Hình ảnh hoạt động cấp bách của các nhà lãnh đạo châu Âu trong ngày 21-7 nhằm giải cứu khu vực này khỏi “bóng ma” nợ công. Ảnh: AFP

17 nước sử dụng đồng euro (Eurozone) đã nhất trí mở rộng các nguồn lực hiện có để giúp các nền kinh tế gặp khó khăn ở khu vực nhằm đẩy lùi khủng hoảng nợ vốn đang đe dọa lan rộng từ Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha tới các nền kinh tế lớn hơn nhiều như Ý và Tây Ban Nha. Giải pháp của họ là chuyển quỹ giải cứu Eurozone lập ra 15 tháng trước thành “công cụ” tham vọng hơn với cơ chế như quỹ tiền tệ châu Âu (EMF), tương tự Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Tại cuộc gặp thượng đỉnh khẩn cấp ở Brussels (Bỉ) ngày 21-7, các nhà lãnh đạo Eurozone nhất trí cấp thêm 109 tỉ euro vốn vay (xấp xỉ gói cứu trợ 110 tỉ euro năm ngoái) giúp Hy Lạp trả nợ công sắp đến hạn. Tuy nhiên, để giúp Athens dễ hoàn lại, lãi suất vay được hạ thấp còn 3,5% và khoản vay sắp đến hạn sau 7 năm rưỡi hiện sẽ được kéo dài sau 15 năm, thậm chí lên tới 40 năm trong một số trường hợp.

Có lẽ vấn đề được quan tâm nhất trong gói giải cứu mới là sự tham gia của các chủ nợ tư nhân như các ngân hàng và các quỹ chung. Dự kiến, thành phần này sẽ đóng góp gần 37 tỉ euro bằng cách giãn nợ cho Hy Lạp trên nguyên tắc tự nguyện và chấp nhận lãi suất thấp hơn. Tuy nhiên, ngay cả khi chủ nợ tư nhân thực hiện các biện pháp tình nguyện như vậy, các hãng xếp hạng tín dụng vẫn có thể xem đây là sự thua lỗ của các nhà đầu tư. Vì vậy, họ có thể tuyên bố Athens ít nhất tạm thời sẽ bị vỡ nợ cục bộ như đã cảnh báo. Điều đó có nghĩa Hy Lạp là nước phát triển đầu tiên ở châu Âu không thể trả được nợ trong 60 năm qua, một tình huống mà những tác động vẫn chưa lường hết được.

Mọi sự chú ý hiện nay tập trung vào phản ứng của các thị trường xung quanh gói giải cứu mới cho Hy Lạp. Mấy ngày qua, lo ngại về sự ì ạch của Eurozone trong vấn đề Hy Lạp đã khiến các nhà đầu tư mất niềm tin về việc nắm giữ trái phiếu của Ý và Tây Ban Nha, đẩy chi phí vay nợ của các nước này lên mức gần như không thể chịu đựng được. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã giục châu Âu nhanh chóng hành động để ngăn chặn sự lây lan hoặc nguy cơ sụp đổ Eurozone và đồng tiền chung euro.

Để giúp chính phủ ở các nước mắc nợ như Ý và Tây Ban Nha, các nhà lãnh đạo Eurozone đồng ý tạo sức mạnh mới cho quỹ giải cứu trị giá 440 tỉ euro của họ, cho phép quỹ này được quyền ưu tiên ban hành hạn mức tín dụng tạm thời. Quỹ được coi như “IMF của châu Âu” có quyền “chống đỡ” các ngân hàng suy yếu khi cần thiết, vốn có thể thiết thực cho các định chế tài chính Hy Lạp nếu các hãng xếp hạng tín dụng tuyên bố Athens vỡ nợ cục bộ. Thủ tướng Hy Lạp George Papandreou cho rằng gói giải cứu mới sẽ giúp giảm gánh nặng nợ cho Athens và sáng kiến mới về Quỹ Tiền tệ châu Âu (EMF) là quan trọng cho cả khu vực.

N. KIỆT (Theo LA Times, Guardian)