(TTXVN)- Sáng 9-11, thảo luận tại Hội trường về việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính (TTHC) trong một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công dân và doanh nghiệp theo Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010, các đại biểu đều đánh giá cao những kết quả đạt được của Đề án đơn giản hóa TTHC trên các lĩnh vực quản lý nhà nước giai đoạn 2007 - 2010 (Đề án 30).
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận, Phó trưởng đoàn giám sát cải cách TTHC, qua giám sát các lĩnh vực đất đai; nhà ở, xây dựng nhà ở; thuế; hải quan cho thấy cải cách TTHC đã tạo được sự chuyển biến tích cực, hướng tới xây dựng một nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước, được nhân dân và cộng đồng quốc tế ghi nhận.
Sau hơn 3 năm thực hiện Đề án 30, lần đầu tiên Việt Nam đã thiết lập và công bố công khai Bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC trong hoạt động quản lý nhà nước tại 4 cấp chính quyền và công khai trên mạng internet, với trên 5.700 TTHC, trên 9.000 văn bản có quy định về TTHC và trên 100.000 biểu mẫu thống kê TTHC. Kết quả này được nhân dân, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao, coi đây là đóng góp quan trọng vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng hội nhập. Đã chuẩn hóa và thống nhất được bộ TTHC cấp huyện, cấp xã, từ 10.000 bộ TTHC cấp xã, 700 bộ TTHC cấp huyện xuống còn 63 bộ TTHC cấp xã, và 63 bộ TTHC cấp huyện tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương để thống nhất thực hiện tại từng địa phương. Trong tổng số 5.421 TTHC của các bộ, ngành, địa phương được rà soát, đã kiến nghị bãi bỏ 480 TTHC, thay thế 192 TTHC, sửa đổi, bổ sung 4.146 TTHC. Phương án đơn giản hóa 258 TTHC ưu tiên thuộc phạm vi quản lý của Bộ, ngành cũng tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp từ việc loại bỏ, thay thế nhiều TTHC; nhiều mẫu đơn, tờ khai được đơn giản hóa hoặc mẫu hóa thống nhất trong cả nước; nhiều yêu cầu, điều kiện đã bị loại bỏ, có thể tiết kiệm được cho người dân và doanh nghiệp hàng nghìn tỉ đồng mỗi năm.
Theo báo cáo giám sát, những cải cách TTHC trong lĩnh vực hải quan về cơ bản đã khắc phục được cơ chế xin - cho giữa hải quan và doanh nghiệp; thiết lập được cơ chế tự giác tuân thủ và chấp hành pháp luật của các bên. Quy trình thủ tục hải quan được đổi mới theo hướng đơn giản hóa, loại bớt khâu trung gian. Doanh nghiệp tiếp xúc với công chức hải quan ít hơn; thời gian thông quan được rút ngắn hơn 50% so với thời gian quy định; hạn chế được phiền hà, sách nhiễu, tiêu cực trong quá trình thực hiện, lượng hàng hóa xuất nhập khẩu thực tế đã tăng lên đáng kể. Hồ sơ hải quan đã giảm bớt các giấy tờ không cần thiết (từ 8 loại giấy tờ đối với lô hàng xuất khẩu xuống còn 4 loại và từ 14 loại giấy tờ đối với lô hàng nhập khẩu xuống còn 10 loại); được luân chuyển theo một quy trình thủ tục, không phải vòng đi vòng lại đã tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Đặc biệt, việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử, khai hải quan từ xa qua mạng đã làm giảm đáng kể số lượng giấy tờ phải có trong hồ sơ hải quan. Một số địa phương đã triển khai thực hiện cơ chế một cửa liên thông giữa các đơn vị thuế, Kho bạc nhà nước, hải quan trong việc thu, nộp thuế, tạo thuận lợi cho cá nhân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, báo cáo giám sát cũng chỉ ra rằng TTHC ở một số lĩnh vực, một số khâu vẫn còn phiền hà; tiến độ cải cách TTHC còn chậm, chưa đạt được yêu cầu đề ra trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính; công tác cải cách TTHC vẫn còn những khó khăn, vướng mắc chưa được tháo gỡ. So với khu vực, TTHC của nước ta chưa được ở mức độ trung bình, kể cả lĩnh vực thuế, hải quan là những lĩnh vực có nhiều cải cách tích cực. TTHC ở một số lĩnh vực vẫn còn rườm rà, chồng chéo, có loại TTHC hợp pháp nhưng không hợp lý, chưa phù hợp với thực tế, kể cả những “giấy phép con” do các cơ quan quản lý tự quy định; vẫn còn một số khâu trung gian; thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết không rõ hoặc đùn đẩy trách nhiệm dẫn đến tình trạng để doanh nghiệp, công dân đi lại nhiều lần.
