Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG

Nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu nhiều đối tượng thủy sản nuôi chủ lực tại vùng ÐBSCL như cá tra, tôm... đã và đang gặp nhiều khó khăn do đầu ra xuất khẩu chậm. Ðặc biệt, nhiều người nuôi đang gặp rất nhiều khó khăn do chi phí chăn nuôi tăng, giá bán sản phẩm lại thấp hơn giá thành sản xuất. Ðể ổn định sản xuất và đảm bảo nguồn nguyên liệu phục vụ xuất khẩu trong thời gian tới, người nuôi cá tra, tôm rất cần ngành chức năng hỗ trợ tháo gỡ kịp thời khó khăn...

Việc đẩy mạnh các hoạt động chế biến và tiêu thụ sản phẩm cá tra tại thị trường nội địa cũng là một trong những giải pháp rất cần thiết nhằm tăng cường tiêu thụ cá tra. Trong ảnh: Khách hàng mua các sản phẩm khô và mắm cá tra tại Cơ sở sản xuất khô mắm cá tra Út Anh ở quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ.

So với cách nay khoảng 1 tháng, giá cá tra nguyên liệu xuất khẩu tại vùng ÐBSCL đã giảm thêm từ 1.000-1.500 đồng/kg, nhưng vẫn đang ở mức thấp trong nhiều tháng qua. Nếu so với hồi đầu năm, giá cá tra đã giảm tổng cộng khoảng 3.000-4.000 đồng/kg. Gần đây, giá cá tra nguyên liệu xuất khẩu (cá tra thịt trắng) tại nhiều địa phương được người dân bán cho doanh nghiệp chế biến xuất khẩu chỉ còn ở mức trên dưới 26.000 đồng/kg. Xuất bán cá tra với mức giá này, người nuôi có thể bị lỗ từ 1.000-3.000 đồng/kg/cá thương phẩm, do giá thành nuôi cá tra ở mức từ 27.000-29.000 đồng/kg trở lên. Theo nhiều nông dân nuôi cá tra, dù giá cá tra đang giảm mạnh nhưng giá thức ăn phục vụ nuôi cá vẫn ở mức rất cao so với các năm trước. Hiện người nuôi cá tra phải mua thức ăn với giá từ 13.700-14.000 đồng/kg đối với thức ăn khoảng 26 độ đạm dành cho cá thịt, còn các loại thức ăn có độ đạm cao dành cho cá giống đang ở mức 20.000-31.000 đồng/kg. Nhiều người nuôi cá tra đang cố gắng "neo cá" để chờ giá tăng, đồng thời giảm mật độ nuôi, giảm cho cá ăn và giảm diện tích nuôi.

Những tháng gần đây, người nuôi tôm cũng gặp khó do giá tôm liên tục có chiều hướng giảm, trong khi giá nhiều loại thức ăn chăn nuôi vẫn ổn định ở mức cao hoặc chỉ giảm nhẹ khoảng 100-200 đồng/kg. Hiện nhiều loại thức ăn nuôi tôm ở mức từ 30.000-34.000 đồng/kg, cao hơn khoảng 3.000-5.000 đồng/kg so với năm trước. Trong khi đó, gần đây giá tôm thẻ chân trắng loại 80-100 con/kg được nông dân bán ra chỉ có giá 78.000-83.000 đồng/kg, tôm 40-50 con/kg có giá 95.000-110.000 đồng/kg, tôm 20 con/kg cũng vào khoảng 150.000 đồng/kg... Mức giá này đang thấp hơn so với những tháng đầu năm 2023 từ 10.000-50.000 đồng/kg, tùy loại. Nuôi tôm cũng dễ gặp rủi ro do thời tiết, dịch bệnh, tôm chậm lớn và có tỷ lệ hao hụt cao nên nhiều người nuôi tôm đang bị thua lỗ.

