HẠNH NGUYÊN (Theo Guardian, AFP)

Trong thư ngỏ gửi tới các lãnh đạo thế giới ngày 26-10, hơn 300 tập đoàn đã đề nghị các công ty phải công khai báo cáo đánh giá tác động đến thiên nhiên.

Bãi biển đầy rác thải ở Ghana. Ảnh: Shutterstock

“Chúng tôi mong muốn các chính phủ trên toàn cầu triển khai các quy tắc của cuộc chơi kinh tế và yêu cầu doanh nghiệp phải hành động ngay lập tức”, liên minh Doanh nghiệp vì Thiên nhiên nhấn mạnh trong thư ngỏ có chữ ký của khoảng 330 tập đoàn với tổng doanh thu hơn 1.500 tỉ USD. Trong thư, các tập đoàn thúc giục các nguyên thủ quốc gia ủng hộ mục tiêu đặt ra yêu cầu bắt buộc những công ty lớn phải đánh giá, công khai báo cáo tác động môi trường và sự phụ thuộc của họ vào đa dạng sinh học vào cuối thập niên này. Nếu được nhất trí tại Hội nghị COP15 về đa dạng sinh học ở Canada vào tháng 12 tới, cam kết bắt buộc sẽ áp dụng đối với toàn bộ các “ông lớn” tại 196 quốc gia tham gia Công ước về đa dạng sinh học, một thỏa thuận toàn cầu về bảo vệ thiên nhiên được thông qua năm 1992.

Liên minh nhấn mạnh nhiệm vụ trên không đơn giản nhưng phải thực hiện, đồng thời hối thúc đề ra những biện pháp nhằm đảm bảo rằng các mục tiêu của Liên Hiệp Quốc (LHQ) phải vừa giảm những tác động tiêu cực vừa khuyến khích tác động tích cực. Nhiều tập đoàn hy vọng một khi được thông qua, thỏa thuận của LHQ sẽ có tham vọng trong mục đích bảo vệ cuộc sống trên Trái đất tương đương Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu.

Các tập đoàn lập luận rằng bắt buộc công khai báo cáo đánh giá tác động thiên nhiên sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn cho các doanh nghiệp, tăng trách nhiệm giải trình và khuyến khích có trách nhiệm hơn với việc tìm nguồn cung nguyên liệu. Bước đi này cũng sẽ nối gót ngày càng nhiều công ty cam kết giảm lượng khí thải, trong đó việc công khai tác động khí hậu hiện là bắt buộc tại Anh, Pháp và New Zealand. Về phần mình, các tập đoàn ký vào thư ngỏ đều đã nhất trí đánh giá và công khai tác động thiên nhiên cũng như cam kết giảm những ảnh hưởng tiêu cực.

Ngăn chặn tình trạng mất đa dạng sinh học

Unilever, IKEA và Tata nằm trong số nhiều tập đoàn nổi tiếng kêu gọi đề ra các biện pháp khắt khe hơn nhằm buộc các công ty báo cáo tác động, trong bối cảnh hồi chuông cảnh báo ngày càng lớn về sự tàn phá thế giới tự nhiên.

Giới khoa học cho rằng cuộc khủng hoảng đa dạng sinh học hiện nay nghiêm trọng như khủng hoảng khí hậu. Ước tính khoảng 1 triệu loài đang có nguy cơ tuyệt chủng, nhưng có rất ít thông tin về cách các doanh nghiệp ảnh hưởng đến đa dạng sinh học do những dữ liệu này không được tiết lộ. Hơn 18.600 công ty trên toàn cầu đã công bố dữ liệu về tác động đối với khí hậu thông qua báo cáo năm 2022 của Tổ chức phi lợi nhuận quốc tế về môi trường (CDP), nhưng chỉ có 1.000 hãng hé lộ dữ liệu về rừng và 4.000 hãng công khai dữ liệu về an ninh nước.

Trong khi đó, các nỗ lực quốc tế nhằm bảo vệ hệ thống hỗ trợ cuộc sống tự nhiên của thế giới - gồm không khí, lương thực và nước - dự kiến sẽ được thiết lập tại Hội nghị COP15. Các nhà đàm phán đang xây dựng một khung chương trình toàn cầu để “sống hòa thuận với thiên nhiên” đến năm 2050.

Một đề xuất bước ngoặt trên bàn đàm phán là bảo tồn 30% đất đai trên hành tinh và các đại dương vào năm 2030. Một trọng tâm khác trong các cuộc thảo luận là những trợ cấp độc hại cho nhiên liệu hóa thạch, nông nghiệp và ngư nghiệp mà có thể dẫn tới sự tàn phá môi trường, “khuyến khích” các hoạt động sản xuất và tiêu thụ ở mức độ không bền vững. Ước tính những khoản trợ cấp này trị giá tới 1.800 tỉ USD/năm, tương đương 2% GDP toàn cầu. Thế giới đã không đạt được gần như tất cả các mục tiêu về thiên nhiên trong thập niên kết thúc vào năm 2020.