Các TTHC trong lĩnh vực đất đai, nhà ở, xây dựng nhà ở còn phức tạp, chưa thật thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tình trạng cán bộ, công chức giải quyết công việc chậm trễ, cửa quyền, hách dịch, sách nhiễu, tiêu cực, tham nhũng trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính vẫn còn phổ biến. Đây là một trong những nguyên nhân rất cơ bản làm cho mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp về công tác cải cách TTHC chưa cao. Bên cạnh đó, mô hình cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” ở một số nơi còn lúng túng, nặng tính hình thức; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành có lúc chưa nhất quán, thiếu đồng bộ; thời gian giải quyết còn kéo dài ở một số thủ tục. Nhiều thủ tục vẫn còn phải thực hiện thủ công, tốn nhiều thời gian và nhân lực.
Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Minh (Ninh Thuận), một trong những nguyên nhân của việc nhiều TTHC về đất đai, xây dựng nhà ở... còn phức tạp, chưa thật thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp vì hiện nay có quá nhiều cơ quan, nhiều ngành, nhiều cấp có thẩm quyền ban hành nhiều TTHC trên cùng một lĩnh vực dẫn đến tình trạng chồng chéo, trùng lặp, rất khó thực hiện. Bên cạnh đó, các TTHC được ban hành thông thường xuất phát từ nhu cầu quản lý sao cho thuận lợi cho cơ quan công quyền nhưng ít nghĩ đến quyền lợi của người dân hoặc đối tượng có liên quan.
Nhiều đại biểu Nguyễn Ngọc Minh (Ninh Thuận), Ly Kiều Vân (Quảng Trị), Hồ Thu Hằng (Vĩnh Long), Cao Sĩ Kiêm (Thái Bình), Bùi Thị Hòa (Đắk Nông), Nguyễn Hữu Phước (Bến Tre), Tống Văn Thoóng (Lai Châu) cho rằng công tác tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cho đội ngũ cán bộ công chức trong các cơ quan công quyền trực tiếp tham gia giải quyết TTHC cũng là một vấn đề cần quan tâm. Theo đại biểu Hồ Thu Hằng: Điều cần thiết trong cải cách TTHC trước mắt và lâu dài chính là xây dựng đội ngũ cán bộ thật sự có phẩm chất, đạo đức tốt, có tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ tận tụy, công tâm, công khai minh bạch. Đồng thời cần có chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với những cán bộ này. TTHC là mối quan hệ giữa tổ chức và con người. Khi bộ máy hành chính tinh gọn, có chất lượng, hiệu quả và đội ngũ nhân sự biên chế gọn nhẹ, có năng lực, phẩm chất thì cải cách TTHC mới thành công - đại biểu Cao Sĩ Kiêm nhấn mạnh.
Các đại biểu cũng đều cho rằng Quốc hội cần ban hành Nghị quyết chuyên đề về việc giám sát cải cách TTHC.
* Chiều 9-11, thảo luận ở hội trường về việc thực hiện cải cách TTHC trong một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công dân và doanh nghiệp theo chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) nhà nước giai đoạn 2001-2010, các đại biểu Quốc hội đã đề xuất nhiều giải pháp đáng chú ý nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác quan trọng này.
Theo đại biểu Mai Thị Ánh Tuyết (An Giang), cải cách TTHC cần quan tâm đặc biệt yếu tố con người, đánh giá được mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp, coi đó là thước đo hiệu quả; tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống, sản xuất của người dân và doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị: Yếu tố cơ sở vật chất, đặc biệt là yếu tố con người cần được đánh giá một cách thấu đáo để có những giải pháp đồng bộ trong thời gian tới. Cải cách TTHC là vấn đề quan trọng nhưng vấn đề con người thực thi những TTHC còn quan trọng hơn, bao gồm các yếu tố: Số lượng nhân lực, trình độ chuyên môn, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ công chức, các chính sách đào tạo, tiền lương, chế độ...Chương trình cải cách TTHC cần hướng dẫn thống nhất về các tiêu chí đánh giá mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp để làm thước đo hiệu quả của chương trình.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc, thành công của Đề án 30 chỉ là bước đầu, vấn đề quan trọng, mang tính quyết liệt là phải hoàn thành trong thời gian sớm nhất việc thực thi phương án đơn giản hóa của gần 5.000 TTHC, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ TTHC, tránh phát sinh thủ tục mới, gây phiền hà và tạo hành lang pháp lý cho người dân tham gia giám sát việc thực hiện TTHC. Bộ trưởng thừa nhận, qua triển khai Đề án 30, cho thấy còn nhiều sự nhũng nhiễu cho người dân và doanh nghiệp do quy định của TTHC và do một bộ phận cán bộ công chức trong thực hiện. Chính phủ đã nhận rõ những hạn chế, tồn tại, khuyết điểm và nguyên nhân để chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó ưu tiên tập trung quý IV năm 2010 và 6 tháng đầu năm 2011 thực thi xong phương án đơn giản hóa gần 5000 TTHC thuộc phạm vi thẩm quyền của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đồng thời tổ chức thực hiện Nghị định 63 về kiểm soát khu vực hành chính và Nghị định số 20 về tiếp nhận, xử lý phản ánh của cá nhân, tổ chức về TTHC. Thông qua đó, Chính phủ thực hiện việc đổi mới quy trình ban hành và thực hiện chính sách để từng bước nâng cao chất lượng thể chế, trước mắt là các quy định về TTHC và cắt giảm gánh nặng hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Đồng tình với ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị Quốc hội ra Nghị quyết chuyên đề về vấn đề này....Bộ trưởng đề nghị các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc đúng tiến độ, chất lượng các phương án đơn giản hóa TTHC; bố trí cán bộ có trình độ và năng lực để giải quyết tốt TTHC cho người dân và doanh nghiệp. Bộ trưởng cũng bày tỏ mong muốn sự tham gia của người dân và các cơ quan báo chí trong giám sát việc thực hiện đơn giản hóa TTHC.
Tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên cho biết: Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chủ trì đã thành lập 5 đoàn tổng kết việc thực hiện Luật đất đai ở các địa phương. Một trong nội dung quan trọng của tổng kết này liên quan đến thủ tục hành chính. Từ tổng kết này, Bộ đang chuẩn bị dự thảo đề cương luật sửa đổi, trong đó sẽ dành chọn 1 chương về thủ tục hành chính liên quan đến quản lý và sử dụng đất đai (quy định cụ thể về thủ tục trình tự giao đất, cấp giấy chứng nhận cho người đang sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất...).
Xung quanh những ý kiến phản ánh vẫn còn nhiều rườm rà, phức tạp trong thủ tục về đất đai, Bộ trưởng cho biết, hiện nay trong lĩnh vực đất đai có 85 thủ tục hành chính. Thực hiện Đề án 30, trong 85 thủ tục hành chính, bước đầu đã thay thế 66 thủ tục hành chính bằng 54 thủ tục mới, sửa đổi 18 thủ tục và bãi bỏ 2 thủ tục, qua đó giảm 52% chi phí... Về việc rút ngắn thời gian giao đất và đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu và các lần thay đổi, Bộ trưởng cho biết thời gian qua, trong lúc chưa sửa Luật, Nghị định 96 đã được ban hành. Qua đó trước dự án phải cần thời gian từ 4 đến 6 năm mới giao đất, bây giờ đã cải cách rút ngắn 1/2, 1/3 thời gian giao đất. Trao đổi về vấn đề thế chấp, Bộ trưởng nêu quan điểm của Bộ là phải thế chấp đất đai trong thực hiện các giao dịch. Bộ trưởng phân tích: đất đai có 2 người chủ, một là người dân (đã giao cho người dân 7 quyền) và trong Hiến pháp quy định đất đai là sở hữu toàn dân và Nhà nước là người đại diện. Vì vậy người dân đi giao dịch mà không đăng ký thế chấp thì nhà nước không kiểm soát được quyền của Nhà nước với đất đai. Chính vì vậy Bộ trưởng khẳng định tuy thế chấp còn một số vấn đề khó khăn những cần phải làm. Hơn nữa việc đăng ký thế chấp còn đảm bảo quyền của người có lợi ích liên quan; tạo tiền đề cho thị trường bất động sản phát triển bền vững, minh bạch- Bộ trưởng nhấn mạnh.
Để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thời gian tới, Bộ trưởng Lê Doãn Hợp cho biết Bộ Thông tin và Truyền thông đã trình Chính phủ phê duyệt 4 đề án lớn và sẽ thực hiện từ 2011-2015 gồm: đề án sớm đưa Việt Nam thành quốc gia mạnh về công nghệ thông tin và truyền thông gồm 6 nhiệm vụ chính, trong đó có nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội; đề án tổ chức Chính phủ điện tử thông suốt từ Trung ương tới địa phương và cơ sở; đề án Chiến lược đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin; chương trình mục tiêu quốc gia đưa thông tin về cơ sở đặc biệt vùng sâu, vùng xa, các xã nghèo khó khăn (gồm điện thoại, ti-vi, truyền thanh, máy tính, internet...).
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nêu rõ thời gian tới, để tiếp tục cải cách TTHC cần chú trọng tới việc hoàn thiện hệ thống pháp luật (quy trình, hồ sơ, thủ tục, thời gian...) tạo môi trường, công khai, minh bạch; tăng cường kiểm tra, giám sát thực hiện; tiếp tục rà soát để sửa đổi, bổ sung loại bỏ những quy định không phù hợp, những thủ tục không cần thiết. Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đặc biệt nhấn mạnh tới nguồn nhân lực trong CCHC trong đó trình độ, đạo đức... là những vấn đề then chốt. Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu cho biết trên cơ sở đề nghị của các vị đại biểu Quốc hội, các cơ quan hữu quan sẽ sớm xây dựng dự thảo Nghị quyết về giám sát chuyên đề cải cách TTHC trình Quốc hội trong kỳ họp này.