Giá cá tra và tôm nguyên liệu giảm được cho là do những tháng qua đầu ra xuất khẩu chậm và giá giảm, lượng hàng tồn kho nhiều nên các đơn vị, doanh nghiệp chế biến xuất khẩu đã giảm giá thu mua. Nhiều ý kiến của nông dân và doanh nghiệp cho rằng, trong những tháng cuối năm 2023 và đầu năm 2024, giá tôm, cá tra và các sản phẩm thủy sản nói chung được dự báo khởi sắc trở lại nhờ nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu tăng, nhất là trong dịp lễ, Tết. Tuy nhiên, các sản phẩm thủy sản xuất khẩu của nước ta vẫn tiếp tục chịu sự cạnh tranh với sản phẩm của nhiều nước trên thế giới. Ðể nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, tăng khả năng tiêu thụ và giúp người nuôi thủy sản hạn chế được nguy cơ bị thua lỗ nặng, ngành chức năng cần kịp thời giúp người dân, doanh nghiệp giảm giá thành sản xuất gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm. Tiếp tục tăng cường xúc tiến thương mại, tháo gỡ các rào cản trong xuất khẩu để mở rộng kênh tiêu thụ, đa dạng thị trường xuất khẩu và khai thác tốt thị trường nội địa.

Anh Tạ Văn Huy, nông dân nuôi cá tra ở huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, cho biết: "Ðang nỗ lực tìm mọi cách kéo giảm giá thành nuôi cá. Tuy nhiên, việc này không dễ bởi giá thức ăn chăn nuôi và nhiều chi phí đầu vào tăng cao so với các năm trước. Bên cạnh đó, chất lượng con giống cá tra bán trên thị trường cũng chưa được đảm bảo thật tốt, dẫn đến tỷ lệ nuôi hao hụt nhiều làm tăng chi phí. Người nuôi cá tra rất mong ngành chức năng có giải pháp nhằm sớm kéo giảm giá thức ăn chăn nuôi và các chi phí sản xuất đầu vào, cũng như đảm bảo nguồn giống chất lượng. Ðồng thời, hỗ trợ nông dân trong kết nối cung cầu, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm với mức giá đảm bảo cho người nuôi cá tra có lời".

Tại diễn đàn trực tuyến kết nối sản xuất, chế biến và xuất khẩu tôm nước lợ Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) vừa tổ chức, ông Lê Văn Quang, Chủ tịch Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, kiến nghị ngành chức năng cần quan tâm tăng cường đàm phán, làm việc với các nước để tháo gỡ các rào cản nhằm tăng xuất khẩu. Theo ông Quang, hiện doanh nghiệp nước ta đã kiểm kháng sinh rất kỹ, lấy mẫu tận ao, đảm bảo sản phẩm an toàn khi xuất khẩu. Tuy nhiên, tôm khi đưa đi xuất khẩu vào một số nước như Nhật Bản còn bị kiểm tra hầu như 100% các lô hàng, trong khi Thái Lan và Ấn Ðộ lại chỉ bị kiểm kháng sinh với tỷ lệ từ 20-30%.

Kim ngạch xuất khẩu tôm của nước ta trong năm qua đạt 4,3 tỉ USD, tăng 11,2% so với năm trước. Năm 2023, diện tích nuôi tôm của nước ta dự kiến đạt 750.000ha, với sản lượng tiếp tục duy trì ở mức trên 1,08 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt trên 4,3 tỉ USD. Theo ông Trương Ðình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), qua 6 tháng năm 2023, xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 1,5 tỉ USD, giảm 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân do nhu cầu thị trường, giá tôm nguyên liệu và giá xuất khẩu đều đi xuống, lạm phát tăng, cạnh tranh mạnh với các nguồn cung đối thủ khiến xuất khẩu tôm của nước ta gặp nhiều khó khăn trong nửa đầu năm nay. Dù vậy, doanh nghiệp và bà con nuôi tôm vẫn kỳ vọng vào những tín hiệu tích cực hơn cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu tôm trong nửa cuối năm nay.

Ðể đảm bảo nguyên liệu thủy sản cho chế biến và xuất khẩu, Cục Thủy sản thuộc Bộ NN&PTNT đề nghị các địa phương cần tập trung thực hiện các giải pháp nhằm duy trì sản xuất, ổn định tâm lý người nuôi, khuyến cáo người nuôi không thu hoạch ồ ạt. Hướng dẫn áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp điều kiện, bối cảnh hiện tại nhằm đảm bảo hiệu quả sản xuất như nuôi mật độ giảm, cỡ thu hoạch lớn... Quan tâm giảm các chi phí trung gian, thức ăn, vật tư đầu vào, giảm giá thành sản phẩm để duy trì sản xuất và đảm bảo kế hoạch của năm. Chú ý quản lý tốt các vùng nuôi để đảm bảo tốt các điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm đáp ứng yêu cầu cung cấp nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu.