Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 hoành hành, Ấn Độ và Trung Quốc dường như đã tìm thấy lĩnh vực cạnh tranh ảnh hưởng mới, đó là viện trợ nhân đạo cho châu Phi.

Lô hàng dụng cụ xét nghiệm COVID-19 do tỉ phú Jack Ma quyên góp được chuyển tới sân bay quốc tế Nnamdi Azikiwe (Nigeria). Ảnh: Nikkei

Hôm 12-3, Hải quân Ấn Độ triển khai tàu chiến chở theo 600 tấn gạo đến hỗ trợ nhân đạo cho Madagascar. Trước đó, hồi tháng 1, New Delhi cũng cung cấp viện trợ và cử đội ngũ quân y đến giúp nước này. Hải quân Ấn Độ trong một tuyên bố cho biết, Ngoại trưởng Madagascar Henry Rabary-Njaka xem "Ấn Độ là người bạn thực sự, luôn bên cạnh Madagascar trong những lúc cần thiết". Việc Ấn Độ viện trợ cho Madagascar diễn ra chưa đầy một năm sau khi New Delhi cử tàu hải quân đến trợ giúp Mozambique, một quốc gia châu Phi khác bị lốc xoáy tấn công.

Dưới thời Thủ tướng Narendra Modi, Ấn Độ xem Ấn Độ Dương là "đại dương của Ấn Độ" và là "át chủ bài" để thách thức ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực. Thời gian qua, ông Modi đẩy mạnh chủ trương cứu trợ thiên tai bên cạnh hỗ trợ đầu tư và thương mại cho lục địa đen. Dù đang phải tập trung ngăn chặn sự lây lan của SARS-CoV-2 trong nước, Chính phủ Ấn Độ tuyên bố vẫn sẽ cung cấp vật tư y tế thiết yếu cho các quốc gia châu Phi bị COVID-19 ảnh hưởng nặng nề.

Trong khi đó, đối thủ của Ấn Độ là Trung Quốc cũng giúp đỡ một loạt quốc gia trên thế giới trong cuộc chiến chống lại COVID-19, gồm nhiều quốc gia tại châu Phi, khu vực đóng vai trò quan trọng trong chiến lược ngoại giao và thương mại toàn cầu của Bắc Kinh. Hôm 21-3, Tổng thống Rwanda Paul Kagame trên trang  Twitter cá nhân đã gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tỉ phú Trung Quốc Jack Ma, ông chủ tập đoàn thương mại điện tử Alibaba, vì đã "hào phóng quyên góp" nhiều bộ dụng cụ xét nghiệm virus Corona chủng mới. Lòng hảo tâm của ông Jack được ban phát ngay sau khi diễn ra hội nghị trực tuyến hôm 18-3 giữa Trung Quốc với gần 300 quan chức và chuyên gia y tế đến từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh châu Phi và 24 quốc gia tại khu vực. "Trong khi tiếp tục tăng cường kiểm soát dịch bệnh tại quê nhà, chúng tôi sẽ chia sẻ tất cả những gì chúng tôi biết về đại dịch với các nước châu Phi. Chúng tôi sẽ cố gắng hỗ trợ và giúp đỡ các nước cũng như các tổ chức trong khu vực" - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng tuyên bố tại hội nghị.

Chiến lược không mới

Thật ra, không có gì đáng ngạc nhiên khi Ấn Độ và Trung Quốc đua nhau viện trợ cho châu Phi, nơi giàu tài nguyên thiên nhiên cùng với thị trường 1,2 tỉ dân đầy hấp dẫn. Sự hiện diện của Ấn Độ tại châu Phi tăng lên đáng kể kể từ khi ông Modi nhậm chức hồi năm 2014. Ông trở thành thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ đến thăm Rwanda hồi năm 2018, chỉ 24 tiếng sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có chuyến công du nước này.  Sau đó, ông Modi đến thăm Uganda, tuyên bố New Delhi sẽ hỗ trợ sự phát triển của châu Phi thông qua thúc đẩy y tế, giáo dục và nông nghiệp.

Trong khi đó, châu Phi  là chìa khóa cho việc mở rộng sáng kiến "Vành đai, Con đường" của Trung Quốc. Đến nay, Bắc Kinh đã đổ hàng tỉ USD phát triển các tuyến đường sắt cũng như nhiều dự án cơ sở hạ tầng khác trên khắp các quốc gia châu Phi như Kenya hay Tanzania, trong khi hỗ trợ Madagascar xây đường bộ, sân vận động, bệnh viện và trường học. Đặc biệt, Trung Quốc còn cung cấp vật tư y tế khẩn cấp cho Madagascar khi nước này bị bệnh dịch hạch hoành hành hồi năm 2017. Kể từ năm 2000, chính phủ, ngân hàng và nhà thầu Trung Quốc đã cho chính phủ và doanh nghiệp các nước châu Phi vay 143 tỉ USD.

TRÍ VĂN (Theo Nikkei)