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh đang xem xét lại các khoản đầu tư dự kiến vào Mỹ do áp lực tài chính từ cuộc chiến. Năm ngoái, sau chuyến thăm Trung Đông của Tổng thống Donald Trump, UAE đã cam kết đầu tư 1.400 tỉ USD vào Mỹ, Qatar đầu tư 1.200 tỉ USD và Saudi Arabia nhất trí các thỏa thuận trị giá 600 tỉ USD.

Bù đắp cho những tổn thất

Giới quan sát cho rằng những quốc gia vùng Vịnh bị vạ lây bởi chiến sự nhiều khả năng cũng sẽ có những ưu tiên chi tiêu khác sau khi giao tranh kết thúc. Những ưu tiên này có thể là tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng chống chịu, như dự trữ lương thực chiến lược hoặc các tuyến xuất khẩu thay thế và tăng chi tiêu chính phủ cho tái thiết, quốc phòng và an ninh.

“Chắc chắn sẽ có tác động. Do những khó khăn kinh tế mà chúng tôi sẽ phải đối mặt vì chiến tranh cũng như việc suy giảm niềm tin vào sự ổn định của vùng Vịnh, chúng tôi sẽ khá bận rộn, bao gồm tái thiết, tăng cường năng lực quốc phòng và xử lý cuộc khủng hoảng khu vực trước mắt”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari xác nhận.

HẠNH NGUYÊN (Theo DW, Reuters)