Ngày 25-8-2009, TAND tỉnh Kiên Giang mở phiên tòa sơ thẩm xét xử đối với các bị cáo Châu Minh Tâm (SN 1959), Huỳnh Văn Sơn (SN 1962), Lý Thừa Thiện (SN 1965), Hồng Kiên Thủy (SN 1964), Trương Thiện Tài (SN 1974) cùng ngụ TP Rạch Giá (Kiên Giang) bị truy tố về tội cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của nhà nước.

Ngày 1-11-1996, Trạm đại diện giao dịch tại Hà Tiên (gọi tắt là Trạm Hà Tiên) thuộc Công ty Xuất nhập khẩu thủy sản Kiên Giang (XNKTSKG) được thành lập và Hồng Kiên Thủy được bổ nhiệm làm Trạm trưởng, còn Lê Quang Nghiêm làm Trạm phó. Nhiệm vụ của Trạm Hà Tiên là đại diện cho Công ty XNKTSKG thực hiện các hợp đồng kinh tế xuất khẩu nông thủy sản và ký kết với khách hàng Campuchia (CPC) tổ chức thu mua các mặt hàng hải sản chế biến, bảo quản, làm thủ tục xuất hàng tại cửa khẩu, lập hóa đơn chứng từ mua bán cùng hồ sơ hải quan về số hàng đã xuất...

Trên thực tế, Châu Minh Tâm, Giám đốc Công ty XNKTSKG, lại chỉ đạo cho Trạm Hà Tiên đứng ra làm dịch vụ ủy thác xuất khẩu để hưởng phần trăm trên doanh số hàng xuất khẩu. Theo qui định, khoản thu từ dịch vụ ủy thác phải nộp về Công ty XNKTSKG nhưng trong quá trình hoạt động, Nghiêm cấu kết với Phạm Văn Mạnh - kế toán Trạm Hà Tiên chiếm đoạt số tiền hơn 4 tỉ đồng để chi xài cá nhân. Trong thời gian dài, Ban Giám đốc cùng kế toán trưởng Công ty và Trạm trưởng không thực hiện theo quy định, không tổ chức kiểm tra nên không phát hiện hành vi tham ô này.

Tháng 7-2003, bị cáo Tâm chuyển công tác về Sở Thương mại Kiên Giang và Huỳnh Văn Sơn được bổ nhiệm giữ chức vụ giám đốc Công ty. Lên nắm quyền, bị cáo Sơn tiếp tục thực hiện theo cách làm cũ của người tiền nhiệm. Còn Lý Thừa Thiện và Trương Thiện Tài trong quá trình là kế toán trưởng của Công ty XNKTSKG cùng Trạm trưởng Hồng Kiên Thủy cũng không làm tròn trách nhiệm được giao, thiếu kiểm tra việc trích nộp phần trăm dịch vụ ủy thác XK tại Trạm Hà Tiên. Từ đó, Nghiêm cùng Mạnh có điều kiện chiếm đoạt số tiền hơn 4 tỉ đồng và cả hai đã ra tòa lãnh án về tội tham ô tài sản.

Ngoài hành vi thiếu trách nhiệm, bị cáo Tâm còn duyệt thanh toán chi phí bốc xếp, vận chuyển khống cho Trạm Hà Tiên với số tiền lên đến 663,94 triệu đồng. Phần bị cáo Sơn, khi làm giám đốc tiếp tục duyệt thanh toán 194,76 triệu đồng về khoản chi phí khống này. Chưa dừng lại ở đây, bị cáo Tâm còn chỉ đạo bị cáo Thiện sử dụng toàn bộ chứng từ hạch toán mua bán của các đơn vị, xí nghiệp trực thuộc (trong đó, có Trạm Hà Tiên) làm hồ sơ đề nghị hoàn thuế và khấu trừ thuế cho Công ty. Qua xem xét, Cục thuế tỉnh đã ra quyết định hoàn thuế và khấu trừ thuế với số tiền hơn 2,87 tỉ đồng (trong đó, số tiền hoàn thuế lên đến 2,75 tỉ đồng). Số tiền này, các bị cáo đã nhập vào nguồn vốn hoạt động kinh doanh của Công ty.

Qua lời khai của bị cáo Tâm tại tòa thì thời gian đầu, Trạm Hà Tiên đứng ra trực tiếp thu mua hàng và giao lại cho khách hàng CPC. Sau đó, bên mua nhiều lần từ chối nhận vì hàng kém chất lượng nên bị cáo đồng ý thực hiện phương thức giao hàng tay ba: giữa Trạm Hà Tiên, khách hàng và người bán. Do không phải bỏ vốn kinh doanh, Công ty chỉ nhận phí dịch vụ từ 1 đến 5% trên tổng doanh số xuất khẩu. Hằng tuần, các đơn vị trực thuộc đều thực hiện việc báo cáo công nợ nhưng Công ty thiếu kiểm tra thực tế để xảy ra sai phạm thời gian dài. Còn bị cáo Sơn thừa nhận do tin tưởng bộ phận tài vụ có nghiệp vụ chuyên môn đã xem xét những chứng từ thanh toán hợp lệ nên mới duyệt chi. Cũng vì tin tưởng cấp dưới làm ăn hiệu quả đã không tổ chức kiểm tra thường xuyên mà chỉ theo dõi trên sổ sách.

Kết thúc phần thẩm vấn, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị miễn hình phạt đối với các bị cáo về tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại… và rút một phần quyết định truy tố đối với tội cố ý làm trái quy định… về khoản hoàn thuế và khấu trừ thuế. Xét thấy các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ (đã khắc phục hậu quả, nhân thân tốt, gia đình có công với nước…), HĐXX tuyên phạt các bị cáo Tâm, Thủy, Thiện cùng mức án 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo, bị cáo Sơn 1 năm tù cho hưởng án treo về tội cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Miễn hình phạt về tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của nhà nước đối với các bị cáo.

MINH HÙNG